Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Vars ſcoii. de cauſa.peccati. piſtinctio. .xvj.

otentit enī magis uident̉ ꝑtinere ad ꝑſonāquantū ſunt principia ꝑſonaliū actuū. Vn̄funt ꝓpria ſubiecta pctōꝝ actualiū que ſuntD tertiū ſcꝫ utrū pctm̄ originale prius īicata ꝑſonalia.Ificiat uoluntatē qͣꝫ alias potentias. dicen in infectione pctī originalis duo eſtfiderare. Primo quidē inherētia eius ad ſubiem. & ẜm hoc pͥmo reſpicit eſſentiaꝫ aīe. utIiſtū eſt. Deinde conſiderare oportet inclinarionē eius ad actū. & hec reſpicit potētiasanime. Oportet igit̉ illam prius reſpiciatximā inclinatione habet ad peccandū. hocqutē eſt uoluntas. ut ex ſupradictis patet. Vn̄ originale prius reſpicit uoluntatem.D quartū ſcꝫ utrū uis gn̓atiua. & uisCcupiſcibilis. & ſenſus tactus ſint magis īfeſte qꝫ alie potentie anime. dicendū hmōicorruptio precipue infectio nomīari ſolet quenata eſt ī aliud tranſferri. Vn̄ & morbi cōtagioſi. ſicut lepra & ſcabies & hmōi. infectōesdicunt̉. Corruptio aūt originalis pctī traducitur yactū generationis ſicut ſupradictuꝫ eſtVnde potentie que ad hmōi actū concurrūt.maxime dicunt̉ eſſe infecte. Hmōi enī actusdeſeruit gn̓atiue inquantū ad generationemordinatur. habet aūt in ſe delectationē tactusq̄eſt maximū obiectū concupiſcibilis. & ideo om̄es partes anime dicant̉ eſſe corruptevctm̄ originale ſpecialit̓ tres p̄dicte dicunt̉ eſſe corrupte & infecte. DE CAVSA PE CCATI. DISTINCTIO.XVI.Finde cōſiderandū ē de cauſa peccati. ẜm unū pctm̄ eſt cauſa alterius. Et cca hoc querunt̉ quatuor.Primo utrum cupiditas ſit radixoīm pctōꝝ. Scd̓o utrū ſuꝑbia ſit initiū om̄isyctī. Tertio utrū preter ſuꝑbiam & auaritiaꝫdebeant dici capitalia uitia aliqͣ. Quarto quot& que ſint capitalia uitia.Dprimū ſcꝫ utruꝫ cupiditas ſit radix oīmIpctōꝝ. dicendū ẜm quoſdaꝫ cupiditasmultipliciter dicit̉. Vno ꝓut eſt inordinatus appetitus diuitiarū. et ſic eſt ſpeciale pecca. Alio ẜm ſignificat inordinatū appetitū cuiuſcūqꝫ boni tꝑalis. & ſic eſt genus omnis pctī. Nam ī om̄i pctō eſt inordinata conuerſio ad cōmutabile bonuꝫ ut dictū eſt. Tertio ſumit̉ ꝓut ſignificat quandā inclinatiōeꝫnature corrupte ad bona corruptibilia inordinate appetenda. & ſic dicūt cupiditateꝫ eſſe radicem oīm pctōꝝ ad ſimilitudinē radicis arboris exterra trahit alimentum. Sic enī examore rerū temporaliū om̄e pctm̄ ꝓcedit etquidē quāuis uera ſint. non tn̄ uident̉ eſſe ſecundū intentionē apl̓i qui dixit cupiditatemeſſe radicē oīm pctōꝝ. Manifeſte enī ibi loquitur cōtra eos qui cum uelint diuites fieri incidunt in temptationes & in laqueum dyaboli.eo radix oīm maloꝝ eſt cupiditas. Vn̄ maifeſtū eſt loquit̉ de cupiditate ẜm ē inordinatus appetitus diuitiarū. & ẜm hoc dicen-

dum eſt cudiditas ẜm eſt ſpāle pctm̄. dicit̉ radix oīm pctōꝝ. ad ſimilitudinem radicisarboris alimentuꝫ preſtat toti arbori. Videmus enī diuitias homo acquirit facultatem ꝑpetrandi quodcūqꝫ pctm̄. & adipiſcendi deſideriuꝫ cuiuſcūqꝫ pcti. eo ad habendaq̄cunqꝫ tꝑalia poteſt homo pecuniaꝫ iuuariẜm quod dicit̉. Ecc̓i. x. Pecunie obediūt omīa& ẜm hoc patet cupiditas diuitiarū radix ēoīm pctōꝝ. Sciendū aūt ſic̄ in naturalibusnon querit̉ qͥd ſemꝑ fiat. ſed quid in pluribꝰaccidat. eo natura corruptibiliuꝫ rerū impediri poteſt ut ſemꝑ eodē oꝑet̉. ita etiaꝫin moralibus conſiderat̉ quod ut in pluribuseſt. non aūt qd̓ eſt ſemꝑ. eo uoluntas exneceſſitate oꝑat̉. non ergo dicit̉ auaritia radixomīs mali. quin interdū aliqd̓ aliud maluꝫ ſitradix eius. ſed qꝛ ex ipſa ut frequentius aliamala oriunt̉ ratione predicta.D ſcd̓m ſcꝫ utrū ſuꝑbia ſit initiū oīm peccatoꝝ. dicendū qͥdam dicūt ſuꝑbiam tripliciter dici. Vno ẜm ſuꝑbia ſignificatmordinatū appetitū ꝓprie excellentie. & ſic ēſpāle pctm̄. Alio ẜm importat quendāactualē contemptū dei. quantuꝫ ad hunc effectum qui eſt ſubdi eius p̄cepto. et ſic dicūt eſt gn̓ale pctm̄. Tertō ẜm importatquandā inclinationē ad hmōi contemptuꝫ excorruptione nature. & ſic dicūt eſt initiumom̄is peccati. & differt a cupiditate. qꝛ cupiditas reſpicit pctm̄ ex ꝑte conuerſionis ad honūcōmutabile ex quo pctm̄ quodāmodo nutrit̉& fouet̉. ꝓpter hoc cupiditas dicit̉ radix. Sꝫſuꝑbia reſpicit pctm̄ ex ꝑte auerſionis a deo.cuius precepto homo ſubdi recuſat. et ideo uocatur initiuꝫ. qꝛ ex ꝑte auerſionis incipit ratiomali. Et quidē qͣꝫuis uera ſint. non tn̄ ſuntſcd̓m intentionē ſapientis. dicit. Initiū omnis pctī ſuperbia. Manifeſte enī loquit̉ de ſuperbia ẜm eſt inordinatus appetitus ꝓprieexcellētie. Quod patet hoc qd̓ ſubdit. Sedesducū ſuꝑboꝝ deſtruxit deus. &. & ideo dicēdum eſt ſuꝑbia ẜm ē ſpāle pctm̄. ē initium omnis pctī. Conſiderandū ē enī ī actibus uoluntariis cuiuſmōi ſunt pctā duplex ordo inuenitur. ſcꝫ intentionis & executiōis. Inprimo quidē ordine habet rationē principii finis. Einis autē in om̄ibus bonis tꝑalibus acqͥrendis eſt. ut homo illam quandā ꝑfectione& excellentiā habeat. & ideo ex hac ꝑte ſuperbia eſt appetitus excellentie ponit̉ eſſe initium om̄is pctī. Sed ex ꝑte executionis eſt pri illud qd̓ prebꝫ opportunitatem adimplēdiom̄ia deſideria pctī. qd̓ habet rationē radicisſcꝫ diuitie. & ideo ex hac parte auaritia ponit̉eſſe radix oīm maloꝝ. Nec obſtat qd̓ dicit̉. Eccleſi. x. Initiū ſuꝑbie hoīs apoſtatare a deo. &ſic ſuperbia uidet̉ eſſe initiū om̄is pctī. Sedſciendū apoſtatare a deo dicit̉ eſſe initiū ſuperbie ex ꝑte auerſionis. ex enī homouult ſubdi deo. ſequit̉ inordinate uelit ꝓpriam excellentiā ī rebustꝑalibus. et ſic apoſtaſia