Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

pars ſecūda. de pena.peccati.diſt. xii.

antum ad genus pctī utriuſqꝫ pctm̄ equale dicit̉. qꝛ utriuſqꝫ pctm̄ fuit ſuperbia. Vndegꝰ. dicit. xi. ſuꝑ gene. ad lr̄am. mulier exulauit pctm̄ ſuū in impari ſexū. ſꝫ pari faſtū.Eed quantū ad ſpeciē ſuꝑbie grauius peccauitulier triplici rōne. Primo quidē quia maiorlatio fuit mulierisqꝫ uiri. Mulier enī credidicuerū qd̓ ſerpens ſuaſit ſcꝫ deus ꝓhibuitni eſum ne ad eius ſimilitudinē ꝑuenirēt.& ita eſum ligni uetiti dei ſimilitudineꝫcōſequi uoluit. ſuꝑbia eius ad hoc ſe erexitcōtra dei uoluntate aliqͥd uoluit obtinere. Sꝫuir non credidit hoc eſſe uerū. Vn̄ non uoluitconſequi diuinā ſimilitudinē cōtra dei uolūtaem. ſꝫ in hoc ſuꝑbiuit uoluit eam conſequiſeip̄m. Secūdo qꝛ mulier non ſolū ip̄a peccauit. ſꝫ etiam uiro pctm̄ ſuggeſſit. vnd̓ peccauit& in deū & in ꝓximū. Tertio in hoc pctm̄uiri diminutuꝫ ē ex hoc in pctm̄ conſenſitamicabili quadā beniuolentia. quā plerūqꝫ fitut offendat̉ deus ne homo ex amico fiat iniiicus. qd̓ facere non debuiſſe diuine ſentētie exitus iudicauit. ut augꝰ. dicit. xi. ſuꝑ gen̄.ad lr̄am. & ſic patet pctm̄ mulieris fuit grauius qͣꝫ pctm̄ uiri. DE PENA PECCIII. DISTINCTIO. XII.Finde conſideranduꝫ eſt de penapctī. et pͥmo de morte que eſt penacōmunis. Secūdo de alijs penisin geneſi deſcribuntur.O primū ſcꝫ utrū mors ſit pena pctī pͥmoCrū parentū. dicenduꝫ ſi aliquis ꝓpt̓ culyam ſuaꝫ priuet̉ aliquo beneficio ſibi dato. carentia illius beneficii eſt pena culpe illius.mini aūt in pͥma ſui inſtitutione beneficiuꝫfuit collatū diuinitus ut qͣꝫdiu mens eius eſſꝫdeo ſubiecta. inferiores uires anime ſubiicerēturrationali menti. & corpus ſubiiceretur aīeSed qꝛ mens homīs pctm̄ a diuina ſuggeſtione receſſit. conſecutuꝫ ē ut nec uires inferiores totalit̓ rōni ſubiicerent̉. Vn̄ tanta ē rebellio carnalis appetitus ad rationē. nec etiā totaliter corpꝰ ſubijceret̉ aīe. vnde cōſequit̉ mors& alij corꝑales defectus. Vita enī et incolumitas corꝑis conſiſtit in hoc ſubiiciat̉ aīe. ſicutꝑfectibile ſue ꝑfectioni. Vn̄ oppoſitū mors& egritudo & quilibꝫ corꝑalis defectus ꝑtinꝫad ciefectū ſubiectionis corꝑis ad aīam. Vnd̓patet ſicut rebellio carnalis appetitꝰ ad ſpiritū eſt pena pctī pͥmoꝝ parentum. ita etiammors. & omnes corꝑales defectus. Primi enīparentes inſtituti fuerūt a deo ſolū ſic̄ quedaꝫ ꝑſone ſingulares. ſꝫ ſic̄ quedā principia totius hūane nature ab eis in poſteros deriuādeſimul bn̄ficio diuino p̄ſeruante a morte. &ideo eoꝝ pctm̄ tota humana natura ī poſteris tali beneficio deſtituta mortē incurrit.aūt mors ſit quodāmodo naturalis hoī qꝛ uide licet corpus eius compoſitū eſt ex cōtrariisvn̄ & mortale ponit̉ in diffinitōne hoīs. nihilominus mors dicitur eſſe pena pctī. naturaleenī dicit̉ qd̓ ex principiis nature cauſat̉. natu

re aūt ſe prīcipia. ſūt materia & forma. Eorma aūt homīs eſt aīa rōnalis. de ſe ē immortalis. & ideo mors eſt naturalis hoī ex ꝑteſue forme. Materia aūt hoīs eſt corpꝰ tale qd̓eſt ex cōtrariis compoſitū. ad quod ſequit̉ exneceſſitate corruptibilitas. & qͣntū ad morseſt hoī naturalis. hec tn̄ conditio ī materia hunan corꝑis eſt conſequēs ex neceſſitate materie oportebat corpus humanū eſſe organū.& conſequēs mediū inter tangibilia. & hocnon poterat eſſe niſi eſſet ex cōtrariis compoſitū. ut patet ph̓m in. ii. de aīa. eſt auteꝫconditio ẜm quā materia adaptetur forme. qꝛſi eſſet poſſibile cum forma ſit incorruptibilil.oporteret materiaꝫ incorruptibileꝫ eſſe. ſicutſerra ſit ferrea cōpetit forme & actioni ip̄ius.ut duritiē ſit apta ad ſecandū. ſꝫ ſit potēsrubiginē cōtrahere. cōſequit̉ ex neceſſitate talis materie. et ẜm electionē agentis. Namſi artifex poſſet. faceret ex ferro ſerrā rubigi non poſſet cōtrahere. Deus autē eſt cōditor hoīs om̄ipotens eſt. vn̄ ademit ſuo beneficio ab hoīe primitus inſtituto neceſſitatē moriendi ex tali materia conſequentē. qd̓ tn̄ beneficiū ſubtractū eſt pctm̄ primoꝝ parentū. etſic mors & eſt naturalis ꝓpter conditionemmaterie. et eſt penalis ꝓpter amiſſionē diuinibeneficii p̄ſeruantis a morte. Itē nota aliqͥsdefectus poteſt conſeqͥ duplicit̓ ex pctō. Vnomodo modum pene taxate a iudice & talisdefectus equalis debet eſſe. ī hiis ad quos eqͣliter ꝑtinet pctm̄. Alius autē defectus eſt exhmōi pena accidens cōſequit̉. ſic̄ aliqͥsſua culpa excecatus cadat in uia. & talis defectus culpe non ꝓportionat̉. nec ab hoīe iudice penſat̉ qui poteſt euentus fortuitos precognoſcere. Sic igit̉ pena taxata primo peccato ꝓportionaliter ei reſpondens fuit ſubtractio diuini beneficii quo rectitudo & integritas hūane nature cōſeruabat̉. defectus aūtſequētes ſubtractionē huius bn̄ficii ſūt mors& alie penalitates p̄ſentis uite. & ideo oportet hmōi penas equales eſſe ī hiis ad quos eqͣliter ꝑtinet primū pctm̄. verū quia deus p̄ſciꝰeſt omniū futuroꝝ euentuuꝫ. ex diſpenſatiōediuiue ꝓuidētie hmōi penalitates diuerſimode in diuerſis inueniunt̉. quidē ꝓpter aliqua merita p̄cedentia hanc uitā. ut origen̄. poſuit. enī eſt cōtra id qd̓ dicit̉. Ro. 1x. non aliquid boni uel mali egiſſent. Eſt etiātra quia aīa non eſt creata ante corpus. ſeduel in peniā paternoꝝ peccatoꝝ inquantū filius eſt quedā res patris. Vn̄ frequent̓ parētespuniunt̉ in prole. uel etiā ꝓpter remediū ſalutis eius qui hmōi penalitatibus ſubdit̉. ut ſcꝫ a pctīs arceat̉. uel etiā de uirtutibus ſuꝑbiat. et patientiā coronet̉. Itē nota morsdupliciter poteſt conſiderari. Vno ẜmeſt quoddā malū humane nature. et ſic non eex deo. ſꝫ eſt defectus quidā incidens ex culpahumana. Alio modo poteſt conſiderari ẜmhabet quandaꝫ rationē boni. ut ſcꝫ ē quedā