Pars ſecūda. De pctīs in gn̓e.Et cauſis eoꝝ. diſt. vii.
in primo Eth̓. comꝑat incontinentē paraliticocuius ꝑtes mouent in contrariū eius qd̓ ip̄e diſponit. Et ſicut qͣnto fuerit motus fortior incorꝑe p̄ter ordinē nature. tanto ē maior infirmitas. ita quanto fuerit motus fortior paſſionis p̄ter ordinē rōnis tanto eſt maior infirmitas anime. Et nota ꝙ qꝛ pctm̄ principalit̓ conſiſtit in actu uoluntatis qͥ non impedit̉ ꝑ corporis infirmitatē. poteſt qui ē infirmus corpore ꝓmptam habere uoluntatē ad aliqͥd faciendum. impedit̉ aūt ꝑ paſſionē ut ſupͣdictū eſt.Vn̄ cū dicit̉ pctm̄ eſſe ex infirmitate. magiseſt ad infirmitatē anime referendū. qͣꝫ ad īfirmitatē corꝑis. Dicit̉ tn̄ & ip̄a infirmitas anime infirmitas carnis. inqͣntū excōditione carnis paſſiones aīe inſurgūt in nobis. eo ꝙ appetitus ſēſitiuus eſt uirtus utens organo corporali. Licet aūt aſſentire uel nō aſſentire hiisad q̄ inclinat paſſio ſit in poteſtate uoluntatis& ꝓ tāto dicit̉ appetitus nr̄ ſub nob̓ eſſe. Ge.iiii. Sub te erit appetitus tuns. & tu dn̄aberisillius. tn̄ ip̄e aſſenſus & diſſenſus impediturmodo predicto.D quartū ſcꝫ utrū amor ſui ſit principiuꝫ& cauſa omnis pctī. dicendū ꝙ ſic̄ ſupͣdictum eſt. ꝓpria & ꝑ ſe cauſa pctī accipienda ēex ꝑte conuerſionis ad cōmutabile bonū. ex qͣquidē ꝑte om̄es actus pctī ꝓcedunt ex aliquoinordīato appetitu alicuiꝰ tꝑalis boni. Ꝙ autē aliqͥs appetat inordinate aliqd̓ tꝑale bonū.ꝓcedit ex hoc ꝙ inordinate amat ſeip̄m. hocenī eſt amare aliquē uelle ſibi bonū. Vn̄ in aīfeſtū ē ꝙ inordīatus amor ſui ē cauſa oīs pctīD quintū ſcꝫ utrū conuenient̓ ponanturcauſe pctōꝝ eſſe cōcupiſcentia carnis. concupiſcentia oculorū. & ſuꝑbia uite. de quibushabet̉. i. Io. ii. dicendū. ꝙ ſic̄ iam dictū ē inordinatus amor ſui eſt cauſa om̄is pctī. in amore auteꝫ fui includit̉ inordinatus appetitus boni. Vnuſqͥſqꝫ enī appetit bonum ei quē amatVn̄ manifeſtū eſt ꝙ inordīatus appetitus boni eſt cauſa om̄is pctī. Bonuꝫ aūt dupliciter ēobiectū ſenſibilis appetitus. iii qūo ſunt anime paſſiōes q̄ ſunt cauſa pctī. Vno modo abſolute ẜm ꝙ ē obiectū cōcupiſcibilis. Alio modo ſub rōne ardui ꝓ ut eſt ſubiectū iraſcibilisut ſupͣdictū eſt. Eſt aūt duplex cōcupiſcentia.Vna quidē naturalis q̄ eſt eoꝝ quibus naturacorꝑis ſuſtentat̉. ſiue quantū ad conſeruationeꝫ indiuidui. ſic̄ cibus & potus & alia hmōi.ſiue quantū ad conferuationē ſpeciei. fic̄ inuenereis. & hoꝝ inordinatus appetitus dicit̉ cōcupiſcentia carnis. Alia eſt concupiſcentia animalis. eoꝝ ſcꝫ q̄ ꝑ ſenſū caruis ſuſtentationeꝫaut delectationē non afferunt. ſꝫ ſunt delectabilia ẜm apprehenſionem ymaginationis autalicuius hmōi acceptionis. ſic̄ ſūt pecunia. ornatus ueſtiū. & alia hmōi. & h̓ quidē animalis concupiſcentia uocat̉ concupiſcentia oculorū. ſiue intelligat̉ cōcupiſcentia oculoꝝ .i. ip̄ius uiſionis q̄ fit ꝑ oculos ut referat̉ ad curioſitatē. ẜm qd̓ augͥ. exponit. x. cōfeſſ. ſiue refera
tur ad concupiſcentiaꝫ rerū q̄ exterius oculisꝓponunt̉. ut referat̉ ad cupiditatē. ẜm qd̓ abalijs exponit̉. Appetitus aūt inordīatus boniardui ꝑtinet ad ſuꝑbiam uite. nam ſuꝑbia eſtappetitus inordinatus excellentie ut inferiusdicet̉. & ſic patet ꝙ ad iſta tria reduci poſſūtom̄es paſſiones q̄ ſunt cauſa pctī. Nā ad duoprima reducunt̉ om̄es paſſiones concupiſcibilis. ad tertiū autē om̄es paſſiōes iraſcibilis. qd̓ideo non diuidit̉ induo qꝛ om̄es paſſiones iraſcibilis cōformant̉ concupiſcentie aīali. Et nōta ꝙ concupiſcentia oculoꝝ non dicit̉ hic concupiſcentia omniū rerū q̄ oculis uideri poſſūtſꝫ ſolū eaꝝ in quibus non querit̉ delectatō carnis q̄ eſt ẜm tactū. ſꝫ ſolū delectatio oculi. i. cūiuſcūqꝫ apprehenſiue uirtutis. Dicit̉ aūt concupiſcētia magis ẜm uiſū qͣꝫ ẜm alios ſenſusqꝛ ſenſus uiſus eſt excellentior.D ſextū ſcꝫ utrū paſſio q̄ eſt cauſa pctī diIminuat pctm̄. dicendū ꝙ pctm̄ eſſentialit̓conſiſtit in actu liberi arbitrii qd̓ eſt facultasuoluntatis & rōnis. paſſio auteꝫ eſt motus appetus ſēſitiui. appetitus aūt ſenſitiuus poteſtſe habere ad liberuꝫ arbitriū. & antecedent̓ &conſequent̓. aūcedent̓ quideꝫ ẜm ꝙ paſſio appetitus ſenſitiui trahit uel inclinat uoluntatēut ſupͣdictuꝫ ē. cōſequent̓ aūt ẜm ꝙ motus ſuꝑioꝝ uiriū ſi ſint uehementes redundant in īferiores. non enī poteſt uoluntas intenſe moueri in aliqͥd quin excitet̉ aliqua paſſio in appetitu ſenſitiuo. Si igit̉ accipiat̉ paſſio ẜm ꝙp̄cedit actū pctī. ſic neceſſe ē ꝙ diminuat peccatū. Actus enī in tm̄ eſt pctm̄ inquantuꝫ eſtuoluntariū. & in nobis exiſtens. In nobis aūteſſe aliqͥd dicit̉ ꝑ rationē et uoluntatē. Vn̄ qn̄ratīo & uoluntas ex ſe aliqͥd agūt non ex impulſu paſſionis magis eſt uoluntariū et in nobis exiſtēs. & ẜm h̓ paſſio minuit pctm̄ inqͣntū minuit uoluntariū. paſſio aūt conſequensnon diminuit pctm̄. ſꝫ magis auget. uel potiꝰeſt ſignū maguitudinis eius. inquantū ſcꝫ demonſtrat intentionē uoluntatis ad actū pctī& ſic uerū eſt ꝙ qͣnto aliqͥs maiori libidine ul̓concupiſcentia peccat. tanto magis peccat.D ſeptimuꝫ ſcꝫ utrū paſſio totalit̓ excuſetpctm̄. dicendū ꝙ ẜm hoc ſolū aliqͥs actusqͥ eſt de gn̓e ſuo malus totalit̓ a pctō excuſat̉.ꝙ totaliter inuoluntarius reddit̉. Vn̄ ſi ſit talis paſſio q̄ totaliter īuoluntariū reddat actuꝫſequentē. totaliter a pctō excuſat. alioqͥn nontotaliter. Circa qd̓ duo conſiderāda uidentur.Primo quidē ꝙ aliqͥd poteſt eſſe uoluntariuꝫuel ẜm ſe ſicut qn̄ uoluntas directe in ipſumfert̉. uel ẜm ſuā cauſam qn̄ uolūtas fert̉ ī cauſam & non in effectū. ut patet ī eo qͥ uoluntarie inebriat̉. ex hͦ enī ꝙ ei uoluntariū imputatur quod ꝑ ebrietatē cōmittit. Scd̓o cōſideranduꝫ ē ꝙ aliqͥd dicit̉ uoluntariū directe et indirecte. Directe quidē id ī qd̓ fert̉ uoluntas. Indirecte aūt illud qd̓ potuit uoluntas ꝓhibere.ſꝫ non ꝓhibet. Scd̓m h̓ igit̉ diſtinguendū eſt.qꝛ paſſio quideꝫ qn̄qꝫ ē tāta ꝙ totaliter aufert