pars ſecūda. De pctīs in gn̓e.Et cauſis eoꝝ. diſt. viii.

vſium rationis. ſicut patet in hiis qui propteramorem uel irā inſaniūt. & tūc ſi talis paſſioa principio fuerit uolūtaria. imputatur actusad vctm̄. qꝛ ē uoluntarius ī ſua cauſa. ſicut etiam de ebrietate dictū eſt. Si uero non fuit uountaria ſꝫ naturalis. puta cum aliquis ex egritudine uel aliqͣ hmōi cauſa incidit in taleꝫ paſſionē q̄ totaliter aufert uſum rōnis actus redlit̉ omnino inuoluntarius. & ꝑ conſequēs tocaliter a pctō excuſat̉. Qn̄qꝫ uero paſſio nō ēcita ꝙ totaliter intercipiat uſum rōnis. et tūcratio poteſt paſſionē excludere diuertendo adalias cogitationes uel impedire ne ſuū conſeqͣtur effectum. qꝛ mēbra non applicant̉ oꝑi nnſi ꝑ conſenſū rationis. ut ſupͣdictuꝫ eſt. Vndetalis paſſio non totalit̓ excuſat a peccato.Poctauū ſcꝫ utrū pctm̄ quod ē ex paſſioQne poſſit eſſe mortale. dicendū ꝙ peccatūmortale ut ſupradictuꝫ eſt conſiſtit ī auerſiōeabultimo fine qͥ eſt deus. q̄ quidē auerſio ꝑtinet ad rationē deliberantē cuius etiā eſt ordinare ī fineꝫ. h̓ igit̉ ſolūmodo poteſt cōtingereꝙ inclinatio anime ī aliqͥd qd̓ contrariat̉ ultimo fini non ſit pctm̄ mortale. qꝛ ratio deliberans non poteſt occurrere. quod contingit inſubitis motibus. Cū aūt ex paſſionē aliqͥs ꝓcedat ad actū pctī uel ad conſenſum deliberatūhoc non ſit ſubito. Vn̄ ratio deliberās poteſthic occurrere. poteſt enī excludere uel ſaltē imvedire paſſionē. ut dictuꝫ eſt. vn̄ ſi non occurrat. eſt pctm̄ mortale. ſicut uidemus ꝙ multahomicidia & adulteria ꝑ paſſionē cōmittunt̉Et nota ꝙ aliquod pctm̄ poteſt dici ueīale tripliciter. Vno modo ex cauſa. qꝛ ſcꝫ habet aliquā cauſam uenie q̄ dimittit pctm̄. et ſic pctīex īfirmitate uel ignorātia dicit̉ ueniale. Aliomodo ex euentu ſicut om̄e pctm̄ fit ueniale ꝑenitentiā .i. ueniam conſecutum. Tertio mōdo dicit̉ ueniale ex gn̓e. ſic̄ uerbuꝫ otioſum. &h̓ ſolum ueniale opponit̉ mortali. Pctm̄ autēquod eſt ex paſſiōe dicit̉ ueniale. primo modoqꝛ ſcꝫ in ſe habet cauſam uenie. poteſt tn̄ eſſeortale ſicut dictū eſt.¶ De CAVSIS PECCATI. DIS. VIII.Einde cōſiderandū ē de cauſa peccati q̄ eſt ex ꝑte uoluntatis q̄ dicit̉malitia. Et circa h̓ querunt̉ qͣtuorPrimo utruꝫ aliqͥs poſſit ex certamālitia uel induſtria peccare. Scd̓o utrū qͥcūqꝫ peccat ex habitu. peccet ex c̓ta malitia. Tertio utrū quicūqꝫ peccat ex certa malitia. peccetex hītu. Quarto utrū ille qͥ peccat ex c̓ta malitia grauius peccet qͣꝫ ille qͥ peccat ex paſſione.¶ D primū ſcꝫ utrū aliqͥs poſſit ex induſtriauel ex certa malitia peccare. dicendū ꝙ hōmo ſicut & quelibet alia res naturaliter habetappetitū boni. Vn̄ ꝙ ad malū eius appetitusdeclinet. contingit ex aliqͣ corruptione ſeu iordinatione ī aliquo principioꝝ homīs. Sic enī& in actionibus rerū naturaliū pctm̄ inuenit̉rincipia aūt hūanoꝝ actuū ſunt intellectusX axpetitus tam rationalis qͥ dicit̉ uoluntas

qͣꝫ ſenſitiuus. Pctm̄ igit̉ in hūanis actibꝰ cōtingit qn̄qꝫ ſicut ex defectū intellectus. putacum aliquis ꝑ ignorantiā peccat. & ex defectuappetitus ſenſitiui ſicut cum aliquis ex paſſione peccat. ita etiā ex defectu uoluntatis q̓ eſtinordinatio ip̄ius. Eſt aūt uoluntas inordinata qn̄ minꝰ bonū magis amat. cōſequens autē eſt ut aliqͥs eligat pati detrimentū in bonominꝰ amato. ad h̓ ꝙ potiat̉ bono magis amato. ſic̄ cū homo uult pati abſciſionē mēbri etiam ſcienter ut conſeruet uitā quā magis amat& ꝑ hunc modū qn̄ aliqͣ inordinata uoluntasaliqd̓ bonū tꝑale plus amat. puta diuitias veluoluptates. qꝫ ordinem rōnis uel legis diuineuel caritatē dei. uel aliqͥd hmōi. ſequit̉ ꝙ uelitdiſpendiū in aliquo ſpūaliū bonoꝝ. ut potiatur aliquo tꝑali bono. nihil aūt ē aliud maluꝫqͣꝫ priuatio alicuius boni. & ẜm h̓ ſcient̓ uultaliqd̓ malū ſpūale qd̓ eſt maluꝫ ſimplicit̓. ꝑ qd̓bonū ſpūale priuat̉. ut bono corꝑali potiatur.Vn̄ dicit̉ ex certa malitia uel ex induſtria peccare qͣſi ſcienter malū eligens. Cum aūt dicatph̓us. ꝙ om̄is malus ē ignorans. Et ꝓu̓. xiiii.Errant qͥ. oꝑanū̓ malū. ſciendū ꝙ ignorantiaqn̄qꝫ quidē exelūdit ſcientiā. quā aliquis ſimpliciter ſcit hoc eſſe malū qd̓ agit̉. & tunc dicitur ex ignorantia peccare. Qn̄qꝫ aūt excluditſcientiam qua homo ſcit h̓ nunc malū eſſe ſic̄cum ex paſſione peccat̉. Qn̄qꝫ aūt excludit ſcientiam quā aliquis ſcit h̓ malū non eſſe ſuſtinendū ꝓpter conſecutionē illius boni. ſcit tn̄ſimpliciter h̓ eſſe malū. & ſic dicit̉ ignorare qͥex certa malitia peccat. Item cū dicat dionyſius. iiii. de. di. no. ꝙ nullus intendēs ad malūoꝑatur. intelligendū eſt ꝙ malū non poteſt eſſe ẜm ſe intentū ab aliquo. poteſt tn̄ eſſe intētum ad uitandū aliud malū. uel ad conſequēdum aliqd̓ bonū. & ī tali caſu aliquis eligeretconſequi bonū ꝑ ſe intentū abſqꝫ h̓ ꝙ pateret̉detrimentū alterius boni. Sicut ſi aliqͥs laſciuus uellet frui delectationē abſqꝫ offenſa deiſꝫ duobus ꝓpoſitis magis uult peccando īcurrere offenſam dei. qͣꝫ delectatione priuet̉. Sciendum etiā ꝙ malitia ex qua aliqͥs dicit̉ peccare poteſt intelligi malitia habitualis. ẜm ꝙ habitus malus a ph̓o nomīat̉ malitia. ſic̄ habitꝰbonus dicit̉ uirtus. & ẜm h̓ aliquis dicitur exmalitia peccare. qꝛ peccat ex inclinatione habitus. Poteſt etiaꝫ ītelligi malitia actualis. ſiueip̄a mali electio nominet̉ malitia. & ſic dicit̉aliquis ex malitia peccare inquantum ex malielectione peccat. ſiue etiā malitia dicat̉ p̄cedēsculpa. ex qua orit̉ ſubſequēs culpa. Sic̄ cū aliquis impugnat fraternā gratiā ex inuidia. &tunc idem non ē cauſa ſuiip̄ius. ſꝫ actus interior eſt cauſa actus exterioris. & unuꝫ pctm̄ eſtcauſa alterius. non tn̄ in infinitū. qꝛ eſt deueīre in aliquod primuꝫ pctm̄ qd̓ nō cauſatur exaliquo priori pctō.¶ D ſecundū ſcꝫ utrū om̄is qͥ peccat ex habitu peccet ex certa malitia. dicendū ꝙ noneſt idem peccare habentē habitū. & peccare ex