Pars prima. de cuſtodia.Senſuum. diſtinctio. .v.
parietes. q. d. ph̓us. Vtinā ſic̄ aſpicimꝰ exterivem pulchritudineꝫ. uideremꝰ femīaꝝ interirē feditatē & cordis pͣuitatē. Femina pulchracris manet intus plena fetoris. Legit̉ ī barlam. ubi refert iohānes dam̄. quomō theodasmnagus dedit ꝯſiliū regi auēnir ꝙ om̄es uirosxxcluderet a conſortio filii ſui ioſaphat. & uirnes ſpecioſiſſimas cū eo īcluderet. ad qͣrū uiſiouem & colloquiū animus ioſaphat emolliretur. & a xp̄o reuocae̓tur & retulit ei hoc exēplū oſtendēs quā potens ſit aſpectꝰ mulieruꝫad captiuandū corda uiroꝝ. ait. Quidam rexandam habuit filiuꝫ. poſtquaꝫ diu deſiderataſuſceptione ꝓlis caruiſſet. quē cū oſtende̓t medicis. ip̄i ꝯſiderata eiꝰ diſpoſicōe dixer̄t patriꝙ niſi eū īcluderet talit̓ ꝙ ꝑ decenniū nō uideret lumen. lumīe pͥuaret̉ oculoꝝ. quē illo tꝑe īcluſum expleto decennio emiſit pr̄. & fecit adduci coram eo diuerſaꝝ rerū pulchritudīes. etnoīa ſingulaꝝ reꝝ ei indicāt̉. ut equoꝝ & aliorū iumentoꝝ. iuuenū. & hoīm. et mulierum& auiū. Cum aūt q̄reret de mulieribꝰ dixit eiſpatariꝰ regis ludendo. Hii ſunt demones qͥſeducūt hoīes. qͣrū amore ī earum aſpectu magis exarſerat. Itē nota ꝙ ī mulieribꝰ nō ſoluꝫcū aſpiciūt. ymo etiaꝫ cū aſpiciūt̉ potentes ſūtoculi aīas caꝑe. Iob. xl. In oculis ſuis. q. hamocapiet eā. ¶ Cū rex anglie richardꝰ intraſſet īqͣndam abbatiam monialiū uidit ibi qͣndamſanctimonialē uirgīem cuiꝰ pulchritudīe illectus. mādauit abbatiſſe ꝙ eā ſibi mitte̓t. ꝙͣ ſi n̄faceret. ip̄e abbatiā deſtrue̓t. & eā uiolent auferret. Ꝙ audiēs dicta monialis q̄ſiuit qͥd ei īip̄a plus placuiſſet audienſqꝫ ꝙ oculi eiꝰ eū illaqueauerāt uolens decete̓o ꝑiculis oculorū carere. eruit ſibi oculos ſuos. & ponēs eos īuaſemiſit dicto regi. mandans ei ꝙ ſaciaret ſe optato. qͥ ex hoc ꝯfuſus eā in pace dimiſit. Vnd̓g̓. ſuꝑ illud. gen̄. iii. Vidit ml̓r lignuꝫ. dicit.Depͥmēdi ſunt ocl̓i a laſciuia ſue uoluptatis.qͥ qͣſi qͥdam raptores ad culpaꝫ uelociſſimi ſūtOmnis enī corruptio tā aīe quā corꝑis. ab eisſumpſit exordiū. Primū nāqꝫ pct̄m & primacorruptio carnis. ortū habuit ab oculis. Gene.iii. Videns ml̓r lignū ꝙ eſſet pulchrū. &cͣ. dicit̉ ꝙ qͣncito guſtauerūt aꝑti ſūt oculi eoꝝ. .i.riui ꝯcupiſcentiaꝝ. & corruptele carnis. Itemcū oculi maxime ſint paſſibiles. maxīe int̓nepallionis illatiui. oculi maxīe ledūtur naturalit̓ ex intuitu lepre. & maxīe intuitu lepre ſpiritualis .i. peccati carnalis. ꝯſueuerūt aīam inficere. & ſic̄ lepͣ matei̓alis & ſentit̉ & apꝑet inoculis. ſic & ſpūalis. Glo. ſuꝑ illud Math̓. vii.qͥd uides feſtucam. &cͣ. Oculꝰ qͥ ī ꝑadiſo poſtculpā ē reſeratꝰ. aꝑtus nidet non unde ꝓficiat. ſꝫ unde deteriꝰ cadat. Hoc ſignat̉. geneſisxxxiiij. Vbi dicit̉. Dina egreſſa ut uide̓t mulieres regionis illiꝰ corrumpit̉ a ſychen. Augu.Ne dicatis uos habere aīos pudicos. ſi habeatis oculos impudicos. qꝛ ꝑ hos intactis ab immūda uiolatione corꝑibꝰ. fugit caſtitas ipſa d̓moribus ibi ſupͣ. hugo de ſancto uictore. Etſi
corpus ab immūda uiolacōe nō tangit̉. ip̄a tamē immūda uiolatio. uiſu. affectū. cogitatiōedelectatōe. ꝑpetrat̉ viſꝰ īordinatꝰ p̄it malaꝫ cōgitationē. cogitatio delectationē. delectatō cōſenſum. cōſenſus oꝑationē. oꝑatio ꝯſuetudīeꝫcōſuetudo ncc̄itatē. & ita paulatim ſic corrūptur aīa. ut iam dicat ſe non poſſe a peccato abſtine̓. Oculi etiā ſunt ꝓditores ſecreta aīe exteriꝰ nūciantes. Aug̓. Impudicus oculꝰ īpudicicordis eſt nūciꝰ. Oculi inteiora ſecreta cordiset eiꝰ turpitudinē reuelāt. tam demonibꝰ qͣmhomībus. qꝛ et fructu arbor ꝯgnoſcitur. et exriuuli qͣlitate fontis qualitas indicat̉. et illa q̄ſunt in domo uident̉ ꝑ oſtiū uel feneſtras. &ignis ī domo ꝑcipit̉ ꝑ fumiū exteius exeunteꝫItē oculi ſunt porte uel feneſtre ꝑ quās mors ītrat ad aīam Ie̓. jx. Aſcendit mors ꝑ feneſtrasur̄as. Per oculos frequēt̓ capiūt̉ incauti. a laq̄is uenanciū demonū ſic̄ aues. Sed attende ꝙaues deſcendentes ad t̓ram circūqͣqꝫ reſpiciūtne ī laqueos pedes ſuos immittāt. uel ne aliomō capiant̉. ita ꝙ oculis cauent laqueos. Sedaīa oculis qͥbus laq̄os declinare debe̓t irretituret capit̉. qꝛ ſolo uiſu infinitis laq̄is .i. rebus cōcupiſcibilibꝰ etiā ab ea diſtantibꝰ capi poteſt īcautis oculis. et propt̓ euagationē & incuriaꝫoculoꝝ. Ideo dicit̉. ecc̓i. ix. Ne reſpicias mulierem multiuolā. ne forte incidas ī laq̄os illius.Ph̓us qͥdam uidens aucupem iocantē cū qͣdāmuliere clamauit. Tu qui auibꝰ & feris tēdislaq̄os. uide ne capiaris īcidēs ī eos. Ab hꝰ mōilaq̄is capit̉ incautꝰ iuueīs. de quo. ꝓu̓. vii. Video vecordē iuuenē. &cͣ. Et poſtea ſeqͥt̉. uelutſi auis feſtinet ad laq̄um. ¶ Tertio debet nosmoue̓ ad cuſtodiā oculoꝝ int̓na ſpeculato. qꝛquāto oculꝰ exterior c̓ca exteriora uagat̉. tanto magis ab inteiori ſpeculacōe oculꝰ interiorobſcuratur. Vn̄ de balaā dicit̉. Nu̓i. xxiiii. Dixit uir cuiꝰ obſtructꝰ ē oculꝰ qͥ uiſionē om̄ipotentis dei intuitꝰ ē qͥ cadit & aꝑiūt̉ oculi eius.Itē de paulo dr̄ act̓. ix. Cū excecat̉ exteriꝰ. illūinat̉ interiꝰ. Ad hoc facit exempluꝫ didimi decuiꝰ intellcūs ꝓfunditate multa dicūt̉ ī hyſteccleſiaſtica. qͥ cū eſſet cecus tā magni & alti ītellectus factus eſt ut ꝑfectus uideret̉ eē ī om̄ifacultate. Hic pͥmꝰ expoſitor ſacreſcripture legitur qͥ uidit ī ſpū ꝑ reuelatōnē morte iulianiapoſtate. Cū aūt btus antoniꝰ uiſitaſſet alexādriā propt̓ he̓ticos arrianos ꝯtͣ eos p̄dicando.& ſederet iuxta didimū. q̄ſiuit ab eo ſi doleretde hoc ꝙ oculoꝝ materialiū lūie pͥuaret̉. et aitꝙ de hoc nō debebat dole̓. ſꝫ pocius gaude̓. qͥa& muſce & pulices corꝑales oculos habebāt &uiliſſima queꝫ aīalia iſta uidebāt nec hoc eſſetmagnū ſꝫ ꝓ eo maxīe debebat gaude̓. qꝛ deusei dederat oculos angeloꝝ. non corꝑales qͥ impediūt ꝓfectū aīe & puritatē & acumiē intellectus ꝑ fantaſmata reꝝ exterioꝝ q̄ immittūt̉ īaīa. Sen̄. Intelligendū ē ꝑtem eſſe innocenciececitatem. Hīc enī oculi adulteria mr̄ant. Hīcinceſtū. hīc alia q̄ hoīes ꝯcupiſcāt. Propt̓ hꝰōiimpedimēta qͥdā ph̓i legūt̉ ſibi oculos eruiſſe.