Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars prima. de cuſtodia.Senſuum. diſtinctio. .v.

parietes. q. d. ph̓us. Vtinā ſic̄ aſpicimꝰ exterivem pulchritudineꝫ. uideremꝰ femīaꝝ interi feditatē & cordis pͣuitatē. Femina pulchracris manet intus plena fetoris. Legit̉ ī barlam. ubi refert iohānes dam̄. quomō theodasmnagus dedit ꝯſiliū regi auēnir om̄es uirosxxcluderet a conſortio filii ſui ioſaphat. & uirnes ſpecioſiſſimas eo īcluderet. ad qͣrū uiſiouem & colloquiū animus ioſaphat emolliretur. & a xp̄o reuocae̓tur & retulit ei hoc exēplū oſtendēs quā potens ſit aſpectꝰ mulieruꝫad captiuandū corda uiroꝝ. ait. Quidam rexandam habuit filiuꝫ. poſtquaꝫ diu deſiderataſuſceptione ꝓlis caruiſſet. quē oſtende̓t medicis. ip̄i ꝯſiderata eiꝰ diſpoſicōe dixer̄t patri niſi īcluderet talit̓ decenniū uideret lumen. lumīe pͥuaret̉ oculoꝝ. quē illo tꝑe īcluſum expleto decennio emiſit pr̄. & fecit adduci coram eo diuerſaꝝ rerū pulchritudīes. etnoīa ſingulaꝝ reꝝ ei indicāt̉. ut equoꝝ & aliorū iumentoꝝ. iuuenū. & hoīm. et mulierum& auiū. Cum aūt q̄reret de mulieribꝰ dixit eiſpatariꝰ regis ludendo. Hii ſunt demonesſeducūt hoīes. qͣrū amore ī earum aſpectu magis exarſerat. Itē nota ī mulieribꝰ ſoluꝫ aſpiciūt. ymo etiaꝫ aſpiciūt̉ potentes ſūtoculi aīas caꝑe. Iob. xl. In oculis ſuis. q. hamocapiet. rex anglie richardꝰ intraſſet īqͣndam abbatiam monialiū uidit ibi qͣndamſanctimonialē uirgīem cuiꝰ pulchritudīe illectus. mādauit abbatiſſe ſibi mitte̓t. ꝙͣ ſifaceret. ip̄e abbatiā deſtrue̓t. & uiolent auferret. audiēs dicta monialis q̄ſiuit qͥd ei īip̄a plus placuiſſet audienſqꝫ oculi eiꝰ illaqueauerāt uolens decete̓o ꝑiculis oculorū carere. eruit ſibi oculos ſuos. & ponēs eos īuaſemiſit dicto regi. mandans ei ſaciaret ſe optato. ex hoc ꝯfuſus in pace dimiſit. Vnd̓. ſuꝑ illud. gen̄. iii. Vidit ml̓r lignuꝫ. dicit.Depͥmēdi ſunt ocl̓i a laſciuia ſue uoluptatis. qͣſi qͥdam raptores ad culpaꝫ uelociſſimi ſūtOmnis enī corruptio aīe quā corꝑis. ab eisſumpſit exordiū. Primū nāqꝫ pct̄m & primacorruptio carnis. ortū habuit ab oculis. Gene.iii. Videns ml̓r lignū eſſet pulchrū. &. dicit̉ qͣncito guſtauerūt aꝑti ſūt oculi eoꝝ. .i.riui ꝯcupiſcentiaꝝ. & corruptele carnis. Item oculi maxime ſint paſſibiles. maxīe int̓nepallionis illatiui. oculi maxīe ledūtur naturalit̓ ex intuitu lepre. & maxīe intuitu lepre ſpiritualis .i. peccati carnalis. ꝯſueuerūt aīam inficere. & ſic̄ lepͣ matei̓alis & ſentit̉ & apꝑet inoculis. ſic & ſpūalis. Glo. ſuꝑ illud Math̓. vii.qͥd uides feſtucam. &. Oculꝰ ī ꝑadiſo poſtculpā ē reſeratꝰ. aꝑtus nidet non unde ꝓficiat. ſꝫ unde deteriꝰ cadat. Hoc ſignat̉. geneſisxxxiiij. Vbi dicit̉. Dina egreſſa ut uide̓t mulieres regionis illiꝰ corrumpit̉ a ſychen. Augu.Ne dicatis uos habere aīos pudicos. ſi habeatis oculos impudicos. qꝛ hos intactis ab immūda uiolatione corꝑibꝰ. fugit caſtitas ipſamoribus ibi ſupͣ. hugo de ſancto uictore. Etſi

corpus ab immūda uiolacōe tangit̉. ip̄a ta immūda uiolatio. uiſu. affectū. cogitatiōedelectatōe. ꝑpetrat̉ viſꝰ īordinatꝰ p̄it malaꝫgitationē. cogitatio delectationē. delectatōſenſum. cōſenſus oꝑationē. oꝑatio ꝯſuetudīeꝫcōſuetudo ncc̄itatē. & ita paulatim ſic corrūptur aīa. ut iam dicat ſe non poſſe a peccato abſtine̓. Oculi etiā ſunt ꝓditores ſecreta aīe exteriꝰ nūciantes. Aug̓. Impudicus oculꝰ īpudicicordis eſt nūciꝰ. Oculi inteiora ſecreta cordiset eiꝰ turpitudinē reuelāt. tam demonibꝰ qͣmhomībus. qꝛ et fructu arbor ꝯgnoſcitur. et exriuuli qͣlitate fontis qualitas indicat̉. et illaſunt in domo uident̉ oſtiū uel feneſtras. &ignis ī domo ꝑcipit̉ fumiū exteius exeunteꝫItē oculi ſunt porte uel feneſtre quās mors ītrat ad aīam Ie̓. jx. Aſcendit mors feneſtrasur̄as. Per oculos frequēt̓ capiūt̉ incauti. a laq̄is uenanciū demonū ſic̄ aues. Sed attendeaues deſcendentes ad t̓ram circūqͣqꝫ reſpiciūtne ī laqueos pedes ſuos immittāt. uel ne alio capiant̉. ita oculis cauent laqueos. Sedaīa oculis qͥbus laq̄os declinare debe̓t irretituret capit̉. qꝛ ſolo uiſu infinitis laq̄is .i. rebuscupiſcibilibꝰ etiā ab ea diſtantibꝰ capi poteſt īcautis oculis. et propt̓ euagationē & incuriaꝫoculoꝝ. Ideo dicit̉. ecc̓i. ix. Ne reſpicias mulierem multiuolā. ne forte incidas ī laq̄os illius.Ph̓us qͥdam uidens aucupem iocantē qͣdāmuliere clamauit. Tu qui auibꝰ & feris tēdislaq̄os. uide ne capiaris īcidēs ī eos. Ab hꝰ mōilaq̄is capit̉ incautꝰ iuueīs. de quo. ꝓu̓. vii. Video vecordē iuuenē. &. Et poſtea ſeqͥt̉. uelutſi auis feſtinet ad laq̄um. Tertio debet nosmoue̓ ad cuſtodiā oculoꝝ int̓na ſpeculato. qꝛquāto oculꝰ exterior c̓ca exteriora uagat̉. tanto magis ab inteiori ſpeculacōe oculꝰ interiorobſcuratur. Vn̄ de balaā dicit̉. Nu̓i. xxiiii. Dixit uir cuiꝰ obſtructꝰ ē oculꝰ uiſionē om̄ipotentis dei intuitꝰ ē cadit & aꝑiūt̉ oculi eius.Itē de paulo dr̄ act̓. ix. excecat̉ exteriꝰ. illūinat̉ interiꝰ. Ad hoc facit exempluꝫ didimi decuiꝰ intellcūs ꝓfunditate multa dicūt̉ ī hyſteccleſiaſtica. eſſet cecus magni & alti ītellectus factus eſt ut ꝑfectus uideret̉ ī om̄ifacultate. Hic pͥmꝰ expoſitor ſacreſcripture legitur uidit ī ſpū reuelatōnē morte iulianiapoſtate. aūt btus antoniꝰ uiſitaſſet alexādriā propt̓ he̓ticos arrianos ꝯtͣ eos p̄dicando.& ſederet iuxta didimū. q̄ſiuit ab eo ſi doleretde hoc oculoꝝ materialiū lūie pͥuaret̉. et ait de hoc debebat dole̓. ſꝫ pocius gaude̓. qͥa& muſce & pulices corꝑales oculos habebāt &uiliſſima queꝫ aīalia iſta uidebāt nec hoc eſſetmagnū ſꝫ eo maxīe debebat gaude̓. qꝛ deusei dederat oculos angeloꝝ. non corꝑales impediūt ꝓfectū aīe & puritatē & acumiē intellectus fantaſmata reꝝ exterioꝝ immittūt̉ īaīa. Sen̄. Intelligendū ē ꝑtem eſſe innocenciececitatem. Hīc enī oculi adulteria mr̄ant. Hīcinceſtū. hīc alia hoīes ꝯcupiſcāt. Propt̓ hꝰōiimpedimēta qͥdā ph̓i legūt̉ ſibi oculos eruiſſe.