Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars quarta. De dono.Sapientie. Diſt. VI.

ſeniores. Iuuenis et acutus inueniar in iuditō& in conſpectu potentiū amabilis ero. & facies pͥncipuꝫ mirabunt̉. me tacentē me ſuſtinebūt. et loquentē me reſpicient. & ſermocinante me plura. ori ſuo manus imponēt. Vn̄ ſalomon ꝓpter ſapientiā ſuam apud om̄s natōesfactus eſt honerabilis & famoſus. ſicut ſcritum eſt. ii. paral̓. ix. Magnificatus eſt ſalamōſuꝑ om̄s reges terre diuitiis. & ſapiētia. & gloria et vniuerſa terra deſiderabat videre facieꝫſalamonis. Acquirit̉ aūt ſapiētia doctri. diligenter et hūiliter audiēdo. Ait em̄ ſapiens. Auris bona om̄i ꝯcupīa audit ſapiētiā& iterū. auris ſapientiū querit ſapientiā. Necmirū ſicut ſapiēs dicit. Si dilexeris audire ſapiens eris. Et rurſum. Audiens ſapiēs ſapientior erit. Ideo hortat̉ ſapiēs dicēs. Audi tacēs& reuerētia accedet. tibi bona gr̄a. Audi tacens ſimul & querens. In ſignū huius inuentus eſt ih̓s in templo in medio doctoꝝ. audics illos & interrogans. Itē acquirit̉ & auget̉ſapientia ſtudiū in legendo et ſubtiliter meditādo. Ideo ait ſapiēs. Stude ſapīe fili mi &cor meū letifica. Libri em̄ ſūt memorie labilis ſupplemēto. Parū eēt audire & interrogareſine memoria. nec memoria ſufficerꝫ om̄ia retinere ſine ſtudio. Item ſine doctoris p̄ſentiapōt recordari de auditis. In libris etiā inueniunt̉ qn̄qꝫ que homo alias audiuit. p̄tereaviſus certiore reddit hoīem qͣꝫ auditus. verbūem̄ auditū trāſit. lr̄a ſcripta manet. Antiqͥ pͥncipes inſtrui voluerūt & vigilātiſſime ſtuduerūt in ſciētiis hūanis & aliqui etiā in diuinis.vt patet in tholomeo rege. qui licet eſſet gentilis vocauit. ſeptuaginta interp̄tes vt hr̄et notiam diuine legis. eamqꝫ cūmunicaret ſapientibus regni ſui. Alexāder ab ariſtotele fuit īſtructus et inter inſignia philippi macedonis patris eius hoc fuit p̄cipuū. ſtudium lr̄aꝝ advnicū quē regni & felicitatis ſue ſperabat heredem futurū trāſmitte̓ curauit. Vn̄ alexādronato miſit epl̓am ariſtoteli. hec et ſil̓ia cōtinentem. philippꝰ ariſtotili ſaluteꝫ. Dedit mihi deus filiū mihi genitū. Scito ergo eo quidē deodebemus gr̄am. tam ꝓinde. quia natꝰ eſt.qͣꝫ eo eum naſci contigit temporibꝰ tuis.Spero em̄ fore educatꝰ erudituſqꝫ a te dignus exiſtat nobis et regni ſuſceptione. & adillud ꝑtinentiū. Simil̓r et alij pͥncipes. & de ſeſtudioſi fuerūt. & magiſtros qui eos inſtruerent hūerunt. Sic nero ſenecam. traianus plutharcū. & ſic de alijs. De theodoſio legimus.diē exercitari armis ſubiectorūqꝫ negocia diſceptare. iudicare ſimul et agere. ſeorſum. publice que erāt agenda cōſiderare. noctibus vero libris incūbere. Conſil̓r legit̉ de karolo magno. fuit ſtudioſus in liberalibus ſciētiis. et eas miro in palatio ſuo depingi fecit ꝓut habet̉ in geſtis eiꝰ. Studioſus etiā fuitin libris diuinis & ſtudium tranſferri fecit deroma vſqꝫ pariſius. Quādo tales pͥncipes .ſ. ſapientes regnabant. illud ſecl̓m dicebat̉ aureū

Iſti em̄ cohibebant malos. honorabant bonosac hoc ad melius excitabāt ſuadebāt. diſuadebāt. quia & vtilia & inutilia mr̄abāt. horuꝫprudētia ne quid ſuis deeſſet ſagaciter ꝓuidebat. fortitudo arcebat ꝑicula. bn̄ficia largitasaugmētabat. erat cuiqͣꝫ aīmus iniuriādi velcauſa. cum bn̄ imꝑanti bn̄ ꝑeret̉. nihilqꝫ grauius aut maius poſſet rex male parētibus cōminari. qͣꝫ vt de regno recede̓ cogerent̉. vere felixeſt reſpublica qn̄ ip̄am ſtudioſi regūt ſapiētiā. vel eius rectores circa ſapientie ſtudiū occupant̉. nullus em̄ eſt quē oporteat vel plura.vel meliora ſcire qͣꝫ principē. cuius ſapiētia debet oībus ꝓdeſſe ſubiectis. Sciendū eſt at̄ ſapiētia requieſcit in cordis habitatione. declarat̉ in locutione. demr̄atur in cōuerſationeet ꝓbat̉ in oꝑatione. Requieſcit inqͣꝫ in cordishabitatione. ſicut dicit̉ ꝓu̓. xiiii. In corde prudentis requieſcit ſapientia et dirigit cogitationes. Ideo ſapiēs hortat̉ dicēs. Attende fili miſapiētiam. vt cuſtodias cogitationes tuas. vn̄ſen. dicit. Opiniones tue iudicia ſint. Cogitatio tua ſit ſtabilis & certa. ſiue deliberet. ſiuequerat. ſiue ꝯtemplet̉ recedat a vero. Cogitationes ſomnio ſil̓es recipies. quibꝰ ſi ani delectaueris. oīa diſpoſueris triſtis remanebis. Item ſapientia declarat̉ in locutioneNam ſapientia docet opportuno temꝑe loquiquia tēpꝰ tacēdi et tēpꝰ loquēdi. Aliqn̄ em̄ eſtſapientie tacere. Sicut docet ſapiēs. ſtultꝰ quoqꝫ ſi tacuerit ſapiēs reputabit̉ Et iteꝝ. eſt tacēset ip̄e ſapiēs. Et iterū. Sapiens tacebit vſqꝫ adtempus. fatuus aūt obſeruabit tempus.pus aūt & rn̄ſionē cor ſapiētis intelligit. Docꝫetiā ſenſate loqui. Sicut ſcriptum eſt. In labiisſapientis inuenit̉ ſapiētia. quia. ſcꝫ cor ſapiētiserudit os eius. Ideo. ps. Os iuſti meditabit̉ ſapientiā. Docet etiā loqui moderate. quia ī corde ſapientiū os illoꝝ. et in ore inſipientiū coreoꝝ eſt. Sapiētes habent os in corde. qꝛ nihilore ꝓferūt. quod pͥus deliberauerīt. ponderauerint. & xeamīauerīt in corde. ſꝫ fatui. ſiueſtulti hn̄t cor in ore. quia an̄ ꝓferūt verba ſuaqͣꝫ corde deliberauerint. Nam in p̄meditati locunt̉. et hoc rep̄hendit̉ in ſcriptura dicit̉ inIob. Nūquid ſapiens rn̄dit. q. īventū loquēsqͣſi dicerꝫ. eſt cōtemnēda iſta ſapientiaquia ſicut ait ſapiēs. erudiet̉ qui eſt ſapiens in verbo. ſapiens aūt in verbis ſe amabilem facit. Sen̄. Sermo tuus ſit inanis. ſedaūt ſuadeat. aut moneat. aut cōſolet̉. aut p̄cipiat. De circūſtātiis in locutione ſeruandis dictū eſt ſupͣ. Itē monſtrat̉ ſapiētia in cōuerſatione ſicut ait ſapiēs. In facie hoīs lucet ſapientia. Quid facie niſi notitia. id eſt exteriorcōuerſatio quā interior innoteſcit deſignat̉. Vn̄ bt̄s iacobus ait. quis ſapiēs & diſciplinatus inter vos on̄dat cōuerſationē ſuā īſuetudine ſapiētie. Item ꝓbat̉ ſapientia inoperatione. nam ex fructu arbor cognoſciturIlle em̄ vere ſapiens eſt qui bn̄ ſe ht̄ in ſuis oꝑibus exequēdis. Ideo dicebat moyſes ad filios