Pars quaita. De dono.Sapientie. Diſt. VI.
¶ DE DONO SAPIENTIF. DIS. VI.Einde cōſiderandū eſt de ſeptimodono. ſcꝫ ſapiētie. Circa quod cōſiderāda ſūt ſeptē. Primo vtrū ſapīaſit donū ſpūſſancti. Secūdo ī quoſit tanqͣꝫ in ſubiecto. Tertio vtrū ſapiētia ſitſpeculatiua tm̄. vel etiā practica. Quarto vtrūdonū ſapiētie poſſit eē cū pctō mortali. Quinto vtrū ſit in om̄ibus hn̄tibus gr̄am gratū facientē. Sexto de dignitate ſapientie. Septimode effectibus eius. ¶ Ad pͥmū .ſ. vtrū ſapientia ſit donū ſpūſſancti. Dicendū ꝙ ẜm ph̓min pͥncipio methaphiſice ad ſapientē pertinetcōſiderare cauſam altiſſimā ꝑ quā de alijs certiſſime iudicat̉. & ẜm quā om̄ia ordīari oportet. cauſa at̄ altiſſima dupl̓r accipi p̄t. vl̓ ſimpl̓rvel ī aliquo gn̓e. Ille igit̉ qui cognoſcit cauſaꝫaltiſſima in aliquo gn̓e. & ꝑ eam pōt de oībusque ſunt illius gn̓is iudicare et ordinare. dicit̉eſſe ſapiēs in illo gn̓e. vt ī medicina vel ī architecta. ẜm illud pͥma ad coꝝ. iii. Vt ſapiens architectus fundamentū poſui. Ille aūt qui cognoſcit cauſam altiſſimā ſimpl̓r que eſt deꝰ dicitur ſapiens ſimpl̓r. inquantū ꝑ regulas diuinas omīa pōt iudicare & ordinare. hmōi autēiudiciū conſequit̉ hō ꝑ ſpm̄ſcm̄. ẜm illud pͥmaad coꝝ. ii. Spūalis iudicat om̄ia. qꝛ ſicut ibidēdicit̉. ſpūs om̄ia ſcrutat̉ etiā ꝓfūda dei. vndemanifeſtū eſt ꝙ ſapiētia eſt donū ſpūſſancti.Et nota ꝙ ſapiētia dicit̉ dupl̓r ſcꝫ vere et ꝓpͥeAlio modo impropͥe & abuſiue. ſicut et bonūdupl̓r dicit̉. vno mō quod vere ē bonū & ſimpliciter ꝑfecte. Alio mō dicit̉ aliqͥd eſſe bonuꝫẜm quandā ſil̓itudinē quod eſt in malitia perfectū. ſicut dicit̉ bonus latro vel ꝑfectꝰ latro.vt patet ꝑ ph̓m in. v. methaphiſicē. Et ſicut circa ea que ſunt vere bona inuenit̉ aliqua altiſſima cauſa que eſt ſūmum bonū qd̓ eſt vltimꝰfinis. ꝑ cuius cognitionē hō dicit̉ vere ſapiensita etiaꝫ in malis eſt inuenire aliqͥd ad qd̓ aliareferunt̉. ſicut ad vltimū finē. ꝑ cuius cōſtitutionē homo dicit̉ ſapiēs ad male agendū. ẜmillud Iere. iiii. Sapientes ſunt vt faciant mala.bn̄ aūt facere neſcierūt. quicūqꝫ aūt auertitura fine debito neceſſe eſt ꝙ aliquē finē indebitum ſibi p̄ſtituat. quia om̄e agēs agit ꝓpter finem. Vn̄ ſi p̄ſtituat ſibi finē ī bonis exterioribus terrenis. vocat̉ terrena ſapiētia. Si autemin bonis corporalibꝰ vocat̉ ſapiētia corporalisvel aīmalis. Si aūt in aliqua excellentia vocat̉ſapiētia dyabolica ꝓpter imitationē ſuꝑbie dyboli. de quo dicit̉ Ioh. xli. Ip̄e eſt rex ſuꝑ vniu̓ſos filios ſuꝑbie. Item nota ꝙ ſapiētia que eſtdonū differt ab ea que ponit̉ eſſe ītellectualisacquiſita. Nam illa acquirit̉ ſtudio humano.Nec aūt eſt deſurſum deſcēdens. vt dicit̉ Iac̓.iii. Similiter etiā differt a fide. Nam fides aſſentit veritati dīne ẜm ſeip̄am. Sed in deū qd̓eſt ẜm veritatē diuinā ꝑtinet ad donū ſapiētie& ideo donū ſapīe p̄ſupponit fidē. qꝛ vnuſqͥſqꝫ bn̄ iudicat q̄ cognoſcit. vt dicit̉ in pͥmo eth̓.¶ Ad ẜm .ſ. in quo ſit ſapiētia ſicut ī ſubicto
Dicendū ꝙ ſicut ſupra dictū eſt ſapientia importat quandā rectitudinē iudicii ẜm ratōesdiuinas. Rectitudo aūt iudicii pōt contingeredupl̓r. Vno mō ẜm ꝑfectū vſum rōnis. Aliomo ꝓpter ꝯnaturalitatē quandā ad ea de qͥbꝰiam eſt iudicandū. ſicut de his que ad caſtitatem ꝑtinent ꝑ rationis inquiſitōeꝫ recte iudicat ille qui didicit ſcīam moralē. ſed ꝑ quandācōnaturalitatē ad ip̄a recte iudicat de eis ille qͥht̄ habitū caſtitatis. Sic igit̉ circa res dīnas exrationis inquiſitione rectū iuditiū hr̄e ꝑtinetad ſapientia que eſt virtus intellectualis. ſꝫ rectum iudiciū hr̄e de eis ẜm quandā cōnaturalitatē ad ip̄a. ꝑtinet ad ſapientiā ẜm qd̓ eſt donū ſpūſſancti. ſicut dic̄ dyo. ī. ii. ca. de di. no.Qd̓ ydeotheus factus eſt in diuinis nō ſolumdicēs. ſꝫ et ſapiēs & patiēs diuina. hmōi aūt cōpaſſio ſiue conaturalitas ad res diuinas fit ꝑcaritaaeꝫ. que quidem vnit nos deo. ẜm illud.pͥma ad coꝝ. vi. Qui adheret deo vnus ſpiritꝰeſt. Sic igit̉ ſapiētia que eſt donū cauſam quidem habet in volūtate .ſ. caritatē. ſꝫ eſſentiamhabet in intellectu cuius eſt actus recte iudicare. ut ſupͣhabitū eſt. ¶ Ad tertium .ſ. vtrūſapientia que donū eſt ſit ſpeculatiua uel practica. Dicendū ꝙ ſicut Aug. dicit ī. xii. de tri.ſuꝑior pars rōnis ſapiētie deputat̉. inferior atſcientie. ſuꝑior aūt ratio ut ip̄e in eodem dicitintendit rōnibus ſuꝑnis. diuinis et ꝯſpiciēdis& cōſulēdis. Cōſpiciēdis quidē ẜm ꝙ diuina īſeip̄is cōtemplamur. Cōſulendis aūt ẜm ꝙ ꝑdiuina iudicat de hūanis. per diuinas regulasdirigens actus hūanos. Sic igit̉ ſapīa ẜm ꝙ ēdonū. nō ſolū eſt ſpeculatiua. ſꝫ etiaꝫ practica.¶ Ad quartū. ſcꝫ vtrū ſapientia poſſit eē cuꝫpeccato mortali. Dicendū ꝙ ſapientia que eſtdonū ſpūſſancti. ſicut dictū eſt facit rectitudinē iudicii circa res diuinas. uel ꝑ regulas diuinas de alijs ex quadā cōnaturalitate ſiue vnioue ad diuina que quidem ꝑ caritatē fit ut dictū eſt. & ideo ſapīa de qua loquimur p̄ſupponit caritatē. Caritas at̄ nō pōt eſſe cū peccatomortali. ut ex ſupͣdictis pꝫ. vn̄ relīquit̉ ꝙ ſapīade qͣ loqͥmur n̄ pt̄ eſſe cū pct̄o mortali. ¶ Adquintū .ſ. vtrū donū ſapīe ſit ī om̄ibus hn̄tibꝰgr̄aꝫ. Dicendū ꝙ ſapīa de qͣ loqͥmur ſic̄ dictūeſt īportat quandā rectitudinē iudicii circa diuina ꝯſpicienda et ꝯſulēda. & quantū ad vtrūqꝫ ex vnione ad diuina ẜm diuerſos gradus.aliqui ſapiētiā ſortiunt̉. quidā em̄ tm̄ ſortiunt̉de recto iudicio. tam in cōtemplatōe diuinoruꝫ. qͣꝫ etiā in ordinatione reꝝ humanaꝝ ẜmdiuinas regulas. quantū eſt neceſſariū ad ſaluteꝫ. & hoc nulli deeſt ſine peccato mortali. exiſtente ꝑ gr̄am gratū facienteꝫ. quia ſi naturanō deficit in neceſſariis. multominus gratia.Vn̄ dicit̉. i. Ioh̓. ii. Vnctio docet nos de oībꝰ.Quidā aūt altiori gradū ꝑcipiūt ſapīe donū.& quantū ad cōtemplationē diuinoꝝ. inquantum ſcꝫ altiora quedam miſteria& cognoſcūtet alijs manifeſtare poſſunt. & etiā quantumad directionē humanoꝝ ẜm regulas diuinas