PARS .III. De DurationeVirturum.DIS. .XIII.
creauit deus omnes naturas. Ip̄e aūt determinat poſtea hmōi quattuor uirtutes in futurauita exiſtere. tam̄ alio modo Ad cuius euidentiam ſciendū eſt ꝙ in hmōi virtutibꝰ aliquideſt formale. & aliquid quaſi materiale. Materiale quidem eſt ī hiis uirtutibus inclinatio q̄dam partis appetitiue ad paſſiones uel operationes ſecundū aliquē modū. ſed quia iſte modus determinat̉ a ratione. ideo formale in omnibus uirtutibus eſt ipſe ordo ratōis. Sic igit̉dicendū ꝙ hmōi uirtutes morales ī futura vita non manent. quantū ad id quod eſt materiale in eis. non em̄ habebūt in fututa uita locum concupiſcentie & delectatōnes ciboꝝ &uenereoꝝ. neqꝫ etiā timores & audacie circapericula mortis. neqꝫ etiam diſtributōes & cōmunicatōes rerū que ꝯueniunt in uſum p̄ſentis uite. ſed quantū ad id quod eſt formale remanebunt in beatis ꝑfectiſſime poſt hāc uitāinqͣntum ratō uniuſcuiuſqꝫ rectiſſima erit circa ea que ad ipſum ꝑtinēt ſecundū ſtatū illuꝫ.& uis appetitiua omnīo mouebit̉ ẜm ordineꝫratōis in hiis que ad ſtatū illum ꝑtinent. Vn̄Auguꝰ. ibidem dicit ꝙ prudentia ibi erit ſineullo pericl̓o erroris. fortitudo ſine moleſtia tolerandoꝝ maloꝝ. tēperantia ſine repugnatione libidinū. ut prudētie ſit nullū bonum deop̄ponere ul̓ equare. fortitudinis ei firmiſſimecoherere. tēperantie nullo defectū noxio delelectari. De iuſtitia uero manifeſtius eſt quemactū ibi habebit ſcꝫ eſſe ſubditum deo. qꝛ etiaꝫin hac vita ad iuſtitiā ꝑtinet eſſe ſubditum ſuperiori. ¶ Ad ſecundū ſcꝫ utrum uirtutes intellectuales maneant. dicendū ꝙ quidā poſuerūt ꝙ ſpēs intelligibiles non ꝑmanent ī intellectu poſſibili niſi qͣꝫdiū actu intelligit. nec ēaliqua cōſeruatio ſpecierū ceſſante cōſideratione actuali. niſi in uiribuſ ſenſitiuis qui ſuntactus corporaliū organoꝝ ſcꝫ in ymaginatiua& memoratiua. huiuſmodi aūt uires corrumpunt̉ corrupto corpore. Et ideo ẜm hoc ſciētianullo modo poſt haic uitā remanebit corrupto corpore. neqꝫ aliqua alia intellectualis uirtus. Sed hec opinio eſt cōtra ſentētiā ariſtotel̓qui in tertio de aīa dicit. ꝙ intellectuſ poſſibil̓eſt in actu cum ſcit ſingula ſicut ſciens cū ſitin potentia ad cōſiderandū in actu. eſt etiamcirca ratōem. qꝛ ſpecies intelligibiles recipiunt̉& ī intellectu poſſibili īmobiliter ẜm moduꝫrecipientis. Vnde et intellectus poſſibilis dicitur locus ſpecierū quaſi ſpēs intelligibiles conſeruans. ſed fantaſma ad que aſpiciēdo homointelligit in hac uita applicando ad ipſas ſpecies intelligibiles corrumpunt̉ corpore corrupto. vnde & ipſa fantaſmata que ſunt qͣſi materialia in uirtutibus ītellectualibus uirtutesintellectuales deſtruunt̉ deſtructo corpore. ſꝫquātū ad ſpēs ītelligibiles que ſunt ī ītellectupoſſibili uirtutes ītellectuales manent. ſpecieſaūt ſe habent in uirtutibus ītellectualibus ſic̄formalitates. vn̄ ītellectuales uirtutes manētpoſt hāc uitā quantuꝫ ad id quod eſt formale
in eis. non aūt ad id quod eſt materiale. ſic̄ &de moralibus dictū eſt. ¶ Ad tertiū ſcꝫ utrūfides maneat. dicendū ꝙ oppoſitio eſt ꝑ ſe &ꝓpria cauſa ꝙ unū excludat ab alio inquātuꝫſcꝫ in omībus oppoſitis includit̉ oppoſitio afffirmatōis & negationis. Inuenit̉ autē in quibuſdam oppoſitio ſecundū cōtrarias formas.ſicut ī coloribus album & nigrū. In quibuſdāaūt ẜm ꝑfectum & īperfectū. vnde in alterationibus magis & minus accipiunt̉ ut cōtraria. cum de minus calido fit magis caliduꝫ. utdicitur in. v. phiſi. & quia ꝑfectum & imꝑfectum opponunt̉. impoſſibile ē ꝙ ſimul ſecundum idē ſit ꝑfectio & īperfectio. Eſt aūt conſiderādū ꝙ īperfectio quidē quādoqꝫ eſt de ratione rei. & ꝑtinet ad ſpeciem ipſius. ſicut defectus ratōis ꝑtinet ad ratiōem ſpeciei equi uelbouis. & quia unū & idem numero manēs n̄poteſt tranſferri de una ſpecie in aliā. Inde eſtꝙ tali ꝑfectōne ſublata tollit̉ ſpecies rei. ſicutiam non eſſet bos uel equus ſed eſſet rationalis. quādoqꝫ uero īperfectio nō ꝑtinet ad rationem ſpēi. ſed accidit indiuiduo ẜm aliquidalid̓. Sicut alicui hoī quādoqꝫ accidit defectꝰratōis inquantū impedit̉ ī eo rōis u̓ſus ꝓpterſomnuꝫ uel ebrietate. uel aliquid hmōi. Patetaūt ꝙ tali imꝑfectione remota. nihilominusſubſtātia rei manet. Manifeſtū eſt aūt ꝙ īperfectio cognitōis eſt de ratōe fidei. ponit̉ em̄ īeius diffinitione. fides em̄ eſt ſubſtātia rerumſperandarū. argumentū nō apparentiū. vt dicitur ad heb̓. xi. Et Augꝰ. dicit. quid eſt fidesniſi credere qd̓ non uides. Ꝙ autē cognitio ſitſine uiſione & apparitōe hoc ad īperfectiōemcognitōis ꝑtinet. & ſic imꝑfectio cognitōis ēde ratione fidei. Vnde manifeſtū eſt ꝙ fidesnō poſſet eſſe ꝑfecta cognitio eadem numeromanens. Sed ulterius cōſiderandū eſt utrumpoſſit ſimul eſſe cum cognitione ꝑfecta. nihilem̄ ꝓhibet aliqͣꝫ cognitōem īperfectā ſimul eēaliquādo cū cognitōe ꝑfecta. Eſt igit̉ conſiderandū ꝙ cognitio poteſt eſſe imꝑfecta tripliciter. vno modo ex ꝑte obiecti cognoſcibil̓. aliomodo ex parte medii. tertio mō ex parte ſubiecti. Ex parte quidem obiecti cognoſcibilis differunt ẜm ꝑfectum & īperfectū cognitio matutina & ueſpertina ī angelis. nā cognitio matutina eſt de rebus ẜm ꝙ habent eſſe ī uerbo.cognitio aūt ueſpertina eſt de eis ẜm ꝙ habēteſſe in ꝓpria natura quod eſt imꝑfectuꝫ reſpectu primi eſſe. Ex parte uero medii differuntſecundū ꝑfectum & īperfectū cognitio que ēde aliqua ꝯcluſione ꝑ medium demōſtratiuuꝫ& per mediū ꝓbabile. Ex parte uero ſubiectidifferunt ẜm perfectū & imꝑfectum opiniofides & ſciētia. nam de rōe opinionis eſt ꝙ accipiatur unū cum formiciine alteriꝰ oppoliti.vnde non habet firmā inheſionem. De ratōeuero ſcientie eſt ꝙ habeat firmā īheſionem cūuiſione intellectiua. habꝫ em̄ certitudinē ꝓcedentem ex intellectu principioꝝ. fides em̄ medio modo ſe habet. excedit em̄ opinionē ī hoc