Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

PARS .III. De EqualitateVirtutum.DIS. .XI.

futurum acquirere erit actus imperfectus. &hoc pōt̄ eſſe ſine caritate. & ideo fides & ſpespoſſunt eſſe ſiue caritate. ꝓprie loquendo uirtutes non ſunt. nam ad ratōem uirtutis pertinet ut non ſolum ẜm ip̄am aliquid bonū operetur. ſed etiā bene. ut dicit̉ in. ii. ethi. Adquintū ſcꝫ utrum caritas poſſit haberi ſine fide & ſpe. dicendū caritas ſolum ſignificat amorem dei. ſed etiā amicitiā quandā adipſum. que quidē ſuper amorem addit mutuāredamatiōem cum quadā mutua cōmunicatione. ut dicit̉ in. viii. ethi. Et hoc ad caritatēꝑtineat pꝫ per illd̓ qd̓ dicit̉ .i. ioh̓. iiii. Qui manet in caritate in deo manet & deus ī eo. &. j.ad coꝝ. i. dicit̉. Fidelis deus quē uocati eſtiſin ſotietatem filii eius. Hec aūt ſocietas hominis ad deum & quedā familiaris cōuerſatoipſo inchoat̉ quidē hic in preſenti gratiam.perficiet̉ autē in futuro ī gloria. quoꝝ utrūqꝫfide & ſpe tenet̉. vnde ſicut aliquis poſſetcum aliquo ancitiā habere ſi diſcrederet ul̓ deſperaret ſe poſſe habere aliquā ſocietatem uelfamiliarē conuerſatōem ipſo. ita aliquispoteſt habere amicitiā ad deum que eſt caritaſniſi fidem habeat quā credat huiuſmōdi ſocietatem & cōuerſatōem hoīs cum deo. & ſperet ſe ad hāc ſocietatē ꝑtinere. & ſic caritas ſn̄fide & ſpe nullo modo eſſe poteſt.DE EQVALITATE VIRTVTVM.DISTINCTIO. VNDECIMA.Irca vndecimuꝫ ſcꝫ de qualitate uirtutum querunt̉ ſex. Primo utrumvirtus poſſit eſſe maior uel minor.Secundo utrū om̄s uirtutes ī eodēexiſtentes Iint equales. Tertō de comparatōeuirtutum moraliū ad intellectuales. Quartode comꝑatione uirtutū moralium ad inuicē.Quinto de cōparatione uirrutū intellectualiūad inuicem. Sexto de comꝑaratiōe uirtutumtheologicarū ad inuicem. Ad primum ſcꝫutrū uirtus poſſit maior uel minor. dicēdū cum querit̉ utrū una uirtus ſit maior alia.dupliciter ītelligi queſtio poteſt. Vno modoin uirtutibus ſpecie differētibus. & ſic manifeſtum eſt una uirtꝰ eſt alia maior. ſemꝑ em̄cauſa eſt potior ſuo effectu. & in effectibꝰto aliquid eſt potius. quanto eſt cauſe propinquius. Manifeſtum eſt autē ex dictis cauſa& radix humani boni eſt ratio Et ideo prudēcia que ꝑficit ratōem p̄fertur in bonitate alijsuirtutibus moralibus ꝑficientibus vim appetiriuam inquantū ꝑticipat ratōe. & in hiis etiātanto eſt una altera melior & maior. quantomagis ad ratōem accedit. vnde et iuſtitia queeſt in uoluntate prefert̉ alijs uirtutibus moralibus. & fortitudo que eſt in iraſcibili p̄ferturtēperantie que eſt ī concupiſcibili. que minuſꝑticipat ratione. ut patet in. vii. ethi. Aliopoteſt intelligi ī uirtute eiuſdē ſpeciei. & ſic ſecundū ea que ſupra dicta ſunt cum de intētionibuſ habituū ageret̉. uirtꝰ dupliciter poteſtdici maior & minor. vno ẜm ſeipſam. alio

modo ex parte ꝑticipantis ſubiecti. Si igit̉ ſecundū ſeipſam cōſideret̉. magnitudo uel ꝑuitas eius attendit̉ ẜm ea ad que ſe extendit.cūqꝫ aūt habet aliqͣꝫ uirtutē. putā tēperātiā habet ip̄am quantū ad omnia ad ſe tēperantiaextendit. qd̓ de ſciētia ex arte cōuenit.em̄ quicūqꝫ eſt grāmaticꝰ ſcit oīa que ad grāmaticā ꝑtinent. Et ſecundū hoc bene dixerūtſtoyci. ut ſimpliciꝰ dicit ī cōmēto p̄dicamētoꝝ uirtus non recipit magis & minus ſic̄ ſcīauel ars. eo ratio uirtutis conſiſtit in maxīoSi uero conſideret̉ uirtus ex ꝑte ſubiecti ꝑticipantis. ſic contingit uirtutē eſſe maiorem uelminorem ſiue ſecūdū diuerſa tempora ī eodēſiue in diuerſis hoībus. quia ad attingendummediū uirtutis quod eſt ẜm ratōin rectā unꝰeſt melioris diſpoſitōis qͣꝫ alius uel ꝓpter maiorem aſſuetudinē. uel ꝓpter meliorem diſpoſitionē nature. uel ꝓpter ꝑſpicatius iudiciumratōis. aut etiam ꝓpter maius gratie donumquod unicuiqꝫ donat̉ ſecundū menſuram donatōnis xp̄i. ut dicit̉ ad ephe. iiii. Et in hoc deficiebant ſtoyci eſtimātes nullū eſſe uirtuoſūdicendū. niſi qui fuerit ſumme diſpoſitus aduirtutem. em̄ exigit̉ ad ratōem uirtutisattingat recte ratōis mediū ī indiuiſibili ſicutſtoyci putabant. ſed ſufficit ꝓpe medium eſſevt dicit̉ in. ii. ethi. Idem etiā indiuiſibile ſignūunus promptiuſ attingit qͣꝫ alius. ſicut etiampatet in ſagittatoribus trahētibus ad certumſignū. Ad ſecundū ſcꝫ utrū omnes uirtutes in uno & eodē ſint equales. dicēdū quātitas uirtutū ſicut ex dictis patet. poteſt attēdidupliciter. Vno modo ẜm ratōem ſpei. & ſicnon eſt dubiū una uirtus uniꝰ hoīs eſt maior qͣꝫ alia. ſicut caritas fide & ſpes. Alio modo poteſt attendi ẜm ꝑticipatōem ſubiectiut ſcꝫ intendit̉ uel remittit̉ in ſubiecto. & ẜmhoc oēs uirtutes unius hoīs ſunt equales quadam equalitate ꝓportiōis. īquātū .ſ. equalitercreſcunt in hoīe. ſicut digiti manus ſunt īeqͣles ẜm quantitatē. ſed ſunt equales ſecūdūportione. cum ꝓporitonaliter augeant̉. huiuſaūt equalitatis oportet eodē modo ratōem accipere ſicut & ꝯnexionis. Equalitas em̄ eſtdam connexio uirtutū ẜm quantitatē. Dictūeſt ſupra ratio ꝯnexionis uirtutū poteſt dupliciter aſſignari. Vno modo ſecūdum intellectum eoꝝ qui ītelligūt has quattuor uirtutes quattuor generales conditōes uirtutum.quarū una ſimul īuenit̉ cum alijs in qualibetmateria. Et ſimiliter uirtus in quacūqꝫ materia non poteſt equalis dici niſi habeat omneſiſtas equales conditōes. Et hanc ratōeꝫ equalitatis uirtutū aſſignat Auguꝰ. in. vi. de trini.dicens. Si dixeris equales eſſe iſtos fortitudine. ſed illum patrare prudētia. ſequit̉ huiuſfortitudo unius prudens ſit. ac hoc nec fortitudine equales ſunt. qn̄ eſt illius fortitudoprudentior. atqꝫ ita de ceteris uirtutibus inuenies. ſi om̄s eadē conſideratōne ꝑcurras. Aliomodo aſſignata eſt ratio cōnexionis uirtutū