Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

PARS .III. De ConnexioneVirtutum.DIS. .X.

habeat actu. loquēdo de virtutibus acquiſitiſ.Sed tam̄ acquiſitis alijs uirtutibꝰ habet iſtasuirtutes in potentia ꝓpinqua. Cum enī aliqͥs exercitiū adeptus eſt liberalitatē circa mediocres donatōnes et ſumptus. ſi ſuperueniat eiſuꝑabūdātia pecuīarū. modico exercitio acqͥrꝫmagnificētie habitū. ſicut geonet̉ modico ſtudio acqͥrit ſciētiā alicuius cōcluſionis. quāquā cōſiderauit. illud autē habere dicimur qd̓in promptu eſt ut habeamus. ẜm illud ph̓i inſecūdo phiſicoꝝ. quod parū deeſt. quaſi nihildeeſſe uidet̉. Item uirtutes intellectuales ſuntcirca diuerſas materias ad inuicem ordinatas. ſicut patet in diuerſis ſciētiis & artibus.& ideo inuenit̉ in eis cōnexio que inuenit̉in uirtutibus moralibus exiſtētibus circa paſſiones et operatōes. que manifeſte habent ordidinem ad inuicē. Nam om̄s paſſiones in quibuſdā primis ꝓcedentes ſcꝫ amore & odio adquaſdā alias terminant̉ ſcꝫ delectatōem & triſtitiam. Et ſimiliter om̄s operatiōes que ſuntvirtutis moralis naturalit̓ habēt ordinē ad īuicem. & etiā ad paſſiones. & ideo tota materia moraliū uirtutū ſub una ratiōe prudentiecadit. Habent tn̄ omnia intelligibilia ordineꝫad prima principia. Et ſecundū hoc oēs uirtutes intellectuales dependent ab intellectu prīcipioꝝ. ſicut prudentia a uirtutibus moralibꝰvt dictū eſt. Principia aūt vniuerſalia quorūeſt intellectus principioꝝ non dependēt acluſionibus. de quibus ſunt relique intellectuales uirtutes. ſicut uirtutes morales depēdēta prudentia eo appetitus mouet quodāmōrationem. & ratio appetitum ut ſupra dictuꝫeſt. Ad ſecundū ſcꝫ utrū virtutes moralespoſſint eſſe ſine caritate. dicendū ſicut ſupͣdictū eſt uirtuteſ morales ꝓut ſunt operatiueboni in ordine ad finem qui excedit facultatem naturalē hoīſ. poſſunt opera humanaacquiri. et ſic acqͥſite ſine caritate eſſe poſſuntſicut fuerunt in multis gentibus. Secundumaūt ſunt operatiui boni ī ordine ad ultimūfinem ſupernaturalē. ſic ꝑfecte & uere ſe hn̄tad ratōem uirtutis. & poſſunt actibus humanis acquiri. ſed a deo infundunt̉. & hmōiuirtutes morales ſine caritate eſſe poſſuntDictū eſt em̄ alie uirtutes morales non poſſunt eſſe ſine prudētia. prudentia aūt non poteſt eſſe ſine uirtutibus moralibus inquātumuirtutes morales faciūt bene ſe habe̓ ad quoſdam fines ex quibꝰ ꝓcedit ratio prudētie. Adrectam aūt ratōem prudentie multomagis requirit̉ homo bene ſe habeat circa ultimū finem quod fit caritatē qͣꝫ circa alios fineſ qd̓fit uirtutes morales. Sicut ratio recta ī ſpeculatiuis maxime indiget primo principio indemonſtrabili. quod eſt. cōtradictoria nonſimul uera. vnde manifeſtū fit nec prudentia infuſa poteſt eſſe ſine caritate. nec alie uirtutes moraleſ conſequēter que ſine prudentiaeſſe non poſſunt. Patet igit̉ ex p̄dictis ſoleuirtutes infuſe ſunt ꝑfecte. & ſole ſimpliciter

dicende uirtutes. quia bene ordināt hoīeꝫ adfinē ultimū ſimpliciter. Alie uero uirtutes ſcꝫacquiſite ſunt ſecūdū aliquid uirtutes. aūtſimpliciter. Ordināt em̄ hoīem bene reſpectufinis ultimi in aliquo genere. aūt reſpectuultimi finis ſimpliciter. vnde ro. xiiii. ſuꝑ illd̓Omne quod eſt ex fide pctm̄ eſt. dicit ibiglo. Auguſtini. vbi deeſt agnitio ueritatis. falla eſt uirtus etiam in bonis moribus. Adtertium ſcꝫ utrū caritas poſſit eſſe ſine uirtutibus moralibus. dicendū cum caritate infūdunt̉ om̄s uirtutes morales. Cuius ratio eſt.quia deus minus ꝑfecte operat̉ in operibꝰgratie qͣꝫ ī operibus nature. ſicut aūt uidemuſin operibus nature inuenit̉ principiumaliquoꝝ operuꝫ in aliqua requin inueniant̉ īea que ſūt neceſſaria ad hmōi opera ꝑficiēda.ſicut in aīalibus inueniunt̉ organa quibusfici poſſunt opera. ad que ꝑagenda aīa habetpoteſtatē. Manifeſtū eſt aūt caritas inquātum ordinat hoīem ad finē ultimū eſt principium oīm operū bonoꝝ que in finem ultimuꝫordinari poſſunt. Vnde oportꝫ cum caritate ſimul īfundant̉ om̄s uirtutes morales quibus homo ꝑficit ſingula genera bonoꝝ opeꝝEt ſic patet virtutes morales infuſe ſolūhabent cōnexionē ꝓpter prudentiā. ſed etiamꝓpter caritatem. & qui amittit caritatempeccatū mortale. amittit oēs uirtutes moralesinfuſas. Ad quartū ſcꝫ utruꝫ fides & ſpespoſſint eſſe ſine caritate. dicenduꝫ fides &ſpes ſicut & uirtutes morales dupliciter conſiderari poſſunt. Vno modo ſecūdū inchoatōꝫquādā. Alio modo ẜm ꝑfectum eſſe uirtutis.Cum em̄ uirtus ordinet̉ ad bonū opus agendlum. uirtus quidē ꝑfecta dicet̉ ī hoc poteſtin opus ꝑfecte bonū. quod quidē eſt dumſolum eſt quod fit. ſed etiā bene fit. Alioquinſi bonū ſit quod fit. non aūt bene fiat. eritꝑfecte bonū. Vnde nec habitꝰ eſt talis operis principiū habebit perfecte ratōem uirtutiſſicut ſi aliquis operet̉ iuſta bonū quidē facit.ſed erit opus ꝑfecte uirtutis. niſi hoc benefaciat id eſt ſecundū electōem rectā quod eſtper prudentiā. & ideo iuſtitia ſi ne prudētiapōt̄ eſſe uirtus perfecta. Sic igit̉ fides & ſpesſine caritate poſſunt quidē aliqualiter eſſe.fecte aūt uirtutis ratōem ſine caritate non habēt. Cum em̄ fidei opus ſit credere deo. credere aūt ſit aliquem ꝓpria uolūtate aſſentire. ſinon ciebito modo uelit non erit fidei opus.fectum. aūt debito modo uelit hoc eſt caritatem que ꝑficit uoluntatē. Omnis em̄ rectꝰmotus uoluntatis ex recto amore procedit. utAugꝰ. dicit. xiiii. de ci. dei. Sic igit̉ fides ē qͥdſine caritate. ſed ꝑfecta uirtus. ſicut tēperātia uel fortitudo ſiue prudentia. & ſimiliter dicendū eſt de ſpe. nam actus ſpei eſt expectarefuturā beatitudinē a deo. qui quidē actus ꝑfectus eſt ſi fiat ex meritis que quis habꝫ. quodnon poteſt eſſe ſine caritate. ſi aūt hoc expectꝫex meritis que nondum habet ſed ꝓponit in