PARS .III. De DiſtinctioneVirtutū.DIS. .VI.

influxū agentis. ſicut uidemus ꝙ ab una actione ſolis generant̉ ꝑ putrefactionē aīalia diuerſarū ſpecierū ẜm diuerſam ꝓportōem materie. Manifeſtū eſt aūt ꝙ in moralibus ratioeſt ſicut īperans & mouēs. vis aūt appetitiuaeſt ſicut imꝑata & mota. Non aūt appetitꝰ recipit īpreſſionem ratōis quaſi uniuocē. quia n̄fit rationale ꝑ eſſentiā. ſed per ꝑticipatōem. utdicit̉ in primo ethicoꝝ. vnde appetibilia ſecūdum motionē ratōis conſtituunt̉ in diuerſisſpeciebus. ẜm ꝙ diuerſimode ſe habēt ad rationem. & ita ſequit̉ ꝙ uirtutes morales ſint diuerſe ſecundū ſpeciem. & non una tantum.¶ Ad ſecundū ſcꝫ utruꝫ uirtutes morales diſtinguant̉ ꝑ hoc ꝙ quedā ſunt circa operatōeſ& quedam circa paſſiones. dicēdū ꝙ operatio& paſſio duplicit̓ poteſt comꝑari ad uirtutemVno modo ſicut effectus. & hoc modo omīsuirtus moralis habet aliquas oꝑatiōes bonasquarū eſt ꝓductiua. & delectatōem aliquā ul̓triſtitiam que ſunt paſſiones ut ſupra dictumeſt. Alio modo poteſt cōparari operatō ad uirtutem moralem ſicut materia circa quā eſt. &ſecūdū hoc oportet alias eſſe uirtutes moralescirca operatōes. & alias circa paſſiones. Cuiꝰratio eſt. quia bonū & malum ī quibuſdā operationibus attendit̉ ſecundū ſeipſas qualitercūqꝫ homo afficiat̉ ad eas. inquantū ſcꝫ bonūin eis & malū accipit̉ ẜm ratōem cōmenſurationis ad alterū. & ī talibus opportet ꝙ ſit aliqua uirtus directiua operationū ſecūdū ſeip̄aſſicut ſunt emptio. uenditio. & om̄s huiu ſmōioperatōes in quibus attendit̉ ratio debiti uelindebiti ad alterū. & ꝓpter hoc iuſtitia & partes eius ꝓprie ſunt circa operatōes. ſicut circaꝓpriam materiā. In quibuſdā uero oꝑatōibuſbonum & malū attendit̉ ſolum ſecundū cominenſuratōem ad operantē. & ideo oportet inhiis bonū & malū conſiderari ẜm ꝙ hō beneuel male afficit̉ circa huiuſmodi. & ꝓpter hocoportet ꝙ uirtuteſ in talibus ſint principalitercirca interiores affectōes que dicunt̉ aīe paſſiones. ſicut patet de tēperantia. fortitudine. &alijs hmōi. Contingit aūt ꝙ in operatōibus q̄ſunt ad alterū pretermittat̉ bonū uirtutis propter inordinatā animi paſſionē. et tunc inquātum corrumpit̉ cōmenſuratio exterioris operatōis eſt corruptio iuſtitie. Inquantū aūt corrumpit̉ cōmenſuratio interioꝝ paſſionū ē corruptio alicuiꝰ alterius uirtutis. ſicut cū ꝓpteriram aliquis aliū percutit in ipſa ꝑcuſſione indebita corrumpit̉ iuſtitia. In īmoderantia uero ire corrūpit̉ māſuetudo. & idē patet ī alijs.¶ Ad tertiū ſcꝫ utrū ſit tantū una uirtꝰ moralis circa oꝑatiōes. Dicendū ꝙ om̄s uirtutesmorales que ſunt circa operatōes cōueniuntin quadā generali ratōe iuſtitie que attendit̉ſecundū debitū ad alterum. diſtinguunt̉: aūtẜm diuerſas ſpeciales ratōeſ. Cuius ratio ē. qꝛin operatōibus exterioribus ordo ratōis inſtituitur ſicut dictū eſt. nō ẜm ꝓportionē ad affectionē hoīs. ſed ſecundū cōuenientiā rei in

ſeip̄a. ſecundū quā conuenientiā accipit̉ ratōdebiti ex quo conſtituit̉ ratio iuſtitie. Ad iuſtitiaꝫ em̄ ꝑtinere uidet̉ ut quis debitū reddatvnde omēs hmōi uirtutes que ſunt circa operatōes habent aliquo modo ratōem iuſtitie. ſꝫdebitum nō ē unius ratōis in oībus. Aliter em̄debet̉ aliquid equali. aliter ſuperiori. aliter minori. & aliter ex pacto. uel ex ꝓmiſſo. ul̓ beneficio ſuſcepto. & ẜm has diuerſas ratōes debiti diuerſe ſumunt̉ uirtutes. puta religio eſt ꝑquā reddit̉ debitū deo. pietas eſt ꝑ quā reddit̉debitum parētibus uel patrie. gratia eſt ꝑ quāreddit̉ debitum benefactoribus. & ſic de alijs¶ Ad quartū ſcꝫ utrū circa paſſiones ſint diuerſe uirtutes morales. dicendū ꝙ non poteſtdici ꝙ circa om̄s paſſiones ſit una ſola uirtusmoralis. Sunt em̄ quedā paſſiōes ad diuerſaſpotentias ꝑtinentes. alie nanqꝫ ꝑtinent ad iraſcibilem. alie ad concupiſcibilē. ut ſupra dictuꝫeſt. nec tam̄ oportet ꝙ omnis diuerſitas paſſionum ſufficiat ad uirtutes morales diuerſificandas. Primo quidē quia quedaꝫ paſſionesſunt que ſibi opponunt̉ ẜm contrarietatē. ſic̄gaudiū et triſtitia. timor & audacia. et alia hujuſmodi. & circa huiuſmōi paſſiones ſic oppoſitas oportet eſſe unā & eandē uirtuteꝫ. Cumem̄ uirtus moralis ī quadā medietate cōſiſtatmedium in cōtrarijs paſſionibus ẜm eandē rationē conſtituit̉. ſicut & in naturalibus idemeſt mediū inter contraria. ue īter alhum & nigrum. Secūdo quia diuerſe paſſiones inueniuntur ẜm eunde modū ratōi repugnātes. puea ẜm īpulſum ad id quod eſt contra ratōem.uel ẜm retractōnem ab eo qd̓ eſt ſecūdum rationē. & ideo diuerſe paſſiones cōcupiſcibilisnon pertinēt ad diuerſas uirtutes morales. qꝛeoꝝ motus ẜm quendā ordinē ſeiuicem conſequunt̉. utpote ad idem ordinati ſcꝫ ad cōſequendū bonum. uel fugiendū malū. ſicut examore ꝓcedit cōcupiſcentia. & ex cōcupiſcentia ꝑuenit̉ ad delectatōem. & eadē ratio eſt deoppoſitis. quia ex odio ſequit̉ fuga uel abhominatio que ꝓducit ad triſtitiā. ſed paſſionesiraſcibilis non ſunt unius ordinis. ſed ad diu̓ſa ordinant̉. Nam audacia & timor ordinantur ad aliquod magnū periculū. ſpes & deſperatio ad aliquod bonū arduum. Ira aūt ad ſuperandū aliquod cōtrariū quod nocumentuꝫintulit. & ideo circa has paſſiones diuerſe uirtutes ordinant̉. utpote teperantia circa paſſiones cōcupiſcibilis. fortitudo circa timores &audacias. magnanimitas circa ſpem & deſperatōem. māſuetudo circa iras. Ua quintuꝫſcꝫ utrū uirtutes morales diſtinguant̉ ẜm obiecta paſſionū. dicendū ꝙ ꝑfectio uirtutis exratōe depēdet. perfectio aūt paſſionis ex ipſoappetitu ſenſitiuo. unde oportet ꝙ uirtutes diuerſificent̉ ẜm ordinē ad ratiōem. paſſionesaūt ẜm ordinem ad appetitū. obiecta igit̉ paſſionum ẜm ꝙ diuerſimode cōſicierant̉ ad appetitū ſenſitiuū cauſant diu̓ſas paſſiōis ſpēs.Secundū uero ꝙ cōparant̉ ad ratōin cauſant