quā intellectus ꝑficitur ad cōſiderandū uerū.hoc aūt eſt bonum opus eiꝰ. Verū aūt eſt duplicit̓ ꝯſiderabile. vno modo ſicut per ſe notū.Alio modo ſicut per aliud notū. quod aūt eſtper ſe notum ſe habet ut principiū & ꝑcipiturſtatim ab intellectu. & ideo habitus ꝑficiensintellectū ad huiuſmōi ueri conſideratōi uocatur intellectus qui eſt habitus principiorū.verum aūt quod ē per aliud notū non ſtatimꝑcipitur ab intellectu. ſed per inquiſitōem rationis. & ſe habꝫ in ratōe termī. Quod quidēpoteſt eſſe dupliciter. uno modo ut ſit ultimūin aliquo genere. alio modo ut ſit ultimuꝫ reſpectu totius cognitōis humane. & quia ea q̄ſunt poſterius nota quo ad nos ſunt priora &magis nota ſecūdū naturam. ut dicitur ī primo phiſicoꝝ. Ideo id quod eſt ultimum reſpectu totius cognitōis humane. eſt id quod eſtprimū. & maxime cognoſcibile ẜm naturā. &circa huiuſmodi eſt ſapiētia que ꝯſiderat altiſſimas cauſas. ut dicit̉ in primo meth̓. Vn̄ conuenienter iudicat & ordinat de omībus. quiaiudicium perfectū & uniuerſale haberi nō poteſt niſi per reſolutōem ad primas cauſas. Adid uero quod ē ultimū ī hoc uel illo genere cognoſcibiliū ꝑficit intellectū ſcientia. & iō ẜmdiuerſa genera ſcibiliū ſunt diuerſi habitꝰ ſcientiarū. cum tn̄ ſapiētia non ſit niſi una.¶ Ad tertiū ſcꝫ utrū ars ſit intellectualis. dicendum ꝙ ars nihil eſt aliud qͣꝫ ratō recta aliquoꝝ operū faciendoꝝ. quoꝝ tn̄ bonū nō cōſiſtit in eo ꝙ appetitus humanus aliquo mōſe habet. ſed in eo ꝙ ipſum opus quod fit ī ſebonum eſt. Non em̄ ꝑtinet ad laudē artificisinquantū artifex eſt qua uolūtate opuſ faciatſed quale ſit opus quod facit. Sic igit̉ ars proprie loquendo habitus operatiuꝰ eſt. & tamenin aliquo cōuenit cū habitibus ſpeculatiuis. qꝛetiā ad ipſos habitus ſpeculatiuos ꝑtinet qualiter ſe habeat res quā conſiderant. non auteꝫqualiter ſe habeat appetitus humanus ad illas. dūmodo em̄ geometer uerū demonſtret.nō reffert qualiter ſe habeat ſecundū appetitiuam partē. vtrū ſcilicet ſit letus uel iratus. ſic̄nec ī artifice reffert. ut dictū ē. & ideo eo mōars habet ratōem uirtutis ſicut & babitus ſpeculatiui. inquantū ſcꝫ nec ars nec habitus ſpeculatiuus faciūt bonum opus quantū ad uſuꝫquod eſt ꝓprium uirtutis ꝑficiētis appetituꝫ.ſed ſolū quātū ad facultatē bene agendi.Ad quartum ſcꝫ utrū prudētia ſit uirtꝰ diſtincta ab arte. dicendū ꝙ ubi inuenit̉ diuerſa ratio uirtutis. ibi oportet uirtutes diſtinguidictum eſt aūt ꝙ aliquis habitus habꝫ ratōniuirtutis ex hoc ſolū ꝙ facit facultatē boni operis. aliquis aūt ex hoc ꝙ facit non ſolū facultatem boni operis. ſed etiā u̓ſum. Ars aūt fac̄ſolam facultateꝫ boni operis. quia nō reſpicitappetitū. prudētia aūt non ſolū facit facultatēboni operis ſed etiā uſum. Reſpicit em̄ appetitum tanqͣꝫ p̄ſupponens rectitudinē appetituscuius differētie ratio eſt. quia ars eſt recta rō

factibiliū. prudentia uero eſt recta ratio agibilium. differt autē facere & agere. quia ut dicit̉in. ix. meth̓. Factio eſt actus trāſiens in exteriorem materiā. ſicut edificare. ſecare & hmōiAgere aūt eſt actus ꝑmanens in ipſo agente.ſicut uidere. uelle & huiuſmōi. Sicut igit̉ hocmodo ſe habet prudencia ad huiuſmodi actuſhumanos qui ſunt uſus potētiarū & habituūſic ſe habet ars ad exteriores factoines. Perfectio aūt & rectitudo ratōis dependet ex pͥncipiis ex quibus ratio ſiml̓at. ſicut dictum eſtꝙ ſcientia dependet ab intellectu qui eſt habitus principioꝝ. & p̄ſupponit ipſum. In humanis aūt actibus ſe habent fines ſicut principiain ſpeculatiuis. ut dicit̉ in. vii. ethi. Et ideo adprudentiā que eſt recta ratio agibilium requiritur ꝙ homo ſit bene diſpoſitus circa fines.quod quidem ē per appetitū rectum. & ideoad prudentiā requirit moralis uirtus per quāfit appetitus rectus. bonum autem artificialium nō eſt bonū appetitus humani. ſed bon̄ipſoꝝ operū artificialiū. & ideo ars non p̄ſupponit appetitū rectū. Et inde eſt ꝙ magis laudatur artifex qui nolens peccat. qꝫ qui uolēspeccat. Magis aūt contra prudentiā eſt ꝙ aliquis peccet nolens qͣꝫ uolens. quia rectitudouoluntatis eſt de ratōe prudentie. non aūt deratione artis. ſic igit̉ patet ꝙ prudētia eſt uirtus diſtincta ab arte. ¶ Ad quintū ſcꝫ utruꝫprudentia ſit uirtꝰ neceſſaria hoī. dicendū ꝙprudentia eſt uirtus maxime neceſſaria ad uicam humanā. Bene em̄ uiuere ꝯſiſtit in beneoperari. Ad hoc aūt ꝙ aliquis bene operet̉ nōſoluꝫ requirit̉ quid faciat ſed qūo faciat. ut ſcꝫſecundū electionē rectam operet̉ non ſoluꝫ eximpetu aūt paſſione. Cum aūt electio ſit eoꝝque ſunt ad finem rectitudo electōis duo reqͥrit. ſcꝫ debitū finem. & id quod cōuenient̓ ordinat̉ in debitū finem. ad debitū aūt fineꝫ homo conuenient̓ diſponit̉ per uirtutem que ꝑficit partem aīe appetitiua. cuius obiectū ē bonum et finis. Ad id aūt qd̓ diſponit̉ in finemdebitum oportꝫ ꝙ homo directe diſponat̉ perhabitū ratōis. quia cōſiliari & eligere que ſūteoꝝ que ſunt ad finem ſunt actꝰ ratiōis. & iōneceſſe eſt in ratōne eſſe aliquā uirtutē intellectualē per quā ꝑficiat̉ ratio ad hoc ꝙ cōueniēter ſe habeat ad ea que ſunt ad finē. & hec uirtus eſt prudentia. vnde prudentia eſt uirtꝰ neceſſaria ad bene uiuendum.DE DISTINCTIONE VIRTVTVMDISTINCTIO.QVARTA.Irca quartū principale ſcꝫ de diſtinctione uirtutū moralium ab intellectualibus querunt̉ quinqꝫ. PrimoVtrū omniſ uirtus ſit moralis. Secūdo uttū uirtus moralis diſtinguat̉ ab intellectuali. Tertio utrū uirtus ſufficienter diuidatur per ītellectualē & moralem. Quarto utrūuirtus moral̓ poſſit eſſe ſine ītellectuali Quinco utrū ecōuerſo intellectualis poſſit eſſe ſinemorali. ¶ Ad primū ſcꝫ utrū omīs uirtus ſit