PARS II.DeMerito.Dig .XV.

manifeſtum eſt ꝙ id quod ex amore facimusmaxime uoluntarie facimus. vn̄ etiā ſecundūqͥd ad ratōi meriti requirit̉ ꝙ ſit uoluntariūprincipaliter meritū caritati attribuit̉. ¶ Adquartum ſcꝫ utruꝫ homo poſſit mereri primaꝫgratiam ſibiip̄i. dicendū ꝙ donū gratie poteſtconſiderari dupliciter. vno modo ẜm rationeꝫgratuiti doni. et ſic manifeſtū eſt ꝙ omne meritum repugnat gratie. quia ut ad ro. x. apl̓s.dicit. Si ex operibus. iam non ex gratia. Aliomodo poteſt cōſiderari ẜm naturam ipſiꝰ reique donatur. & ſic etiā non poteſt cadere ſubmerito non habentis gratiā. tum quia exceditꝓportōem nature. tum etiā. quia ante gratiāin ſtatu peccati habꝫ homo īpedimentū ꝓmerendi gratiā ſcꝫ ipſum pctm̄. Poſtqͣꝫ aūt iamaliquis habet gratiā non poteſt gratia iam habita ſb̓ merito cadere quaſi merces. quia merces eſt terminus operis. gratia uero eſt principium cuiuſlibet boni oꝑis. ut nobis indictū ēSi uero aliud donū gratuitū quiſ mereat̉ uirtute gratie precedentis iam non erit prima.vnde manifeſtū eſt ꝙ nullus poteſt ſibi mereri primam gratiā. ¶ Ad quintū ſcꝫ utrū poſſit mereri alteri prima gratiā. dicēduꝫ ꝙ ſicutex dictis patet. opus noſtrū habet rōm meritiex duobus. Primo quidē ex ui motōis diuine& ſic meret̉ aliquis ex condigno. Alio modohabet ratiōem meriti ẜm ꝙ ꝓcedit ex liberoarbitrio. inquantū uoluntarie aliqͥd facimus.X ex hac ꝑte eſt meritū congrui. quia cōgruūeſt ut dum homobene utit̉ ſua uirtute deꝰ ſecundū ſuꝑexcellentie uirtutē excellentius operetur. Ex quo patet. ꝙ merito cōdigni nulluſpoteſt alteri mereri primā gratiam niſi ſoluschriſtus. quia unuſquiſqꝫ noſtrū mouet̉ a d̓oꝑ donum gratie. ut ipſe ad uitā eternam ꝑueniat. & ideo meritū condigni ultra hanc motionē non ſe extendit. ſed aīa chriſti mota eſta deo ꝑ gratiam. nō ſolum ut ip̄e ꝑueniret adgloriam uite eterne. ſed etiā ut alios ī eam adduceret. inquantū ē capud eccleſie & actor ſalutis humane. ẜm illud heb̓. ii. Qui multos filios ī gloriam adduxerat actor eſt ſalutis &cͣ.ſed merito congrui aliquis poteſt alteri mereri primam gratiā. quia em̄ homo in gratia cōſtitutus īplet dei uoluntatē. congruū eſt ſecūdum amicitie ꝓportōem ut deus impleat hominis uoluntatē in ſaluatōe alterius. licet quādoqꝫ poſſet habere impedimentū ex ꝑte ipſiꝰcuius aliquis ſanctus iuſtificatōem deſiderat.& in hoc caſu loquit̉ auctoritas Iere. xv. ſi ſteterit moyſes & ſamuel coram me. non eſt aīamea ad populū iſtum. ¶ Ad ſextum ſcꝫ utꝝqͥs poſſit mereri ſibi reꝑatōꝫ poſt lapſum. dicēdum ꝙ nullus poteſt ſibi mereri reꝑatōeꝫ poſtlapſum. neqꝫ merito condigni. neqꝫ merito cōgrui. Merito quidem cōgrui hoc ſibi mereri n̄poteſt. quia ratio huius meriti depēdet ex motione diuine gratie. que quidē motio interrūpitur ꝑ ſequēs peccatū. Tamen omnia beneficia que poſtmodū aliquis a deo cōſequit̉ qui-

bus reparat̉ nō cadunt ſub inerito tanqͣꝫ motione prioris gratie uſqꝫ ad hoc non ſe extēdēte. meritū etiā congrui quo quis alteri primaꝫgratiam meret̉ impedit̉ ne conſequat̉ effectūꝓpter impedimētū peccati in eo cui quis meretur. Multo igit̉ maius īpeditur talis meriti efficacia ꝓpter impedimentū quod eſt ī eo quimeretur. & in eo cui meret̉. hic em̄ utrūqꝫ inunam perſonā cōcurrit. & ideo nullo modo aliquis poteſt ſibi mereri reparatōꝫ poſt lapſuꝫ.¶ Ad ſeptimū ſcꝫ utrū poſſit mereri augmētum gratie. dicendū ꝙ ſicut ſupra dictū eſt. illud cadit ſub merito cōdigni ad quod motiogratie ſe extendit. Motio aūt alicuius mouētis non ſolū ſe extendit ad ultimū terminummotus. ſed etiā ad totū ꝓgreſſum ī motu. terminꝰ aūt motus gratie eſt uita eterna. ꝓgreſſus aūt in hoc motu eſt ſecundū augmentumcaritatis uel gratie. ẜm illud ꝓuer. iiii. Iuſtorūſemita quaſi lux ſplendēs ꝓcedit & creſcit uſqꝫ ad ꝑfectum diē. qui eſt dies glorie. Sic igit̉augmentū gratie cadit ſub merito condigni.Ad octauū ſcꝫ utrū poſſit mereri finalemꝑſeuerantiam. dicendū ꝙ cum homo natura.liter habeat liberū arbitriū flexibile ad bonuꝫ& ad malum. dupliciter poteſt aliquis ꝑſeuerantiā in bono obtinere a deo. vno quidē mōper hoc ꝙ liberum arbitriū determinat̉ ad bonum ꝑ gratiam cōſummatā. quod erit in gl̓iaAlio modo ex ꝑte motōis diuine que hoīem īclinat ad bonū uſqꝫ ad finem. Sicut aūt ex dictis patꝫ illd̓ cadit ſub hūano merito qd̓ cōꝑaratur ad motū liberi arbitrii directi a deo mouēte ſicut terminꝰ. nō aūt illud quod cōparat̉ad p̄dictum motū ſicut principiū. unde patetꝙ ꝑſeuerantia glorie que eſt terminus p̄dictimotus cadit ſub merito. ꝑſeuerātia autē uie n̄cadit ſub merito. quia dependet ſolum ex motione diuina que eſt principiū omnis meriti.ſed deus gratis ꝑſeuerantie bonū largit̉ cuicūqꝫ illud largit̉. ¶ Ad nonum ſcꝫ utrū bonatemporalia cadant ſub merito. dicēdum ꝙ idquod cadit ſub merito ē premiū ul̓ merces qd̓habet ratōem alicuiꝰ boni. Bonum autē hoīseſt duplex. vnum ſimpliciter & aliud ẜm qͥd.Simpliciter quidē bonū hoīs eſt ultimus finiſeius. ẜm illud pͣs. mihi adherere deo bonū eſt& per cōſequens oīa illa que ordinant̉ ut īducentia ad hūc finem. & talia ſimpliciter cadūtſub merito. Bonum aūt ſecundū quid & nonſimpliciter hoīſ eſt quod eſt bonū ei ut nunc.ul̓ quod ei eſt ẜm aliquid bonū. & huiuſmōinon cadunt ſub merito ſimpliter. ſed ſecūduꝫquid. Secūdū hoc igit̉. dicendū eſt ꝙ ſi tēporalia bona conſiderent̉ ꝓut ſunt utilia ad operauirtutū quibus ꝑducimur in uitam eterna. ſecundū hoc directe & ſimpliciter cadūt ſub merito. ſicut augmentū gratie. & omnia illa quibus homo adiuuat̉ ad ꝑuenidū in beatitudinem poſt primā gratiā. tm̄ em̄ dat deus uirisiuſtis de bonis tēporalibꝰ & etiā mal̓ ꝙ eis expedit ad perueniēdum ad uitam eternam. &