PARS II.DeDIS XVI.Merito.

ꝙͣ in operibus miraculoſis tria conſueueruntinueniri. quoꝝ unū eſt ex parte potentie agētiſ. quia ſola diuina uirtute fieri poſſunt. & iōſunt ſimpliciter mira quaſi habētia cauſam occultam. & ſecundum hoc tam iuſtificatio impii qͣꝫ creatio mūdi. & uniuerſaliter om̄e opꝰquod a ſolo deo fieri poteſt miraculoſum dicipoteſt. Secundo in quibuſdā miraculoſis operibus inuenit̉. ꝙ forma īducta eſt ſuper naturalem potentiā talis materie. ſicut in ſuſcitati.one mortui uita eſt ſupra naturalē potentiamtalis corporis. & quantū ad hoc iuſtificatio īpii nō eſt miraculoſa. quia naturaliter aīa eſtgrarie capax. eo em̄ ipſo ꝙ facta eſt ad ymaginem dei. capax dei eſt per gratiā. ut Augꝰ. dic̄Tertio modo in operibus miraculoſis inuenitur aliquid p̄ter ſolitū & conſuetū ordinē cauſandi effectum. Sicut cum aliquis īfirmus ſanitatem ꝑfectā aſſequit̉ ſubito preter ſolituꝫcurſum ſanatōis que fit a natura uel arte. Etquantū ad hoc iuſtificatio impii quādoqꝫ eſtmiraculoſa. & quādoqꝫ nō eſt. Eſt em̄ iſte cōſuetus & cōmunis curſus iuſtificatōis. ut deomouente interius aīam homo ꝯuertat̉ ad deūPrimo quidem cōuerſione īperfecta. ut poſtmodū ad ꝑfectū deueniat. quia caritas īchoata meretur augeri. ut acta mereat̉ perfici. ſic̄Augꝰ. dicit. Quādoqꝫ uero tam uehem̄ter deus aīam mouet ut ſtatim quandā ꝑfectōnemiuſtitie aſſequat̉. ſicut fuit in ꝯuerſione pauli.adhibita etiā exteriꝰ miraculoſe ꝓſtratione &ideo conu̓ſio pauli tanqͣꝫ miraculoſa ī eccleſiacōmemoratur celebriter.DE MERITO. DIS. .XV.Irca ſextū principale quantū ad effectum gratie ſcꝫ de merito querunt̉nouē. Primo utrū homo poſſit mereri aliquid apud deū. Secūdo utrūpoſſit mererꝭ uita eternam ex cōdigno. Tertōutrum gratia ſit principiū merendi mediantecaritate principaliter. Quarto utrū homo poſſit ſibi mereri primā gratiam. Quinto utrumpoſſit alij mereri primā gratiaꝫ. Sexto utrumpoſſit ſibiipſi mereri oꝑationem poſt lapſum.Septimo utrū poſſit mereri augmētū gratie.Octauo utrū poſſit mereri ꝑſeuerantiā finalēin bono. Nono utrū tēporalia bona cadāt ſubmerito. ¶ Ad primū ſcꝫ utrum homo poſſitaliquid mereri a deo. dicēdū ꝙ meritū & merces ad ideꝫ referunt̉. Id em̄ merces dicit̉ quodalicui recōpenſatur ꝓ retributōe oꝑis uel laboris quaſi quoddā p̄cium ipſius. vnde ſicut reddere iuſtum preciuꝫ ꝓ re accepta ab aliquo eſtactꝰ iuſtitie. ita etiā recōpenſare mercedē operis uel laboris eſt iuſtitie actus. Iuſtitia aūt eqͣlitas quedā eſt. ut patet ꝑ ph̓m in. v. ethi. & iōſimpliciter ē iuſtitia inter eos quoꝝ eſt ſimpliciter equalitaſ. eoꝝ uero eſt ſimpliciter iuſtitiaſed quidā iuſtitie modꝰ poteſt eſſe. ſicut dicit̉quoddā ius patrium uel dominantiū. vt ī eodem libro ph̓s dicit. Et ideo in hiis in quibuseſt ſimpliciter iuſtū ē & ſimpliciter ratio mer-

cedis & meriti. In quibus aūt ē ſecundū quidiuſtum & non ſimpliciter. in hiis etiā nō ſimpliciter eſt ratio meriti. ſed ẜm quid. īquantū.ſaluat̉ ibi iuſtitie ratio. ſic em̄ et filiꝰ meret̉ aliquid a patre. & ſeruꝰ a dn̄o. Manifeſtum eſtaūt ꝙ inter deū et hoīem eſt maxima in equalitas. In īfinitum em̄ diſtant. & totū quod eſthoīs bonum eſt a deo. vnde nō poteſt hoīs addeū eſſe iuſtitia ẜm abſolutam equalitatē. ſedſecundū ꝓportōem quādā. inquantū ſcꝫ uterqꝫ operat̉ ẜm modum ſuū. modꝰ aūt & mēſura hūane uirtutis hoī eſt a deo. & ideo meritūhoīs apud illum eſſe non poteſt niſi ẜm p̄ſuppoſitōꝫ diuīe ordinatōis. Ita ſcꝫ ut id homo cōſequat̉ a deo ꝑ ſuam operationē quaſi mercedem ad quod deus ei uirtutē operandi deputauit. ſicut etiā res naturales cōſequunt̉ ꝑ proprios motus & operatōes ad quod a deo ſuntordinate. differenter tn̄. qꝛ creatura rational̓ſe ipſam mouet ad agendū ꝑ liberum arbitriūvnde ſua actio habet ratōem meriti. quod nōeſt in alijs creaturis. ¶ Ad ſecundū ſcꝫ utrūpoſſit mereri uitam eternā ex condigno. dicēdum ꝙ opus meritoriū hoīs cōſiderari poteſtdupliciter: vno mō ẜm ꝙ ꝓcedit ex libero arbitrio. Alio modo ẜm ꝙ ꝓcedit. ex gratia ſpirituſſancti. ſi conficieret̉ ẜm ſubſtātiā operis.& ſecundū ꝙ ꝓcedit ex libero arbitrio. ſic nōpoteſt ibi eſſe cōdignitas ꝓpter maximā īeqͣlitatem. ſed ē ibi congruitas ꝓpter quandamequalitatē ꝓportōis. videt̉ em̄ congruū ut hoīoperanti ẜm ſuam uirtutē deus recompenſetẜm excelllentiā ſue uirtutis. ſi aūt loquamurde oꝑe meritorio ſecundū ꝙ ꝓcedit ex gratiaſpirituſſancti. ſic eſt meritoriuꝫ uite eterne excondigno. ſic em̄ attendit̉ ualor meriti ſecundum uirtutē ſpirituſſancti mouentis nos ī vitam eternaꝫ. ſecundū illud Ioh̓. iiii. Fiet in eofons aque uiue ſalientis in uitam eternā. Attendit̉ etiam p̄cium oꝑis ẜm dignitatē gratieper quam homo cōſors factus diuine natureadoptat̉ ī filiū dei. cui debet̉ hereditas ex ipſoiure adoptōis. ẜm illud ro. viii. ſi filii dei & heredes. ¶ Ad tertiū ſcꝫ utrū gratia ſit principium merendi principalius ꝑ caritatē. dicenduꝫꝙ ſicut ex p̄dictis accipi poteſt humanus actꝰhabet ratōem merendi ex duobꝰ. Primo quidem & principaliter ex diuina ordinatōe ẜmꝙ actus dicit̉ eſſe meritorius illiꝰ boni ad qd̓homo diuinitus ordinat̉. Secundo uero ex ꝑte liberi arbitrii. inquātū ſcꝫ homo habet p̄ ceteris creaturis ut ꝑ ſe agat uoluntarius agēſ& quantū ad utrunqꝫ principalitas meriti penes caritatē conſiſtit. Primo quidē conſiderādum eſt ꝙ uita eterna in dei fruitōe cōſiſtat.Motus aūt humane mētis ad fruitōi dininiboni eſt proprius actus caritatis. ꝑ quem om̄ſactus aliarū uirtutū ordinant̉ in hunc fineꝫ.ẜm ꝙ alie uirtutes imꝑant̉ a caritate. & ideomeritum uite eterne primo ꝑtinet ad caritatē.ad alias aūt nirtutes ſecūdario. ſecūdo ꝙ eoꝝactus a caritate imperantur. Similiter etiam