PARS .II.De EffectuGratie.DIS .XIIII.

propriam naturaꝫ habꝫ ꝙ ſit liberi arbitrii. &ideo in eo qui habet uſum liberi arbitrii nonfit motō a deo ad iuſtitiā abſqꝫ motu liberi arbitrii. ſed ita infundit donum gratie iuſtificātis. ꝙ etiam ſimul cū hoc mouet libeꝝ arbitrium ad donū gratie acceptandū ī hiis qui ſūthuius motōis capaces. pueri aūt nō ſunt capaces motus liberi arbitrii. & ideo mouēt̉ a deo.ad iuſtitiā ꝑ ſolā informationē anīe ipſorumnō aūt hoc fit ſine ſacramēto. qꝛ ſicut peccatūoraginale a quo iuſtificātur non ꝓpria uoluntate ad eos ꝑuenit. ſed ꝑ carnis originē. ita etiam ꝑ ſpūalem regeneratōnem a chriſto in eoſgratia deriuat̉. & eadem ratio eſt de furioſis& amentibus qui nunqͣꝫ uſum liberi arbitrithabuerūt. ſed ſi quis aliquādo habuerit uſumliberi arbitrii. & poſtmodū eo careat. uel per īfirmitatem uel ꝑ ſomnū non cōſequit̉ gratiāiuſtificantē ꝑ baptiſmū txterius abhibitū. autper aliquod aliud ſacramētū. niſi prius habuerit ſacramentū ī ꝓpoſito. quod ſine uſu liberiarbitrii. n̄ contingit. Et hoc modo ille de quoloquit̉ Augꝰ. in. iiii. cōfeſſio. recreatus fuit. &quia priꝰ & poſtea baptiſmū acceptauit. ſicutaūt in motu locali corpus mobile reſpectū habet ad duos t̓minos. ſcꝫ ad terminū a quo recedit. & ad terminū ad quē accedit. ſic oportꝫ ꝙmens hoīs dum iuſtificat̉ ꝑ modum liberi arbitrii recedat a pctō. & accedat ad iuſtitiā. Receſſus aūt & acceſſus īmotu liberi arbitrii accipitur ẜm deteſtatōem & deſideriū. dicit em̄Augꝰ. ſuꝑ Ioh̓. exponens illud. mercēnariusaūt fugit. affectōes noſtre motus aīarum ſūtletitia. anī ꝓgreſſio. triſtitia aūt animi fuga ēꝓgrederis aīo cum apperis. fugis anīo cū metuis. oportꝫ igit̉ ꝙ in iuſtificatōe impii ſit motus liberi arbitrii duplex. vnꝰ quo ꝑ deſideriūtēdat ī dei iuſtitiā. & alius quo deteſtet̉ pctm̄Requirit̉ autē motus fidei. quia motus liberiarbitrii requirit̉ ad iuſtificatōi impii. ẜm ꝙmens hoīs mouet̉ a deo. deus aūt mouet aīaꝫhoīs cōuerdendo eā ad ſeipſum. ut dicit̉ ī pͣs.ſecundū aliam litterā. deus tu conuertēs viuificabis nos. & ideo ad iuſtificatōem impii requirit̉ motus mentis quo cōuertit̉ in deū. Prima aūt conuerſio in deū fit ꝑ fidem. ẜm illudad heh̓. xi. Accedentē ad deū oportꝫ credere qꝛeſt. et ideo motus fidei requirit̉ ad iuſtificatōꝫimpii. Ideo dic̄ apl̓s ro. v. Iuſtificati igit̉ ex fide pacem habeamus ad deū. Bene aūt concurrunt alia ſcꝫ caritas. ẜm illud Luce. vii. Remittuntur ei peccata qm̄ dilexit multum. Itē ecc̓..j. Timor dn̄i expellit pctm̄. nam qui ſine timore eſt non poterit iuſtificari. & iterū humilitas Iac̄. iiii. Deus ſuꝑbis reſiſtit. huīlibus aūtdat gratiā. & iterū mīa. ꝓuer. xv. per miſericordiā & fidem purgant̉ pctā. quia tn̄ primacōuerſio hoīs ad deū fit per motum fidei. utdictum ē. ideo magis attribuit̉ fidei. Motustamē fidei non eſt ꝑfectus niſi ſit caritate informatus. vnde ſimul in iuſtificatōe impii cūmotu fidei eſt etiā motꝰ caritatis. Mouet̉ aū-

liberum arbitriū ī deū ad hoc ꝙ ei ſe ſubiiciat.vn̄ etiā cōcurrit actus timoris filialis & actuſhumilitatis. contingit em̄ unum & eundemactū liberi arbitrii diuerſarū uirtutū eē ẜm ꝙuna imperat. & alia imꝑatur. ꝓut ſcꝫ actus ēordinabil̓ ad diuerſos fines. Actus aūt miſericordie oꝑatur cōtra pctm̄ per modum ſatiſfactionis. & ſic ſequit̉ iuſtificatōi. uel per modum p̄paratōis. inquantū miſericordes miſeri cordiā cōſequunt̉. & ſic etiaꝫ poteſt p̄cedereiuſtificatōem. uel etiā ad iuſtificatōi cōcurre̓ſimul cum p̄dictis uirtutibus. ſecundū ꝙ mīaincludit̉ in dilectōe ꝓximi. Patꝫ igit̉ ex predictis ꝙ ad iuſtificatōem impii quattuor requirunt̉ ſcꝫ gratie infuſio. motus liberi arbitrii īdeum ꝑ fidem. & motus liberi arbitrii ī pctm̄& remiſſio culpe. Cuius ratio eſt. quia ſicut dictum eſt iuſtificatio eſt quidam motus quoaīa mouet̉ a deo a ſtatu culpe in ſtatu iuſtitie.In quolibet autē motū quo aliquid ab aliquomouetur tria requirunt̉ Primo quideꝫ motioipſius mouentis. ſecundo motus mobilis. &tertio cōſummatio motus ſiue ꝑuentio ad finem. Ex ꝑte igit̉ motōis diuīe accipit̉ gratie īfuſio. ex ꝑte uero liberi arbitrii moti accipiuntur duo motus ipſius ſecundū receſſum a termino a quo & acceſſum adterminū ad quemconſummatio uero ſuꝑuentio ad terminū huius motꝰ īportatur ꝑ remiſſionē culpe. in hocem̄ iuſtificatio conſummat̉. ¶ Ad quartumſcꝫ utrū iuſtificatio impii ſit maximū opꝰ deidicendū ꝙ opuſ aliquod poteſt dici magnumdupliciter. Vno mō ex parte modi agendi. etſic maximū eſt opus creatōis in quo ex nihilofit aliquid. Alio modo poteſt dici opꝰ magnūꝓpter magnitudinē eius quod fit. & ẜm hocmaius opus eſt iuſtificatio impii que terminatur ad bonū eternū diuine ꝑticipatōis qͣꝫ creatio celi & terre que terminat̉ ad bonū naturemutabilis. Et ideo Augꝰ. exponens illud Io..xiiii. Maiora hoꝝ faciet cum dixiſſet ꝙ maiꝰeſt ut ex impio fiat iuſtus qͣꝫ creare celum &terram. ſubiūgit. celum em̄ & terra trāſibūt.p̄deſtinatoꝝ aūt ſalus & iuſtificatio permanebit. Sed ſciendū ē ꝙ aliquid magnū dicit̉ duplicit̓. Vno modo ẜm quantitate abſolutam.& hoc modo donū glorie eſt maius qͣꝫ donuꝫgratie iuſtificantis impiū. & ſecundū hoc glorificatio iuſtoꝝ eſt maius opus qͣꝫ iuſtificatioimpii. Alio modo dicit̉ aliquid magnū quātitate ꝓportōnis. ſicut dicit̉ mons ꝑuus. & granum milii magnū. & hoc modo donū gratieiuſtificantis impiū eſt maius hic qͣꝫ donū glorie beatificātis iuſtū. quia plus excedit donuꝫgratie dignitatē impii. qui erat dignus pena.qꝫ donuꝫ glorie dignitatē iuſti. qui ex hoc ip̄oꝙ eſt iuſtificatus ē dignus gloria. Et ideo Auguſt. ibidē dicit. Iudicet qui poteſt utrū ſit maius iuſtos angelos creare qͣꝫ impios iuſtificare. certe ſi equalis eſt utrūqꝫ potentie. h̓ maioris eſt miſericordie. ¶ Ad quintū ſcꝫ utrū iuſtificatio impii ſit opus miraculoſum. dicēduꝫ