PARS .II.De Preceptis.Moralibus.DIS .VI.

ꝙ ſe ordinat ī deum. & ideo etiam in p̄ceptisdecalogi ponunt̉ ſolū p̄cepta ꝑtinentia ad proximum ul̓ ad deū. Aliter poteſt dici ꝙ p̄ceptadecalogi ſunt illa que īmediate ppl̓s accipit adeo. vnde dicit̉ deut̉. x. Scripſit in tabulis iuxta id quod prius ſcripſerat decē uerba. q̄ locūtus eſt ad nos dn̄s. unde oportet p̄cepta decālogi alia eſſe que ſtatim ī mente populi caderepoſſunt. p̄ceptum aūt habet ratōem debiti. Ꝙaūt homo ex neceſſitate aliquid debeat deo ul̓ꝓximo. hoc defacili cadere poteſt in conceptione hoīs & p̄cipue fidelis. ſed ꝙ aliquid ex neceſſitate ſit debitū hoī de hiis que ꝑtinent adſeipſum etiā non adalium. hoc non ita īproniptū apparet. videt̉ em̄ primo aſpectu ꝙ quilibet ſit liber in hiis que ad ip̄m ꝑtinent. & ideop̄cepta quibus ꝓhibentur inordinatōes hoīsad ſeipſum ꝑueniunt ad ppl̓m mediāte īſtructione ſapientū. vnde non ꝑtinent ad decalogum. Item ſciendū ꝙ de obſeruatōe aliarū ſolennitatum non fuit dandū p̄ceptū inter p̄cepta decalogi ſicut de obſeruatōe ſabbati. quiaomnes ſolennitates ueteris legis ſunt inſtitute in cōmemoratōꝫ alicuius diuini benefici ul̓p̄teriti cōmemorati. uel futuri p̄figurati. & ſimilit̓ ꝓpt̓ h̓ oīa ſac̓ficia offerebant̉. Inter autēomnia beneficia dei cōmemoranda primuꝫ &precipuū erat beneficiū creatōis. quod cōmemorat̉ ī ſanctificatōe ſabbati. vnde exo. xx. ꝓratione huius precepti ponit̉. ſex em̄ diebꝰ feēdeus celum & terram &cͣ. Inter omnia aūt futura beneficia que erant p̄figuranda p̄cipuuꝫ& finale erat quies mentis in deo uel in p̄ſenti ꝑ gratiam uel in futuro ꝑ gloriā. que etiamfigurabat̉ ꝑ obſeruantiā ſabbati. vude dicituryla. lviii. ſi auerteris a ſabbato pedem tun uocaberis ſabbatū dn̄i delicatū. & ſanctuꝫ domīglorioſum. hec em̄ beneficia primo & principauiter ſunt ī mente hoīm maxie fidelium. Alieuero ſolēnitates celebrant̉ ꝓpter aliqua ꝑticularia beneficia tēporaliter traſeuntia. ſicut celebratio phaſe ꝓpter beneficium publicū liberatōis ī egypto. & ꝓpter futuram paſſionemchriſti que tēporaliter trāſiuit. inducens nosinquiete ſabbati ſpiritualis Et ideo p̄termiſſisomnibus alijs ſolēnitatibus et ſacrificiis de ſolo ſabbato fiebat mentio inter p̄cepta decalogi. Item ꝑiuriū ꝓhibetur īter p̄cepta decalogi.non aūt blaſphemie uel falſe doctrine pctm̄.quia ſicut dicit apl̓s heh̓. vi. hoīes per maioreꝫſui iurant. & oīs cōtrouerſie eoꝝ finis ad confirmatōem eſt iuramentū. & ideo qꝛ iuramentum omībus ē cōmune. ꝓpter h̓ ꝓhibitō mordinatōis circa iuramentū ſpāliter p̄cepto decalogi ꝓhibetur. Peccatum em̄ falſe doctrine n̄ꝑtinet niſi ad paucos. vnde non oportebat utde hoc fieret mentio inter p̄cepta decalogi. qͣꝫuis etiam quantū ad aliquē intellectum ī hocꝙ dicit̉. non aſſumes nomē dei tui inuanumꝓhibeat̉ falſitas doctrine. vna em̄ gloſa exponit. non dices chriſtum eſſe creatura. Item ſiēhomo naturalē dilectōem habet ad ꝑentes ita

ad filios. preceptum etiā caritatis ad om̄es extendit̉. & p̄cepta ꝓhibentia nocumentū inferre proximo generaliter extendunt̉ ad om̄es.Cuius ratio eſt quia ratio naturalis n̄ ſtatimdictat ꝙ aliquid ſit ꝓ alio faciēdū niſi cui hōaliquid debꝫ. Debitū aūt filii ad patrem adeoeſt manifeſtū ꝙ nulla tergiuerſatōe poteſt negari. eo ꝙ pater eſt prīcipiū generatiōis & eſſe& inſuper educatōis & doctrine. Et ideo n̄ ponitur ſub p̄cepto decalogi ut aliquod beneficium uel obſequiū alicui īpendat̉ niſi ꝑentibꝰ.parentes autē non uident̉ eſſe debitores filiisꝓpter aliqua beneficia ſuſcepta. ſed potiuſ ecōuerſo. filius etiā eſt aliquid patris. et patres amant filios ut aliquid ipſoꝝ. ſicut dicit ph̓s.viii. ethi. unde eiſdem ratōibus non ponūturaliqua precepta decalogi ꝑtinentia ad amoreꝫfilioꝝ. ſicut neqꝫ etiā aliqua ordinantia hoīeꝫad ſeip̄m. Item in quolibet genere peccati conuenit peccare corde & oꝑe. ſed in quibuſdamgeneribus peccatoꝝ ſcꝫ in furto & homicidioſeorſum ꝓhibetur peccatum oꝑis. cum diciturnon mechaberis. nō furtū facies. Et ſeorſumpctm̄ cordis. cum dicitur. non cōcupiſces remꝓximi tui. & non concupiſces uxorem ꝓximitui. non ſic aūt dicit̉ in peccato homocidii uelfalſi teſtimonii. cuius ratio eſt. quia delectatōadulterii & utilitas diuitiarū ſunt ꝑ ſeipſa appetibilia inquantū habent ratōꝫ boni delectabilis uel utilis. & ꝓpter hoc oportuit in eis ꝓhiberi non ſolum opus ſed etiā cōcupiſcentiā.Sed bomicidiū & falſitas ſunt ſecūdū ſe horribilia. quia proximꝰ & ueritas naturaliter amant̉. & non deſiderātur niſi propter aliud.Et ideo non oportuit circa pctm̄ homicidii &falſi teſtimonii prohibere pctm̄ cordis. ſed ſolum oꝑis. ¶ Circa ſextū ſcꝫ de ordinatōe decem preceptoꝝ decalogi. ſciendū ꝙ ſicut dictūeſt p̄cepta decalogi dant̉ de hiis que ſtatim inpromptu mens hoīs ſuſcipit. manifeſtū ē aūtꝙ tanto aliquid magis a ratōe ſuſcipitur quāto contrariū eſt grauius. & magis ratōi repugnans. Manifeſtū eſt aūt ꝙ cum ratōis ordoa fine incipiat. maxime eſt cōtra ratōem. ut hōinordīate ſe habeat circa finē. finis aūt humane uite et ſocietatis eſt deu sEt ideo primo oportuit ꝑ precepta decalogi hoīeꝫ ordinare addeum. cum eius cōtrariū ſit grauiſſimū. ſicutetiaꝫ ī exercitu qui ordinant̉ ad ducem ſic̄ adfinem. primū eſt ꝙ miles ſubdat̉ duci. & huiꝰcontrariū eſt grauiſſimum. Secundū uero eſtut alijs coordinet̉. Inter ipſa aūt per que ordinamur in deum. primū occurrit ꝙ honīo ei fideliter ſubdat̉ nullam ꝑticipatōi cum inimicis habēs. Secundū aūt eſt ꝙ ei reuerentiā exhibeat. Tertiū aūt eſt ꝙ ei etiam famulatumimpendat. Maiuſqꝫ peccatū eſt etiam in exercitu. ſi miles infideliter agēs cum hoſte pactūhabeat. qͣꝫ ſi aliquā irreuerentiā duci faciat. &hoc etiā eſt grauius. qͣꝫ ſi in aliquo obſequioducis deficiens inueniat̉. In preceptis aūt ordinantibus ad proximū. manifeſtū eſt ꝙ magis