PARS .II.De Preceptis.DIS .VI.Moralibut.

ſapientum inueniuntur rationi cōuenire. hecem̄ proueniunt a deo ad populū mediante diſciplina ſapientū. Vtraqꝫ tn̄ hoꝝ p̄ceptoꝝ cōtinent̉ in preceptis decalogi. ſed diuerſimodeNam illa que ſunt prima & coīa continent̉ īhiis ſicut principia in cōcluſionibus ꝓximis.illa uero que per ſapientes cognoſcunt̉ continentur in eis ecōuerſo. ſicut cōcluſiones ī pricipiis. illa uero duo p̄cepta diliges dn̄m deumtuū. Et diliges ꝓximum tuū ſunt prima et cōmunia p̄cepta legiſ nature que ſunt ꝑ ſe notarationi humane. uel ꝑ naturā. uel per fidem.Et ideo omīa precepta decalogi ad illa duo referunt̉ ſicut cōcluſiones ad principia cōmuīa.Circa quartū ſcꝫ de diſtinctione p̄ceptoꝝdecalogi. ſciēdū ꝙ p̄cepta decalogi diuerſimode a diuerſis diſtinguunt̉. Eſichiꝰ em̄. leuiti..xxvi. ſuper illud decem mulieres ī uno clibano coquunt panes dicit. p̄ceptum de obſeruatione ſabbati non eſſe de decem preceptis decalogi. quia non eſt obſeruandū ẜm litteram ſecundum omne tempus. diſtinguit tn̄ quattuor precepta ꝑtinētia ad deum. ut primum ſitego ſum dominus deus tuus. Secundū ſit. n̄habebis deos alienos coram me. & ſic etiaꝫ diſtinguit hec duo Iero. Oſee. x. ſuꝑ illud ꝓpterduas iniquitates tuas. Tertium uero p̄ceptureſſe dicit. non facies tibi ſculptile. Quartū uero. non aſſumes nomen dei tui īuanum. Pertinētia uero ad ꝓximum. dicit eſſe ſex ut primum ſit honora patrem tuū & matrem tuā.Secundum. non occides. Tertiū. non mechaberis. Quartū. non furtum facies. Quintumnon falſum teſtimoniū dices. Sextum. nō cōcupiſces. Sed primo hoc uidet̉ incōueniens ꝙpreceptū de obſeruatōe ſabbati p̄ceptis decalo.gi interponat̉. ſi nullo modo ad decalogū pertineat. Secūdo quia cū ſcriptuꝫ ſit Math̓. vii.Nemo poteſt duobus dn̄is ſeruire eiuſdē rōiseſſe uidet̉. & ſub eodem p̄cepto cadere. ego ſūdn̄s deus tuus. & non habebis deos alienos.Vnde orig̓. diſtinguēs etiā quattuor preceptaordinantia ad deū ponit iſta duo ꝓ u̓no precepto. Secundū non ponit. nō facies tibi ſculptile. Tertiū non aſſumes nomē dei tui inuanum. Quartū memēto ut diem ſabbati ſanctifices. alia uero ſex ponit ut eſichiꝰ. ſed qꝛ face̓ſculptile ul̓ ſimilitudinē non eſt ꝓhibitū. niſiẜm hoc ut non colant̉ ꝓ diis. nam & in tabernaculo deus p̄cipit fieri ymāginē ſeraphin. uthabet̉ exo. xxv. cōuenientius aūt ponit Aug.ſub uno precepto. non habebis deos alienos.& nō facies ſculptile. Similiter etiā cōcupiſcētia uxoris aliene ad cōmixtionē ꝑtinet ad cōcupiſcentiā carnis. concupiſcētia aūt aliarumrerum que deſiderant̉ ad poſſidendū ꝑtineatad concupiſcentiā oculoꝝ. vnde etiā Augꝰ. ponit duo p̄cepta de nō concupiſcendo rem alienam & uxorem alienā. & ſic ponit tria precepta in ordine ad deū & ſeptē in ordine ad proximū. & hoc melius eſt. ¶ Circa quintū ſcꝫde numero p̄ceptoꝝ decalogi. dicēdū ꝙ ſicut

dictū eſt ſicut p̄cepta legis humane ordinanehoīem ad coītatem humanaꝫ. ita p̄cepta legisdiuine ordinant hoīem adquādā cōitatem leurempublicam hoīnum ſub deo. abſqꝫ autē hocꝙ aliquis in aliqua coītate bene cōmoret̉ duorequirunt̉. quoꝝ primū eſt ut bene ſe habeatad eum qui peſt coītati. aliud autē eſt ut beneſe habeat ad alios coītatis & ſocios & cōꝑticipes. Oportet igit̉ ꝙ in lege diuina primo ferātur quedam p̄cepta ordinātia hoīem ad deuꝫ.& quedā alia orcimantia ad alios ꝓximos ſil̓cōuiuentes cum deo. Principi aūt coitatis triadebet homo. Primo quidē fidelitatē. Secūdoreuerentiā. Tertio famulatū. Fidelitas quidēad dn̄m in hoc cōſiſtit ut honorem principatꝰad alium non deferat. & quantū ad hoc accipitur primū preceptū. cum dicit̉ nō habebis deos alienos. reuerentia autē ad dn̄m requirit̉.ut nihil iniurioſum in eum cōmittat̉. & quanrum ad hoc accipit̉ ẜm preceptū quod eſt. nōaſſumes nomē dei tui inuanū. famulatus aūtdebet̉ dn̄o in recōpenſatōe beneficioꝝ que abipſo ꝑcipiunt ſubditi. & ad hoc ꝑtinet tertiuꝫp̄ceptum quod eſt de ſanctificatōe ſabbati. inmemoriā creatiōis rerū. ad ꝓximos aūt aliqͥsbene ſe habet & ſpecialiter & generaliter. Specialiter quidē quātū ad illos quoꝝ eſt debitorut eis debitū reddat. & quantū ad hoc accipit̉p̄ceptum de honoratōe parentū. Generalit̓ autem quantū ad om̄s ut nulli nocuinentū inferatur. nec oꝑe. nec ore. nec corde. Opere quidēinfert̉ nocumentū ꝓximo. qn̄qꝫ quidē in ꝑſonam ꝓpriā quantū ad conſiſtentiā ſcꝫ ꝑſone.& hoc ꝓhibet̉ ꝑ hoc qd̓ dicit̉. nō occides. quādoqꝫ aūt in ꝑſonam cōiunctā quātum ad propagationē ꝓlis. & hoc ꝓhibet̉ cum dicit̉. nonmechaberis. quādoqꝫ aūt ī rem poſſeſſam queordinat̉ ad utrūqꝫ. & quantū ad hoc dicit̉. n̄furtum facies. Nocumētū aūt oris ꝓhibetur.cum dicit̉. non loquaris contra ꝓximū tuumfalſum teſtimoniū. Nocuniētū aūt cordis prohibet̉ cum dicit̉. non ꝯcupiſces. & ẜm hāc differentiā poſſent diſtingui tria p̄cepta ordinātia in de. ūquoꝝ primū ꝑtinet ad opus. vndeibi dicit̉. non facies ſculptile. Secundū ad os.vnde ibi dicit̉. non aſſumes nomē dei tui īuanum. Tertiū ꝑtinet ad cor. quia in ſanctificatione ſabbati ẜm ꝙ eſt morale p̄ceptum p̄cipit̉quies cordis in deū. uel ẜm Auguſtinū. ꝑ primum p̄ceptum reueremur unitatē primi principii. ꝑ ſecundū ueritatem diuinā. per tertiumeius bonitatē qua ſanctificamur & in qͣ quieſcimus ſicut in finē. Sciendū aūt ꝙ non fuitdandū p̄ceptum de dilectōe hoīs ad ſeip̄m duplici ratōe. primo quia p̄cepta decalogi referūtur ad p̄cepta dilectionis. Fuit aūt dandū preceptum hoī de dilectōe dei & ꝓximi. quia quātum ad hoc lex naturaliſ obſcurata erat ꝓpterpctm̄. non aūt quantū ad dilectōm ſuiipſiꝰ.quia quantū ad hoc lex naturalis uigebat. uelquia etiā dilectio ſuiip̄ius includit̉ in dilectōedi & proximi. In hoc em̄ homo uere ſe diligit