PARS .II.De Precepti.Legis.DIS .V.

iudei pre ceteris populis ex hoc ꝙ ad obſeruātiam legis aſtricti erāt. & nota q̄a quanto hōdeo magis coniungit̉. tāto efficit̉ melioris cōditionis. & ideo ꝙ populus iudeoꝝ erat aſtrictus magis ad diuinū cultuꝫ dignior alijs populis erat. vnde dicit̉. deut̉. iiii. que ē alia gēsſic inclita ut habeat cerimonias. iuſta iudiciaatqꝫ uniuerſam legem. Et ſimiliter etiā quātūad hoc ſunt melioris cōditioīs clerici qͣꝫ layci.& religioſi qͣꝫ ſeculares. Admittebant̉ aūt gēciles ad ritum iudeoꝝ. ſicut patet exo. xii. Siquis peregrinoꝝ in nr̄am uoluerit trāſire coloniaꝫ & facere uaſa dn̄i circūcidet̉ prius om̄emaſculinū eius. & tūc rite celebrabit. eritqꝫ ſic̄indigena terre. Admittebant̉ inqͣꝫ nō qꝛ ſinelege ſaluari non poſſent. uel quia ad legis obſeruantiā tenerent̉. ſed perfectius & ſecuriusſalutem cōſequerent̉ ſub obſeruātijs legis qͣꝫſub ſola lege naturali. & ideo ad eas admittebant̉. ſicut & nunc layci tranſeunt ad clericatum. & ſeculares ad religionē. qͣꝫuis abſqꝫ hocpoſſint ſaluari. ¶ Circa ſextum ſcꝫ utrumcongruo tēpore data fuerit. ſciendū ꝙ cōuenientiſſime data fuit tꝑe moyſi. cuius ratio pot̄accipi ex duobus ẜm ꝙ quelibet lex duobꝰ generibꝰ hoīm īpoīt̉. īponit̉ em̄ qͥbuſdā duris &ſuꝑbis. qui ꝑ legem cōpeſcunt̉ et domant̉. Imponit̉ etiam bonis qui ꝑ legem inſtructi adiuuantur adimplendū qd̓ intendunt. Cōueniēsigit̉ fuit legem ueterem tali tꝑe dari ad ſuperbiam hoīm cōuincendā. de duobus em̄ homoſuꝑbiebat ſcꝫ de ſcientia & de potentia. de ſciētia quidem quaſi natio raturalis ei poſſet ſufficere ad ſalutē. & ideo ut de hoc ſuꝑbia eiuscōuīceret̉ ꝑmiſſus eſt hō regimī ſue rōis abſqꝫ adminiculo legis ſcripte. & experimentohomo dicere potuit. quia patiebat̉ ratōis defectū ꝑ hoc ꝙ hoīes ad ydolatriā & turpiſſimauitia circa tēpora abrahe ꝓlapſi ſunt. & ideopoſt hec tꝑa neceſſariū fuit legem ſcriptā dariin remedium humane ignorantie. quia per legem eſt cognitio peccati. ut dicit̉ rō. v. ſꝫ poſtqꝫ homo eſt inſtructus ꝑ legem ꝯuicta eſt eiꝰſuꝑbia de infirmitate dum implere n̄ poteratquod cognoſcebat. Et ideo ſicut apl̓s cōcluditro. viii. ꝙ impoſſibile erat legi in qua infirmabatur per carnē miſit deus filium ſuū ut iuſtificatio legis īpleret̉ in nobis. ex ꝑte uero beatorum lex data eſt in auxiliū. Quod quideꝫ tūcprimo maxime neceſſariū fuit qn̄ lex natural̓obturari incipiehat ꝓpter ex uberantiā pctōꝝoportebat aūt huiuſmōi auxiliū quodāmodouel ordine dari ut ꝑ imperfecta ad ꝑfectōremuiam duceret̉. & ideo inter legem nature &legem gratie oportuit legē ueterem dari.DE PRECEPTIS LEGIS. DIS. V.Einde conſiderandū eſt de p̄ceptislegis. & primo de diſtinctione p̄ceptoꝝ. Secundo de moralibus ſpecialiter. ¶ Circa primum primo conſiderandū eſt utrū ueteris legis fuerūt plura p̄cepta. Secūdo quot habuerit p̄cepta moralia.

Tertō quot habuerit p̄cepta cerīonialia. Quarto quot iudicialia. ¶ Circa primū ſciendumꝙ p̄ceptum legis cum ſit obligatoriū eſt de aliquo quod fieri debet. Ꝙ aūt aliqͥd debeat fieri hoc ꝓuenit ex neceſſitate alicuius finis. vn̄manifeſtū eſt ꝙ de ratione p̄cepti eſt ꝙ īportꝫ.ordinem ad finē. inquantuꝫ ſcꝫ illud precipit̉quod eſt neceſſariū uel expediens ad finē. Cōtingit aūt ad unū finem ml̓ta eſſe neceſſariauel expedientia. ſed ſecundū hoc poſſūt de diu̓ſis rebus dari p̄cepta. inquantū ordinant̉ adunum finem. Vnde dicenduꝫ ꝙ omīa p̄ceptalegis ueteris ſunt unū ẜm ordinē ad unum finem. ſunt tn̄ ml̓ta ẜm diuerſitatē eoꝝ que ordinant̉ ad finem illū. lex igit̉ que una eſt ꝓpter ordinē ad finem unum diuerſa p̄cepta cōtinet ẜm diſtīctōm eoꝝ que ordinat in finē.Sicut etiā ars edificatiua eſt una ẜm unitatēfinis. quia tendit ad edificatōem domus tam̄continet diuerſa precepta ẜm diuerſos actusad hoc ordīatos. Similiter & p̄cepta ſicut aitGreg̓. p̄cepta dominica & multa ſunt & unūAuīta ꝑ diuerſitatē operis. Vnū in radice dilectionis. quia ſicut dicit apl̓s. i. thi. i. finis precepti ē caritas. ad hoc em̄ oīs lex tēdit. ut amiciciam conſtituat uel hoīm adinuicem ul̓ hoīsad deū. & ideo tota lex implet̉ in hoc ūno mādato diliges ꝓximū tuuꝫ ſicut teipſum. Sicutin quodam fine mandatoꝝ oīm. in dilectōneem̄ ꝓximi īcludit̉ etiā dei dilectio qn̄ ꝓximꝰdiligit̉ ꝓpter deū. vnde hic apl̓s vnuꝫ p̄ceptuꝫpoſuit ꝓduobus que ſunt de dilectōne dei &ꝓximi. de quibus dn̄s dicit Math̓ xxii. In hiiſduobus mandatis pendet oīs lex & prophete.Item Math̓. vii. dicit̉ omīa quecūqꝫ vultis utfaciant uobis hoīes & uos facite illis. hoc em̄eſt lex & ꝓphete. in hoc igit̉ uno omnia continent̉. quia ſicut dicit̉. ix. ethi. amicabilia queſunt ad alterū ueniūt ex amicabilibus q̄ ſunthoī ad ſeipſum. dum ſcꝫ hō ita ſe habet ad alterum ſicut ad ſe. & ideo in hoc ꝙ dicit̉. oīa quecunqꝫ uultis ut faciant uobis hoīes & uos facite illis explicat̉ quedam regula dilectōis ꝓximi. que etiā implicite continet̉ in hoc ꝙ dicitur. diliges proximū tuum ſicut teip̄m. vn̄ eſtquedā explicatio iſtius mandati. ¶ Circa ſecundum ſciendū ꝙ lex uetus continebat quedam p̄cepta moralia. ſicut patet exo. xx. nō occides. nō furtū facies. et hoc rationabiliter. nāſicut intentio principalis legis humane eſt. utfaciat amicitiā hoīm adinuicem. ita intentō legis diuine eſt ut conſtituat principaliter amicitiā hoīs ad deū. cum aūt ſimilitudo ſit ratioamoris. ẜm illud ecc̓. xiii. om̄e aīal diligit ſimile ſibi. īpoſſibile eſt eſſe amicitiā hoīs ad deumqui eſt optimus niſi hoīes boni efficiant̉. Vn̄dicit̉ leui. xix. ſancti eritis qm̄ ego ſanctꝰ ſū.bonitas aūt hoīs eſt uirtus que bonū facit habentē. & ideo oportuit p̄cepta legis ueteris &de actibus uirtutuꝫ dari. & hec ſunt moralialegis p̄cepta. ¶ Circa tertiū ſciendū ꝙ lex uetus cōtinebat etiā quedā p̄cepta cerimonialia.