PARS .I.De Cauſa Ire.De Effectibus Ire. DIS. XXXIII

ex paſſione. & ex electione. Tunc em̄ aliquisiniuſtum facit qn̄ ex electione. ul̓ ex induſtriauel certa malitia nocumientū infert. ut diciturin. v. ethi. Et ideo maxime iraſcimur ꝯtra illoſquos putamus ex induſtria nobis nocuiſſe. ſiem̄ putemus aliquos uel ꝑ ignorantiaꝫ uel expaſſione nobis intuliſſe iniuriā. uel non iraſcimur cōtra eos uel multominꝰ. agere em̄ aliqͥdex ignorantia uel ex paſſione diminuit ratōininiurie. & eſt quodāmodo ꝓuocatiuū miſericordie & uenie. Illi aūt qui ex induſtria nocumentū inferunt ex contēptū peccare vidētur& ideo contra eos maxime iraſcimur. vn̄ ph̓sdicit in. ii. rethorice. ꝙ his qui ꝓpter iram aliquid fecerūt aut nō iraſcunt̉ aut minus iraſcūtur. nō em̄ ꝓpter paruipenſionē uident̉ egiſſe. Secūda ratio eſt quia ꝑuipenſio excellentiehoīs opponit̉. que em̄ hoīnes putant nullo digna eſſe paruipendūt. ut dicit̉ in ſecūdo rhe.ex oībus aūt bonis noſtris aliquā excellentiaꝫquerimus. Et ideo quodcūqꝫ nocumentū nob̓inferat̉ inquantū excellentie derogat videturad paruipenſionē ꝑtinere. ¶ Ad tertiū ſcilicꝫutrū excellentia ſit cauſa quare aliquis magisiraſcit̉. dicendū ꝙ cauſa ire ī eo qui iraſcit̉ duplicit̓ accipi poteſt. vno modo ſecundū habitudinem ad motiuū ire. & ſic excellentia eſt cauſa ut aliquis de facili iraſcat̉. Eſt em̄ motiuuꝫire iniuſta ꝑuipenſio ut dictū eſt. Cōſtat aūtꝙ quanto aliqͥs eſt excellētior iniuſtius. paruipendit̉ in hoc in quo excellit. & ideo illi qͥ ſūtin aliqua excellētia maxime iraſcunt̉ ſi paruipendunt̉. puta ſi diues ꝑuipendit̉ in pecunia& rhetor ī loquēdo. & ſic de alijs. Alio modopoteſt cōſiderari cauſa ire in eo qui iraſcit̉ exꝑte diſpoſitōis que in eo relinquit̉ extali mōtiuo. manifeſtū eſt aūt ꝙ nihil mouet ad iraꝫniſi nocuniētū quod ꝯtriſtat. ea aūt q̄ ad defectum ꝑtinent maxime ſunt cōtriſtantia. quiahoīes defectibus ſubiacētes facilius ledunt̉. etiſta eſt cauſa quare hoīeſ qui ſunt infirmi uelin alijs defectibus facilius iraſcant̉. quia facilius contriſtant̉. ¶ Ad quartū ſcꝫ utrū defectus alicuiꝰ ſit cauſa quare cōtra ipſum facilius iraſcinur. dicendū ꝙ ſicut ſupra dictum eſtindigna deſpectatō eſt maxime ꝓuocatiua iredefectꝰ igit̉ uel paruitas eius cōtra quē iraſcimur facit ad augmentū ire. inquantū augetindignā deſpectatōem. Sic̄ em̄ quāto aliquiſeſt maior tanto indignius deſpicit̉. in quantoaliquis eſt minor tanto indignius deſpicit. etideo nobiles iraſcunt̉ ſi deſpiciant̉ a ruſticis.& ſapientes ab inſipiētibus. uel dn̄i a ſeruis. ſiuero ꝑuitas ul̓ defectꝰ dimiuuat deſpectatōeꝫindignam talis paruitas non auget. ſed diminuit iram. Et hoc modo illi qui penitent de īiuriis factis & cōfitent̉ ſe male feciſſe. & humiliant̉ & ueniā petunt mitigant iram. ſecūdum illud. ꝓuer. xv. Reſpō. mollis frāgit irā.inquantū ſcꝫ tales uidentur non deſpicere. ſedmagis magnipēdere eos quibus ſe humiliāt.DEEFFECTIBVS IRE. DI. XXXIII.

Einde cōſiderandū eſt de effectibꝰire. Et circa hoc querunt̉ quattuor.Primo utrū ira cauſet delectatōeꝫ.Secūdo utū maxime cauſet feruorēin corꝑe. Tertio utrū maxime īpediat uſuꝫ rationis. Quarto utrum cauſet taciturnitatem.Ad primū ſcꝫ utrū ira cauſet delectatōi.dicendū ꝙ ſicut ph̓s dicit in. vii. ethi. Delectationes maxime ſenſibiles & corꝑales ſunt medicine quedā cōtra triſtitiā. Et ideo quāto perdelectatōem cōtra maiorem triſtitiā uel anxietatem remediū p̄ſtatur tanto delectatio ꝑcipitur. ſicut patꝫ ꝙ qn̄ aliquis ſitit delectabiliorfit ei potus. Manifeſtum eſt aūt ex p̄dictis ꝙmotus ire inſurgit ex aliqua illata iniuria cotriſtante. Cui quidē triſtitie remediū adhibet̉ꝑ uindictam. & ideo ad p̄ſentiā uindicte delectatio ſequit̉. & tantomaior quātomiaior fuittriſtitia. Si igit̉ uindicta fuerit p̄ſens realiterfit ꝑfecta delectatio que totaliter excludit triſtitiā. & ꝑ hoc quietat motū ire. ſed anteqͣꝫ uīdicta ſit preſens realiter fit iraſcenti p̄ſens duplicit̓. Vno mādo ꝑ ſpem quia talis iraſcit̉. nͥſperās uindictā ut ſupra dictū eſt. Alio modoſecundū continuā cogitatōi. vnicuiqꝫ em̄ cōcupiſcenti eſt delectabile īmorari in cogitatōeeoꝝ que cōcupiſcit. ꝓpter quod etiā & ymaginatiōes ſomniorum ſunt delectabiles. & ideocum iratus multū in aīo ſuo cogitet de uindicta ex hoc delectat̉. tn̄ delectatio non eſt ꝑfecta que tollat triſtitiā. & ꝑcōſequēs irā. ¶ Adſecundū ſcꝫ utrū cauſet feruorē in corpore. dicēdum ꝙ ſicut dictū eſt corꝑalis tranſmutatio q̄eſt in paſſionibus aīe ꝓportionat̉ motui appetitus. Manifeſtū eſt aūt ꝙ quilibet appetitusetiā naturalis fortius tendit ī id quod eſt ſibicontrariū ſi fuerit p̄ſens. vnde videmus ꝙ aqͣcalefacta magis congelat̉. qͣſi frigido uehemētius ī calidum agente. motus aūt appetitiuꝰire cauſat̉ ex aliqͣ iniuria illata. ſic̄ ex quodaꝫcōtrario iniacēte. & ideo appetitus potiſſimetendit ad repellendū iniuria per appetitū uindicte. & ex hoc ſequit̉ magna uehemētia & īpetuoſitas īmotu ire. & quia motꝰ ire non ēꝑ modum retractionis cui ꝓportionat̉ frigꝰ.ſed magiſ ꝑ modū īſequutōis cui ꝓporcionat̉calor. conſequēter fit motus ire cauſatiuus cūiuſdā feruoris ſanguinis & ſpirituū circa cor.quod eſt inſtrumētū paſſionis aīe. & inde eſtꝙ ꝓpter magnā ꝑturbatōem cordis que eſt inira maxime apparent in iratis indicia quedā īexterioribus mēbris. vt em̄ Grego. dicit in. v.moꝝ. Ire ſue ſtimulo accenſum cor palpitat.corpus tremit. lingua ſe p̄petit. facies igneſcitexaſperant̉ oculi. & nequaqͣꝫ recognoſcunturnoti. ore quidem clamorē format. ſꝫ ſenſus qͥdloquat̉ ignorat. ¶ Ad tertiū ſcꝫ utrū ira impediat ratōis uſum. dicendū ꝙ mens uel ratōhoīs quāuis nō utat̉ organo corꝑali ī proprioſuo actu. tn̄ quia indiget ad ſuū actū quibuſdam uiribus ſenſitiuis quoꝝ actus īpediunt̉corpore ꝑturbatō. neceſſe eſt ꝙ ꝑturbationes