PARS .I.De Ira DIS. XXXI.

inquantū continet multas cauſas quodāmōin actu. primo ergo modo ira nō eſt paſſio generalis. ied cōdiuiſa alijs paſſionibus ut ſupradictū eſt. Similiter aūt nec ſecundo modo nōem̄ eſt paſſionū aliarū cauſa. ſed ꝑ hūc modūpoteſt dici generalis paſſio amor. ut patet perauguſt. xiiii. de ciui. dei. Amorem̄ ē prima radix oīm paſſionū. ut ſupra dictū eſt. Sed tertio modo ira poteſt dici paſſio general̓ īquantum ex cōcurſu multarū paſſionū cauſat̉. nōem̄ inſurgit motus ire niſi ꝓpter aliquā triſtitiam illatam. & niſi aſſit deſideriū & ſpes ulciſcendi. quia ut ph̓s dicit in ſecūdo rhetoriceIratus habet ſpem puniendi. Appetit em̄ uindictam ut ſibi poſſibilem. vnde ſi fuerit multum excellens ꝑſona q̄ nocumientū intulit nōſequit̉ ira. ſed ſolum triſtitia. ut auic̄. dicit ī libro de aīa. ¶ Ad ſecundū ſcꝫ utrū obiectumire ſit malum. dicendū ꝙ motꝰ appetitiue uirtutis ſequit̉ actū uirtutis apprehēſiue. vis aūtapp̄hēſiua dupliciter aliquid apprehēdit. vnomodo ꝑ modum incōplexi. ut cum ītelligimꝰquid eſt homo. alio modo ꝑ modū complexi.ſicut cum intelligimus album ineſſe hoī. utroqꝫ modo uis appetitiua poteſt intendere in bonum & malum. ꝑ modū quidem ſimplicis &incōplexi. cum appetitus ſimpliciter īheret bono & fugit malū. & tales motus ſunt deſiderium. ſpes & delectatio. triſtitia & huiuſmodiper modum aūt cōplexi. ſicut cū appetitus fertur in hoc ꝙ alquid bonū uel malum inſit. ulfiat circa alterum. ut tendēdo in hoc uel refugiendo ab hoc. ſicut manifeſte apparet ī amore & odio. amamus em̄ aliquē quātū uolumꝰei ineſſe aliquod bonū. odimus aūt aliquē inquātū uolumus ei īeſſe aliquod malū. & ſimiliter eſt in ira. quicūqꝫ em̄ iraſcit̉ querit uindictam de aliquo & ſic motus ire tendit in duoſcꝫ in ipſam uindictā quā appetit & ſperat. ſic̄quoddā bonū. vnde & de ipſa delectat̉. tēditetiā in illū de quo querit uindictā. ſicut cōtrarium & nociuū qd̓ ꝑtinet ad ratōi mali. Eſttn̄ duplex differentia artēdēda circa hoc. puta ire ad odiū & ad amorem. quarū prima ēꝙ ira ſemꝑ reſpicit duo obiecta. amor uero &odiū quādoqꝫ reſpiciūt vnum obiectū tātumSicut em̄ dicit̉ aliquis amare uinū ul̓ aliquidhuiuſmōi aut etiā odire. Secunda ē qꝛ utꝝ qobiectoꝝ quod reſpicit amor ē bonū. vult em̄amans bonū alicui tanqͣꝫ ſibi cōuenienti. vtrūqꝫ uero eoꝝ que reſpiciūt odiū habent ratōnimali. uult em̄ odiens malū alicui tanqͣꝫ cuidaꝫincōuenienti. ſed ira reſpicit vnū obiectū ẜmrationē boni ſcꝫ uindictā quā appetit. & aliudſecundū ratōi mali ſcꝫ hoīem nociuū de quouult uindicari. & ideo eſt paſſio quodāmodocōpoſita ex cōtrariis paſſionibus. ¶ Ad tertium ſcꝫ utrū ira ſit in ui cōcupiſcibili. dicēdūꝙ ſicut ſupra dictū eſt. paſſiones iraſcibilis inhoc differūt a paſſionibus cōcupiſcibiliſ ꝙ obiecta paſſionū cōcupiſcibilis ſunt bonū & malum abſolute. obiecta autē paſſionū iraſcibilis.

ſunt bonum et malū cū quadā eleuatione uelarduitate. dictū eſt aūt ꝙ ira reſpicit duo obiecta ſcꝫ uindictā quā appetit. & eum de quo uīdictā querit. & circa utrūqꝫ quandā arduitatēira requirit. Non em̄ īſurgit motus ire niſi aliqua magnitudine circa utrūqꝫ. quecūqꝫ auteꝫnihil ſunt aut modica ualde nullo digna eſtimamus. ut dicit ph̓s in. ii. rhetorice. vnde manifeſtū eſt ꝙ ira nō eſt in ꝯcupiſcibili ſed ī iraſcibili. ¶ Ad quartū ſcꝫ utrū ira ſit cū ratōe.dicendū ꝙ ſicut ſupra dictū eſt. ira eſt appetitus uīdicte. hec aūt collatōem īportat pene īfligende ad nocuniētū ſibi illatū. vnde ī. viii.ethi. dicit ph̓s ꝙ ſyllogiſans. qm̄ oportet totaliter obpugnare. iraſcit̉ confeſtim. cōferre em̄& ſyllogilare ratiōis eſt. & ideo ira eſt quodāmodo cū ratione. ¶ Ad quintū ſcꝫ utrū iraſit naturalior qͣꝫ cōcupiſcentia. dicendū ꝙ naturale dicit̉ id qd̓ a natura cauſatur. ut patet īſecūdo phiſi. vnde utrū aliqua paſſio ſit magͣuel minus naturalis cōſiderari nō poteſt niſiex ſua cā. cauſa aūt paſſionis ut ſupra dictumeſt dupliciter accipi poteſt. vno modo ex parteobiecti. & alio modo ex ꝑte ſubiecti. Si igit̉conſideret̉ cauſa ire et cōcupiſcentie ex ꝑte obiecti. ſic cōcupiſcentia & maxime ciboꝝ & uenereoꝝ naturalior ē qͣꝫ ira. inquantū iſta ſūtmagis naturalia qͣꝫ uindicta. ſi aūt cōſideret̉cauſa ire ex ꝑte ſubiecti. ſic quodāmodo ira ēnaturalior. & quodāmodoqꝫ concupiſcentia.Poteſt em̄ natura alicuius hoīs cōſiderari. uelſecundū naturā generis. uel ẜm naturaꝫ ſpēi.uel ſecundū cōplexionē ꝓpriā indiuidui. ſi igitur ꝯſideret̉ naturā generis q̄ eſt natura huiꝰhoīs inquantū eſt animal. ſic naturalius ē cōcupiſcentia qͣꝫ ira. quia ex ip̄a natura cōmunihabet homo quandā inclinatōem ad appetendum ea que ſunt cōſeruatiua uite. uel ſecūdūſpēm uel ẜm indiuiduū. Si aūt cōſideremusnaturā hoīs ex ꝑte ſpēi ſcꝫ inquantū eſt rationalis. ſic ira eſt magis naturalis hoī qͣꝫ concupiſcētia. inquātū ira eſt cū ratione magiſ qͣꝫ cōcupīa. vnde ph̓s dicit in. iiii. ethi. ꝙ humaniꝰeſt magis punire qd̓ ꝑtinet ad iram qͣꝫ māſuetum eſſe. quia unūquodqꝫ naturaliter īſurgitcōtra cōtraria & nociua. Si uero cōſideret̉ natura hmōi indiuidui ẜm ꝓpriā cōplexionē. ſicira naturalior eſt qͣꝫ cōcupīa. quia ſcꝫ habitudinem naturalē ad iraſcendū q̄ eſt ex cōplexiōemagis defacili ſequit̉ ira qͣꝫ concupiſcētia. uelaliqua alia paſſio. Eſt em̄ homo diſpoſitus adiraſcendū ſecundū ꝙ habet colerica cōplexiotiem. colera aūt inter alios humores citius mōuetur. aſſimulat̉ em̄ igni. & ideo magis eſt inꝓmptu ut ille qui eſt diſpoſitus ẜm naturalēcōplexionē ad irā iraſcat̉. qͣꝫ de eo qui ē diſpoſitus ad cōcupiſcendū ꝙ cōcupiſcat. Et ꝓpterhoc ph̓s dicit in. vii. ethi. ꝙ ira magis traducitur a parētibus in filios qͣꝫ ꝯcupiſcētia. ¶ Adſextū ſcꝫ utrum ira ſit grauior qͣꝫ odiū. dicēdūꝙ ſpēs paſſionis & ratō ipſius ex obiecto penſatur. eſt aūt obiectū ire & odii idē ſubiecto.