Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars prima.De Timore& audacia.Di. xxvi.

& talis timor dicit̉ naturalis. Eſt iterū de malo contriſtatio quod non repugnat nature. ſꝫdeſiderio appetitus. & talis timor non eſt naturalis. ſic̄ etiā ſupra amor. cōcupiſcentia. &delectatio diſtincta ſunt naturale & naturale. Sed ẜm primā acceptōem naturalis ſciendū eſt quedā de paſſionibus anime quādoqꝫ dicunt̉ naturales. vt amor deſideriuꝫ &ſpes. alie uero naturales dici poſſunt. et hocideo quia amor et odiū deſideriū et fuga īportant inclinatōem quandā ad ꝓſequēdū bonūet fugiendū malum. que quidē inclinatio ꝑtinet etiā ad appetitū naturalē. et ideo amordam naturalis eſt. et deſideriū uel ſpes poteſtquodāmodo dici etiā in rebus naturalibusgnitione carētibus. Sed alie paſſiones animeīportant quoſdā motus. ad quos nullo modoſufficit inclinatio naturalis. vel quia de ratōeharū paſſionū eſt ſenſus ſeu cognitio ſicut dictum eſt app̄henſio requirit̉ ad ratōem delectatōis et doloris. vnde que carent cognitōenon poſſunt dici delectari ul̓ dolere. aut quiahuiuſmodi motus ſunt contra ratōin inclinatōis naturalis. puta deſperatō refugit bonūꝓpter aliquā difficultatē. et timor refugit impugnatōem mali cōtrarii ad qd̓ eſt inclinationaturalis. & ideo huiuſmodi paſſiones nullomodo attribuunt̉ rebus inaīatis. Ad quartum ſcꝫ de ſpēbus timoris. dicendū damaſ.libro. ii. aſſignat quinqꝫ ſpecies timoris. videlicet ſegniciem. erubeſcētiā. uerecundiā. admiratōem. ſtuporē. Quoꝝ numerus & differencia ſic ſumit̉ quia timor ſicut dictū ē. eſt de fucuro malo quod excedit poteſtatē timentis utſcꝫ ei reſiſti poſſit. ſicut aūt bonū hoīs ita& malū poteſt cōſiderari uel in oꝑatione ip̄iꝰuel ī exterioribus rebus. In oꝑatione aūt ip̄iꝰhoīs poteſt dupliciter malū timeri. Primo quidem labor grauās naturā. & ſic cauſat̉ ſegnicies. aliquis refugit oꝑari ꝓpter timore excedentis laboris Secūdo turpitudo ledens opinionē. & ſic ſi turpitudo timeat̉ ī actu cōmittendo eſt erubeſcentia. ſi autē ſic de turpi iamfacto eſt uerecūdia. malū autem quod ī exterioribus rebus cōſiſtit triplici ratōe poteſt excedere hominis facultatē ad reſiſtēdū. Primoquidem ratōe ſue magītudīs. cum ſcꝫ aliquisconſiderat aliquod magnū malū cuius exitūcōſiderare ſufficit. & ſic eſt admiratio. Secundo ratōe diſſuetudinis. quia ſcꝫ aliqd̓ malum inconſuetū noſtre cōſiderationi offert̉& ſic magnū eſt in noſtra reputōe. & hoceſt ſtupor qui cauſat̉ ex inſolita ymaginatōeTertio modo ratione īprouiſiōis. quia ſcꝫ p̄uideri non poteſt. ſicut futura infortunia timētur. & talis timor dicit̉ agonia. Et nota admiratio & ſtupor ſpecies ſunt timoris. ſed admiratio que eſt de magno malo & ſtupor quieſt de malo inſolito. vnde poteſt dici ſicutſegnicies refugit laborē exterioris oꝑationis.ita admiracio & ſtupor refugiunt difficultatēconſideratōis rei magne & inſolite. ſiue ſiut

bona ſiue mala. ut hoc modo ſe habeant ſtupor & admiratio ad actū intellectus. ſicut ſegnicies ad exteriorē actū. Admirans em̄ refugit ī p̄ſenti dare iudiciū de eo mirat̉. timēsdefectū. ſed in futurū inquirit. Stupens autēcimet & in p̄ſenti iudicare. & in futuro inquirere. vnde admiratio eſt prīcipiū ph̓ouandi. ſꝫſtuporem ph̓ice cōſideratōis īpedimētū.Item aſſignant̉ a magiſtris & ſanctis ſeptem ſpecies timoris. Eſt em̄ timor naturalis.mundanus. humanus. ſeruilis. initialis. filialis ſiue caſtus & reuerencie. Timor naturalis eſt quo naturaliter horret homo quidqͥoeſt nature cōtrariū uel nociuū. iſte non eſt meritorius uel demeritorius. ſed indifferēs. quianon ſubiicit̉ libero arbitrio hoc timore omnishomo timet in mari & in omni ꝑiculo p̄cipueī morte. vnde xp̄s ut uerum corpus humanūſe habere oſtenderet. īminente paſſione cepitpauere & tedere. ſicut dicit̉ Mare̓. xiiii. Et exuehemētiſſimo paſſionis horrore. factus ī agonia ſucorē ſaguineū emiſit qn̄ factꝰ eſt ſudoreius tanqͣꝫ gutte ſanguinis decurrētis in terram Luce. xxii. Quia licet ip̄e ardentiſſimo deſiderio ſalute nr̄a quereret paſſionē ẜm iudiciū ratiouis & imperiū diuinitatis tn̄ ſenſualitas naturaliter horrebat mortē. vnde ſecundum motū ſenſualitatis orabat. Pater ſi fieripoteſt trāſeat a me calix iſte Math̓. xxvi. ſedſecundū iudiciū ratitōnis dicebat verūtamen ſicut ego uolo. ſed ſicut tu. Iſto timore fugit helyas a facie iezabel. iii. re. xix. Iſtū eimorem etiā uiri ſancti coīter habent in morte. utſiquid ē in eis purgandū. ipſo pauore purget̉uel quia timet aīa ſeꝑari a carne. & intrare regionem ſibi prius ignotā. Vnde īuitis patrūlegit̉. cum quidā pr̄ deſideraret uidere qūoaīa iuſti de corpore egrederet̉. trāſiens quan uillam uidit quedam ꝑegrinū ſolum ī platea iacentē. & quaſi in extremis laborantē. &michaelem & gabrielē de celo deſcētētes. & eiaſſiſtētes. unus ad dexterā. alt̓ aūt ad ſiniſtrā& rogabāt aīam de p̄cepto dei ut a corꝑe egrederet. que timēs nolebat corpus relinquere. &dixit michahel ad gabrielē. ſume hanc animāvt regrediamur. Reſpōdit gabriel. miſſi ſumꝰa dn̄o ut ſine dolore & uiolentia eiiciat̉. Cūqꝫhec clamarēt ad dn̄m. miſit dn̄s cythariſtamdauid eātoribus celeſtis iheruſalē. quorumcantus audiēs aīa peregrini inter manus angeloꝝ exiliit. & cum gaudio ī celū deducta fuit Notandū non eſt mirū ſi ſancti & iuſtimortē timent. de qͥbus ꝓu̓. xxviii. Iuſtus qͣſleo cōfidit. &. xxx. eiuſdē. Leo fortiſſimus beſtiarū. ad nullius pauebit occurſum. cum ipſeleo ut dicūt naturales ſeptem timeat. ut patetex libro yſidori & hyſtoria traſmarina. ſciliceꝫſtratam publicā. ſtrepitū rotarū & ignem. Ecquoddā aīal qd̓ dicit̉ lazaimi. a cuius ferocitate uix poteſt aliqua beſtia eſſe tuta. Et qd̓damanimal paruū qd̓ dicit̉ leotopholos. de cuiuscarnibus ꝯmedēs leo intoxicat̉. a uenatoribus