Pars prima. De bonitate vel malitia doloris vel triſtitie. Oiſt. xxiii.

malo p̄ſenti. & ex iſta parte triſtitia nō habetutilitatem. quia id quod eſt p̄ſens non poteſteſſe nō preſens. Secundus motus cōſurgit inappetitū ad re fugiendū uel repellendū malūcōtriſtans. & quantū ad hoc triſtitia habet utilitatē. ſi ſit de aliquo quod eſt fugiēdum. Eſteuim aliquid fugiendū dupliciter. Vno modopropter ſeipſum ex ꝯtrarietate quam habet adbonū ſicut peccatū. & ideo triſtitia de peccatoutilis eſt ad hoc ꝙ homo fugiat peccatum. ſic̄apl̓s dicit. ii. ad cor̓. vii. Gaudeo non quia ꝯtriſtati eſtis. ſed quia cōtriſtati eſtis ad penitentiam. Alio modo eſt aliquid fugiendū. nō quiaſecundū ſe ſit malum. ſed qͥa eſt occaſio malidum ul̓ homo nimis inheret ei ꝑ amorē. vl̓ etiam ex hoc p̄cipitat̉ in aliquod malū. ſicut patet in bonis tēporalibus. & ſecundū hoc triſtitia de bonis tēporalibus poteſt eſſe utiliſ. ſicutdicit̉ ecc̄i. vii. Melius eſt ire ad domū luctꝰ qͣꝫad domū cōuiuii. in illa em̄ finis cunctoꝝ animonet̉ hoīm. Ideo aūt triſtitia in omni fugiēdo eſt utilis. quia geminat̉ fugiendi cauſa nāip̄m malū ſecundū ſe fugiendū eſt. ipſam aūttriſtitiā ſecūdū ſe om̄s fugiūt. ſicut etiā om̄sbonum appetūt et delectatōem de bono. ſicutergo delectatō de bono facit ut bonū auidiusquerat̉. ita triſtitia de malo facit. vt maluꝫ uehemētius fugiat̉. ¶ Ad quartū ſcꝫ utrū dolorcorporis ſit lummū malū. dicendū ꝙ īpoſſibile eſt aliquē dolorem uel triſtitiā eſſe ſummūhoīs malum. omnis em̄ triſtitia ſeu dolor aūteſt de hoc qd̓ eſt uere malum. aūt eſt de aliquoapparēti malo quod eſt uere bonū. dolor aūtſeu triſtitia q̄ eſt de uere malo non poteſt eſſeſummū malū. eſt em̄ aliquid eo peius ſcꝫ uel n̄iudicare eſſe malū illud quod eſt vere malumuel etiā non refutare illud. triſtitia aūt uel dolor que eſt de apparēti malo qd̓ eſt uere bonūnon poteſt eſſe ſummū malū. quia peius eſſꝫomnio alienari a uero bono. vnde īpoſſibile ēꝙ aliqua triſtitia uel dolor ſit ſummū homīsmialū. ¶ Ad quintū ſcꝫ qualiter omnes hoīesdebeant ſe habere circa vaſſionē doloris. notādum eſt ꝙ multiplex eſt dolor. ſcꝫ dolor appetendus. dolor recolendus. dolor aſſumendus.dolor deponēdus. dolor ſuſtinēdus. dolor preuidendus. dolor p̄cauendus. Eſt em̄ dolor appetendus ſcꝫ dolor cōtritōis. de hoc oſee. xiii.Colligata ē iniquitas effraym uinculo ſcꝫ male uoluntatis & praue cōſuetudinis. de qua dicit Augꝰ. in libro confeſ. Ligatus erā non ferro alieno ſed mea ferrea uolūtate. uelle meuꝫtenebat inimicus. & inde cathenā ſibi fecerat& cōſtrīxerat me. quippe ex uolūtate non refrenata facta eſt libido et dum ſeruit̉ libidinifacta eſt cōſuetudo. & dum cōſuetudini nonreſiſtit̉. facta eſt neceſſitas quibus quaſi anſulis ſibimet īnexis me tenebat aſtrictū. Sequit̉Abſconditū eſt peccatū eius quaſi gladius incorpore. uenenū in uentre. ſerpens in ſinu. latrones in domo. et igiis in lecto. Sequit̉. Dolores ut ꝑturientis uenient ei. ſicut em̄ mulier

cum delectatōe cōcipit. ſed cum maiori doloreꝑturit. ſic peccator cum delectatōe peccat. ſedcum dolore ī comparabiliter maiori qͣꝫ fueritdelectatio penitere debet. qd̓ bene ſignificat̉.cum dicit̉. dolores ut ꝑturientis. in ꝑturientetantus eſt dolor ut p̄ dolore deficere uideat̉.nec eſt in ea membrū qd̓ nō anguſtia repleat̉ſic penitens adeo uehemēter dolere debet. qͣſitotus dolore deficiat. ſicut docet Augꝰ. dicēs.Doleat peccator & de dolore gaudeat & nonſatis ei ſit ꝙ doleat. ſꝫ nō ſemꝑ ſe doluiſſe doleat. mirū certe ꝙ de dolore gaudiū generatur& quanto uehementior eſt dolor. tanto maiꝰgaudiū inde conſequit̉. Itē pluraliter dicit dolores. quia ſecūdum multitudinē peccatoꝝ debet eſſe ml̓titudo doloꝝ. quia de quolibet ſpeciali peccato debet haberi ſpecialis dolor. Itemde quolibet ſemel facto non ſufficit ſemel dolere. ſed quotiens recolit hō ſe peccaſſe. Ideode uno peccato oportet habere ml̓tos dolores.Ideo dicitur yſa. xiii. Torſiones & dolores tenebunt quaſi ꝑturiens dolebunt. ¶ Item eſtdolor recolendus ſcꝫ dolor dn̄ice paſſionis. adhoc nos hortat̉ ipſe dn̄s tre. i. Quos omnes qͥtrāſitis ꝑ uiam attendite & uidete ſi eſt dolorſimilis ſicut dolor meus. in cuius memoriameius ymago in ꝑietibus depingit̉ in eccleſiarūmediis qͣli in locis patentioribus exaltat̉ figuratur in uitreis & cruces in uiarū cōpitis eleuant̉. ut eius memoria ſemꝑ ubiqꝫ & ab omībus habeat̉. Hic dolor deſignat̉ ꝑ dolorem capitis cui dolenti condolent omnia mēbra corporis niſi ſint mortua. ut patet in paraliticisuel abſciſa ut patet ī mutulatis. ideo bene pot̄dicere cor deuotū. capud meū doleo. Quātuseſſe debeat iſte dolor ī corde cuiuſlibꝫ fidelitercōdolentis. oſtendit̉ zach̓. xii. dolebunt ſuꝑ eūſicut doleri ſolet ſuꝑ mortē unigeniti. ¶ Itemeſt dolor aſſumēdus ſcꝫ dolor cōpaſſioīs. ſicutuni mēbro dolēti condolent omnia membra.cuius ſignū eſt ꝙ quādo dolet unū membrūſtatim os aperit̉ ad querēdū remedium. aurisad audiendū. oculus ad uidēdū. manus ad tāgendū uel ligandū. Nos aūt om̄s ſumus mēbra unius corꝑis. ſicut docet apl̓s. ro. xii. Multi unū corpus ſumus ī chriſto. huius cōpaſſionis exemplū habemꝰ. Iere. xx. Quare de uulua egreſſus ſum ut uiderem laborē & dolorē.Item tre. i. Attendite uniuerſi populi & videte dolorem meū. iuuenes mei et uirgines meeabierunt in captiuitatē ſcꝫ dyaboli eos ꝑ peccatū miſerabiliter captiuātis & de captiuitatein horrendū inferni carcerē ꝑtrahētis. hoc aūtuehementius eſt dolendū ꝙ iuuenes & virgines in quibus florere deberet īnocentie pulchritudo a dyabulo captiuant̉. Item exemplumcondolēdi fratribus ueſtris oſtendit apl̓s. ro..ix. Triſtitia mihi magna ē & cōtinuus dolorcordi meo. optabam em̄ anathema eſſe a xp̄opro fratribus meis. ¶ Attēde quomodo porciſibiinuicem condoletes inutuo ſe adiuuant ſiclamat unus eoꝝ. omnes accurrūt percuſſum