Pars prima. De Remediis doloris vel triſtitie.Diſt. xxii.

Secundo utrū aggrauatio animi ſit effectusdoloris Tertio utrum dolor uel triſtitia īpediat uel debilitet omnē oꝑationē. Quarto utrūtriſtitia noceat corpori magis qͣꝫ alie paſſiones ¶ Ad primū .ſ. utrū dolor auferat facultatem addiſcendi. dicendū. quia om̄es potentieanime in una eſſentia anime radicātur. neceſſe eſt ꝙ quādo ītentio anime uehemēter trahitur ad oꝑationē unius potētie. retrahatur aboꝑatiōe alterius. vnius enī potētie non poteſteſſe niſi una ītentō. et ꝓpter hoc ſi aliquid adſe trahat totā ītentōnē anime uel māgnā ꝑteipſius. non cōpatitur ſecū aliquid aliud quodmagnā attractionē requirat. Manifeſtum eſtaūt ꝙ dolor ſenſibilis maxime trahit ad ſe ītētione anime. quia naturalitet unūquodqꝫ tota intentiōe tedit ad repellendū contrarium.ſicut etiā in naturalibꝰ apparet. Similiter etiam maīfeſtū eſt ꝙ ad addiſcēdū alquid de nōuo. requiritur ſtudium et conatus cū magnaintētione. ut patet ꝑ illud quod dicitur ꝓuer..i. Si queſieris ſapientiā quaſi pecuniā & ſic̄theſauros effoderis eam tūc intelliges diſciplinam. & ideo ſi ſit dolor intenſus impedit̉ homo ne tūc aliquid addiſcere poſſit. & tantumpoteſt intendi ꝙ nec etiā inſtante dolore poteſt homo aliquid cōſiderare etiā qd̓ prius ſciuit. In hoc tn̄ attendit̉ diuerſitas ſecūdū diuerſitatem amoris quē homo habet ad addiſēdēdū uel cōſiderādū. qui quāto maior fuerit. magis retinet intentōem anī ne omnīo ferat̉ addolorem. ¶ Ad ſecundū ſcꝫ utrū aggrauatioanimi ſit effectus doloris. dicendū ꝙ affectꝰpaſſionū anīe quādoqꝫ methaphorice nomīatur ſecundū ſimilitudinē ſenſibiliū corpoꝝ. eoꝙ motus appetitus animalis ſunt ſimiles ordinatōibus & inclinatōibus appetitus naturalis. et ꝑ hunc modū feruor attribuit̉ amori. dilatatio delectatōi & aggrauatio triſtitie. dicit̉em̄ homo aggrauari ex eo ꝙ aliquo pondereimpedit̉ a ꝓprio motu. Manifeſtū eſt autē exp̄dictis ꝙ triſtitia ꝓuenit ex aliquo malo preſenti. qd̓ quidem ex hoc ipſo qd̓ repugnat mōtui voluntatis aggrauat aīm inquantū impedit ip̄m ne fruat eo qd̓ vult. & ſiquidē nō ſittanta uis mali contriſtantis ut auferat ſpemeuadendi. licet animus aggrauet̉ quantū adhoc qd̓ ī p̄ſēti potit̉ eo qd̓ vult. r̓manet tn̄ mōtus ad replendū nociuū contriſtās. ſi uero ſuper excreſcat uis mali intm̄ ut ſpem euaſioīsexcludat tūc ſimpliciter impedit̉ & īterior motus animi anguſtiat̉. vt neqꝫ hac neqꝫ illac̓ diuertere ualeat. & qn̄qꝫ etiam impedit̉ exterior motus corporis. ita ꝙ remaneat homo ſtupidus in ſeipio. ¶ Ad tertiū ſcꝫ utrū dolor ueltriſtitia īpediat omnē oꝑationē. dicendum ꝙſicut dictū eſt. triſtitia quādoqꝫ nō ita aggrauat uel abſorbet aīm. ut omnē motū interiorē& exteriorē excludat. ſed aliqui motus quandoqꝫ ex ip̄a triſtitia cauſant̉. ſic ergo operatioad triſtitia poteſt dupliciter cōparari. vno mōdo ſicut ad id de qūo eſt triſtitia. & ſic triſti-

tia quālibet oꝑatōem impedit. nunquā em̄ illud quod cū triſtitia facimus ita bene facimꝰſicut illud qd̓ facimus cū delectatōne uel ſinetriſtitia. cuius ratio eſt quia voluntas eſt caula oꝑationis humane. vnde quādo oꝑatio eſtde qua aliquis contriſtat̉. neceſſe eſt ꝙ actiodebilitet̉. alio modo comparat̉ oꝑatio ad triſtitiam ſicut dd̓ prīcipiū & cauſam. et ſic neceſſeeſt ꝙ oꝑatō talis ex triſtitia augeat̉. ſicut quāto aliquis magis triſtat̉ de aliqua re. tātomagis conat̉ ad expellēdū triſtitiā dūmodo ſpesremaneat expellendi. alioquin nullus motusuel operatō extriſtitia cauſaret̉. ¶ Ad quartūſcꝫ utrū triſtitia magis noceat corporiqꝫ aliepaſſiones. dicendū ꝙ triſtitia inter om̄s anīepaſſiones magis corpori nocet. cuius ratio eſtquia triſtitia repugnat humane uite quantuꝫad ſpeciem ſui motus & non ſolū quantū admenſurā ſeu quantitatē ſicut alie paſſiones.cōſiſtit em̄ humana vita in quadā motōe quea corde ī cetera membra diffundit̉. que quidēmotio cōuenit nature humane ſecūdū aliquādeterminatā menſurā. ſi igit̉ iſta motio ꝓcedat ultra mēſurā debitam repugnabit humane vite ſecundū quātitatis menſuram. nō aūtẜm ſimilitudinē ſpeciei. ſi aūt īpediat̉ ꝓceſſushuiuſmodi motionis repugnabit uite ſecūdūſuam ſpeciē. Eſt aūt attendendū in oībus aīepaſſionibus ꝙ trāſmutatio corꝑalis que ē ineis materialis ē cōformis & ꝓportionata motui appetitus qͥ eſt formalis ſicut in omnibusmateria ꝓportionat̉ forme. Ille ergo aīe paſſiones que īportāt motū appetitus ad ꝓſequendum aliquid non repugnāt in tali motione ſecundū ſpeciē. ſed poſſunt repugnare ſecundūquantitatē. vt amor gaudiū deſiderium & huiuſmodi. et ideo iſta ſecundū ſpeciē iuuant naturam corporis. ſed ꝓpter exceſſuꝫ poſſunt nocere. paſſiones aūt q̄ importāt motum appetitus cum fuga ul̓ retractione quadā repugnātin tali motōne. non ſolū ſecundū quantitatēſed etiam ſecundū ſpēm motꝰ. & ideo ſimpliciter nocēt ſicut timor deſperatio & p̄ omībuſtriſtitia q̄ aggrauat aīm ex malo p̄ſenti cuiusē fortior impreſſio qͣꝫ futuri.¶ DE REMEDIIS DOLORIS VELTRISTITIE.¶ DISTINTIO. XXII.Finde cōſiderandū eſt de remediisloloris uel triſtitie. & circa hoc querunt̉ quinqꝫ. Primo utrū dolor ul̓t̓ſtitia mitiget̉ ꝑ quālibet delectatōnem. Secundo utrū ꝑ fletum. Tertio utrū ꝑcompaſſionē amicoꝝ. Quarto utrū ꝑ contemplationem ueritatis. Quinto utrū ꝑ ſomniū¶ Ad primū ſcꝫ utrū quelibet delectatio mitiget quālibet triſtitiā uel dolorē. dicendū ꝙſicut ex p̄dictis patet. delectatio eſt quedā qͥesappetitus in bono cōuenienti. triſtitia autemeſt ex hoc ꝙ r̓pugnat appetitui. vnde ſic ſe habet delectatio ad triſtitiā ī motibꝰ appetitiuisſicut ſe habet in corporibus quies ad fatigatioonem que accidit ex aliqua tranſmutatione