Pars prima.De bonitate vel malitia delectationū. Diſt. xviii.

ex ꝑte operationū quarū quedam ſunt bone& quedā male. operatōnibus aūt magis ſuntaffines delectatōes que ſunt eis cōiuncte qͣmconcupiſcētie que tꝑe eas precedūt. vnde cumꝯcupiſcētie bonarū operationū ſint bone. malarum vero male. multomagiſ delectatōes bonarum oꝑationū ſunt bone malarū uero male. ¶ Ad ſecundū ſcꝫ utrū omīs delectatio ſitbona. dicēdū ꝙ ſicut aliqui ſtoycoꝝ poſuerūtomnes delectatōes eſſe malas. ita epicuri poſuerūt delectatōem ſecundū ſe eſſe bonum. &ꝑ cōſequēs om̄s delectatōes eſſe bonas. qui exhoc decepti eſſe uident̉ ꝙ non diſtinguebantinter id quod eſt bonum ſimpliciter. & id qd̓eſt bonū quo ad hunc. ſimpliciter quidem bonum eſt qd̓ ſecundum ſe bonū eſt. Contingitaut̉ aliquod nō ſecundū ſe bonū eſſe huic bonum dupliciter. vno mō quia eſt ei cōueniensſecundū diſpoſitōem in qua nūc eſt que tn̄ n̄eſt naturalis. ſicut leproſo bonū ē qͣndoqꝫ comedere aliqͣ uenenoſa que n̄ ſunt ſimplicitercōuenientia cōplexioni humane. Alio modoquia id qd̓ non eſt cōueniens eſtimatur ut cōueniēs. & quia delectatio eſt quies appetitusin bono. ſi ſit ſimpliciter bonū id in quo quieſcit. appetitus erit ſimpliciter delectatō & ſimpliciter bona. ſi aūt non ſit ſimpliciter bonū.ſed quo adhunc quidē tūc nec delectatō ē ſimpliciter. ſed huic nec eſt bona ſimpliciter ſꝫ bona ſecūdū quid uel apꝑens bona ¶ Ad tertiūſcꝫ utrū aliqua delectatio ſit optimū. dicendūꝙ plato nō poſuit om̄s delectatōes eſſe malasſicut ſtoyci neqꝫ omnes eſſe bonas ſicut epycūri. ſed quaſdam eſſe bonas & quaſdā malas.ita tn̄ ꝙ nullū ſit ſummū uel optimum. ſꝫ qͣntum ex eiꝰ rationibus datur ītelligi in duobꝰdefecit. In vno quidem quia cū viderꝫ delectationes ſenſibiles et corꝑales in quodā motu etgeneratione cōſiſtere. ſicut patet in repletōneciboꝝ & huiuſmodi. eſtimauit om̄s delectatōnes cōſequi generatōem & motū. vnde cū generatio & motus ſint actus īperfecti ſequebatur ꝙ delectatō nō haberet rationē vltime perfectionis. ſed hoc manifeſte falſum apparet īclelectatōibus intellectualibꝰ. Aliquis em̄ nōſolum delectat̉ ī generatōe ſciētie. puta cumaddiſcit aut mirat̉. ſicut dictum eſt. ſed etiaꝫin contēplando ſecūdū ſcientiā iam acquiſitā.Alio vero modo quia dicebat optimū id qd̓ ēſimpliciter bonū ſummū. qd̓ ſcꝫ eſt ip̄m bonūquaſi abſtractū & nō ꝑticipatū. ſicut ipſe deꝰeſt ſummū bonū. Nos aūt loquimur de optimo in rebus humanis. optimū aūt in unaqqꝫre eſt vltimus finis. finis aūt vt dictū eſt dupliciter dicit̉. ſcꝫ ipſa res & uſus rei. ſicut finisauari eſt uel pecunia uel poſſeſſio pecunie. &ſecundū hoc ultimus finis hoīs dici poteſt ul̓ipſe deus qͥ ē ſummū bonū ſimpliciter vel fruitio ipſius q̄ importat delectatōem quandā īultimo fine. et ꝑ hunc modū aliqua delectatōhominis poteſt dicioptimū inter bona humana. ¶ Ad quartū ſcꝫ utrū delectatio ſit mēſu

ra uel regula boni vel mali moralis. dicēdumꝙ bonitas uel malitia moralis principaliter involuntate cōſiſtit. utrū aūt uoluntas ſit bonavel mala p̄cipue ex fine cognoſcit̉. illud auteꝫhabet̉ ꝓ fine ī quo volūtas quieſcit. quies aūtvoluntatis & cuiuſlibet appetitus in bono eſtdelectatio. & ideo ſecundū delectatōem volūtatis hu mane p̄cipue iudicat̉ homo bonus ul̓malus. Eſt em̄ bonꝰ & virtuoſus qui gaudetin operibus virtutū. malus aūt qui in operibꝰmalis. delectatōes aūt appetitus ſenſitiui. nōſunt regula moralis bonitatis uel malitie. nācibus cōmuniter delectabilis eſt ſecūdū appetitum ſenſitiuū bonis & malis. ſed voluntasbonoꝝ delectat̉ in eis ẜm cōueniētiā rationisqͣm non curat voluntas maloꝝ. ex p̄dictis patere poteſt ꝙ multiplex ē delectatō. eſt em̄ delectatio naturalis ſicut ſenſus naturaliter delectatur in p̄ſentia ſenſibilis ſibi cōuenientis.ut uiſus in coloribus. auditus in ſonis melodioſis. olfactus ī odoribus. & guſtus in ſaporibus. pͣs. Delectaſti me dn̄e in factura tua.poteſt em̄ guſtus delectari in cibo delicato uelpotu cōueniēti nat̉e ſine peccato & homo ſanctus in aſpectu picturarū uel alterius rei pulchre ex ſola cōplacentia naturali. ¶ Item ē delectatio beſtialis. quādo ſcꝫ homo iordinate.delectat̉ in re qua nō debet uel vltra qͣꝫ debetaut modo quo non debet. Exemplum huiushabemꝰ. gen̄. iii. vidit mulier lignū ꝙ eſſet bonum & ad ueſcendū ſuaue & pulchrum. ocul̓aſpectuqꝫ delectabile & tulit de fructu illius& comedit. h̓ delectatio fuit culpabilis nō qͥalignū malū eſſet de ſe. ſed quia ꝓhibitū. eſauetiam ī edulio uilis ſenticule vltra qͣm debuitdelectatus eſt. & peccauit ex gula. yſaac aūt īdelicato cibo eduloꝝ & delicate ꝑato nō peccauit. vnde manifeſtū eſt ꝙ in ipſis creaturis n̄eſt vitium ſed in abuſu ſumentiū. dauid etiāſimiliter in aſpectu. berhſabee delectatus ē tāquā in re qua non debuit & ultra qͣm debuit.Alii ſunt qui delectant̉ in rebus omnīo maliſ& illicitis. Sicut in mēdatiis & ꝑiuriis. infornicationibꝰ. furtis. rapinis. homicidiis. & huiuſmōi. yſaie. i. in abhominatōibus aīa eoruꝫdelectata eſt. Item ꝓuer. xx. Luxurioſa res vinum & tumultuoſa ebrietas quicūqꝫ hiis delectatur nō erit īnocens. Item eſt delectatio ſpiritualis & gratioſa. qn̄ ſcꝫ delectat̉ intellectuſin cōſideratōe ſapiētie. ſicut dicit̉. ſap̄. viii. Immortalis in cogitatōe ſapientia. & in amicitiaillius delectatio bona. affectus etiā in diuinedulcedinis degūſtatōe. pͣs. aīa mea exultabit īdn̄o & delectabit̉ ſuꝑ ſalutari ſuo. Idem. delectare in dn̄o & dabit tibi peritiōes cordis tui.Item in laude dei et gratiarū actione. pͣs. Cantabo dn̄o ī uita mea pſallam deo meo qͣmdiuſum. Iocūdū ſit ei eloquiū meum. ego vero delectabor in dn̄o. Item in ſacramēti eukariſtieꝑceptōe. Sap̄. xvi. angeloꝝ eſca nutriuiſti populum tuuꝫ. & ꝑatū panem de celo preſtitiſtiillis ſine labore & omne delectam̄tū habētem