Pars prima.De Cau̓ſisdelectationū.

delectationis ¶ Ad primum ſcꝫ vtrū operatōſit cauſa delectatōis. dicendū ꝙ ſicut ſupra dictū eſt. ad delectatōem duo requirunt̉ ſcꝫ cognitio boni cōueniētis & cognitio huiuſmōiadeptōis. utrūqꝫ aūt hoꝝ in quadā comꝑatōecōſiſtit. nam actualis cognitio oꝑatō quēdameſt. ſimilit̓ aūt bonū cōueniēs adipiſcimur aliqua oꝑatiōe. ipſa aūt operatio ꝓpria eſt quoddam bonum cōueniens. unde oportꝫ ꝙ omīsdelectatio aliquā oꝑatōem conſequat̉. ¶ Adſecundū ſcꝫ utrū motus ſit cauſa delectatōisdicendū ꝙ ad delectatiōem tria requirunt̉ ſcꝫduo. quoꝝ coniunctio ē delectabilis. & tertiūqd̓ eſt cognitio huiuſmodi ꝯiunctioīs. et ẜmhec tria motus efficit̉ delectabilis ut ph̓s dicitin. vii. ethi. & in primo reth̓. Nam ex ꝑte nr̄aqui delectamur trāſmutatio nobis efficit̉ delectabilis. ꝓpter hoc ꝙ natura nr̄a trāſmutabilis eſt. & ꝓpter hoc ꝙ eſt nobis cōueniensnunc. non erit nobis cōueniēs poſtea. ſicut calefieri ad ignē eſt cōueniēs homī īhyeme. nōautē in eſtate. ex ꝑte vero boni delectantis qd̓nobis cōiungit̉. fit etiā trāſmutatio delectabilis. quia actio cōtinuata alicuius agētis augeteffectum. ſicut cum aliqͥs diutius appropniquat igni magiſ caleſit et deficcat̉. natural̓ autem habitudo in quadam menſura ꝯſiſtit. &ideo qn̄ cōtinuata preſentia delectabiliſ ſuperexcedit mēſurā naruralis habitudīs efficiturremotio eius delectabilis. ex ꝑte vero ip̄ius cognitōis. qꝛ hō deſiderat cognoſce̓ aliqd̓ totū etꝑfectum. cum ergo nō poteſt aliqua nunc apprehēdere tota ſimul delectat ī hiis trāſmutatatio vt vnum tranſeat & ſic totum ſentiaturvnde Auguꝰ. dicit ī. iiii. cōfeſ. nō vis utiqꝫ ſtare ſyllabā ſed trāſuolare ut alie ueniāt & totūaudias. Ita ſemꝑ omnia ex qͥbus unū aliquidcōſtat. & n̄ ſunt oīa ſimul. plus delectant oīaqͣm ſingl̓a ſi poſſint ſentiri oīa. ſi ergo ſit aliqua res cuius natura ſit ītrāſmutabilis. et nōpoſſit in ea fieri exceſſus naturalis habitus ꝑcōtinuationē delectabilis. & que poſſit totumſuū delectabile ſiml̓ moueri. nō erit ei trāſmūtatio delectabilis. & quāto aliq̄ delectationesplus ad hec accedūt tanto plus cōtinuare poſſūt. ¶ Ad tertiū ſcꝫ utrū ſpes & memoria ſintcauſa delectatōis. dicendū ꝙ delectatio cauſat̉ex preſentia boni cōuenientis ſecūdū ꝙ ſentit̉uel qualitercūqꝫ ꝑcipit̉. Eſt autē aliquid p̄ſensnobis dupliciter. vno modo ẜm cognitiōem.prout ſcꝫ cognitum eſt īcognoſcēte ſecūdumſuam ſimilitudinē. Alio modo ſecūdū rem. ꝓut ſcꝫ vnū alteri realiter cōiungit̉ nel actu uelpotentia ſecundū quēcunqꝫ cōiuūctionis mōdum. et quia maior eſt cōiunctio ẜm rem qͣmſecundū ſimilitudinē. que eſt cōiunctio cōditionis. Item quia maior eſt coniunctio rei inactu qͣm ī potētia. ideo maxima eſt delectatioque fit per ſenſum qͥ requirit p̄ſentiam rei ſenſibilis. ſecūdū aūt gradū tenet delectatio ſpeiin qua nō ſolum ē cōiunctio delectabilis ẜmapprehenſionē. ſed etiā ſecūdum facultatē uel

poteſtatē adipiſcēdi bonū qd̓ delectat. Tertiūaūt gradum tenet delectatio memorie q̄ habꝫſolam cōiunctionē apprehēſionis. ¶ Ad quartū ſcꝫ utrum triſtitia ſit cauſa delectatōis. dicendū ꝙ triſtitia poteſt dupliciter cōſiderari.vno modo ſecūdū ꝙ eſt in actu. alio modo ſecūdū ꝙ eſt ī memoria. & utroqꝫ modo poteſteſſe triſtitia cauſa delectatōis. triſtitia ſiquidēin actu exiſtēs eſt cauſa delectatōis inquantūfacit memoriā rei dilecte decuius abſentia aliquis triſtat̉. & tn̄ de ſola eius apprehēſiōe delectat̉. memoria aūt triſtitie fit delectabiliſ ꝓpter ſequentē euaſionē. nam carere malo accipit̉ ī ratione boni. vnde ſecundū ꝙ homo apprehēdit ſe euaſiſſe ab aliqͥbus triſtibus & doloroſis accreſcit ei gaudii materia. ſecundū ꝙAuguſt. dicit. xxii. de ciuitate dei. ꝙ ſepe letitriſtium meminimus & ſani doloꝝ ſine dolore: & inde amplius leti et grati ſumꝰ. et ī viii.confeſ. dicit. ꝙ quāto maius ꝑiculū fuit ī p̄liotanto erit inaius gaudiū in triumpho. ¶ Adquintū ſcꝫ utrū actiones alioꝝ ſint nobis cauſa delectatōis. dicendū ꝙ ſicut iam dictum ēad delectatōem duo requirunt̉ ſcꝫ cōſequutioproprii boni & cognitio ꝓprii boni cōſequutitripliciter igit̉ oꝑatio alterius poteſt eſſe delectationis cauſa. vno modo inquantū ꝑ operationem alicuius cōſequimur aliquod bonū. &ſecundū hoc oꝑationes illoꝝ qui nobis aliqd̓bonū faciūt. ſunt nobis delectabiles. qꝛ benepati ab alio eſt delectabile. Alio modo ſecūdūqd̓ ꝑ operatōes alioꝝ efficit̉ nobis aliqua cōgnitio uel eſtimatio ꝓprii boni. & ꝓpter hochomines delectant̉. in hoc qd̓ laudant̉ uel honorant̉ ab alijs. quia ſcꝫ ꝑ hoc accipiūt eſtimationem in ſeipſis eſſe aliquod bonū. & qꝛ iſtaeſtimatio fortius generat̉ ex teſtimoīo bonorum & ſapientū. Ideo in hoꝝ laudibus & honoribꝰ homīes magis delectant̉. & quia adu̓lator eſt aꝑens laudator. ꝓpter hoc etiā adulationes ſunt aliquibꝰ delectabiles. & qꝛ amoreſt alicuius boni. & admiratio eſt alicuiꝰ magni. idcirco amari ab alijs & in admiratōe haberi. eſt delectabile. inquātū ꝑ hoc homini fiteſtimatio ꝓprie bonitatis uel magnitudinis īquibus aliquis delectat̉. Tertio modo inquātum ipſe oꝑationes aliorum ſi ſint bone eſtimant̉. ut bonū ꝓprium. ꝓpter vim amoris qͥfacit eſtimare amicū quaſi eūdem ſibi. & perodiū quod fac̄ eſtīare bonū alteriꝰ eſſe ſibi cōtrariū efficit̉ mala oꝑatio inimici delectabilisvnde dicit̉ .i. coꝝ. xiii. ꝙ caritas non gaudetſuꝑ iniquitate. ſed ꝯgaudet ueritati. ¶ Ad ſextum ſcꝫ vtrum benefacere alteri ſit cauſa delectationis. dicēdū ꝙ hocip̄m quod ē beneface̓alteri poteſt triplici ratōe eſſe delectatōis cauſa. vno modo ꝑ cōparatōem ad effectū qd̓ eſtbonū in altero cōſtitutū. & ſecundū hoc īquātum bonū alterius reputamus. qͣſi bonū nr̄mꝓpt̓ vnionē amoris. delectamur ī bono quodꝑ nos fit alijs p̄cipue amicis. ſicut in bono proprio. Secūdo ꝑ comꝑationem ad finem. ſic̄ cū