Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars prima.De Amore.De odio.Diſtinctio. kii.

Nam quātū ad uim app̄henſiuā amatū dicit̉eſſe in amāte inquātum amatū īmorat̉ in app̄henſione amantis ẜm illud phil̓. i. Eo habeam uos in corde. amans vero dicitur eſſe inamato ẜm app̄henſionē in quātū amanseſt ꝯtentus ſuꝑficiali app̄henſione amati. ſednitit̉ ſingula ad amatū ꝑtinent intrinſecusdiſquirere & ſic ad interiora eius ingredit̉ ſic̄de ſpirituſancto qui eſt amor. dicit̉. ii. ad cor̓..ii. Quis ſcrutat̉ etiā ꝓfunda dei. ſed quātuꝫad vim appetitiuā amatū dicit̉ eſſe in amāte.ꝓut eſt quandā ꝯplacentiā in eiꝰ affectu vtvel delectet̉ in eo aūt in bonis eius apud p̄ſentiam vel ī abſentiam deſideriū tēdat in ipſuꝫamatū amorē ꝯcupiſcentie. vel in bona quevult amato eiꝰ amorem amicicie. quideꝫex aliqͣ extrīſeca cauſa. ſicut aliqͥs deſiderataliquid ꝓpter alterū. vel aliquis vult bonūalteri ꝓpter aliqͥd aliud. ſꝫ ꝓpter ꝯplacenciāamati intrinſecus indicatā. vnde & amor dicitur intimus & dicit̉ viſcera caritatis. ecōuetſoaūt amans eſt in amato. aliter quidē amorēamicicie. aliter amorē ꝯcupiſcētie. amor em̄ꝯcupiſcentie reqͥeſcit in quacūqꝫ extrīſecaaūt ſuꝑficiali adeptōe vl̓ fruitiōe amati. ſꝫ querit amatū ꝑfecte habere qͣſi ad intima illiꝰueniens. In amore vero amicicie amans requieſcit in amato in quantū reputat bona vl̓ mala amici ſicut ſua & voluntatē amici ſicut ſuāvt qͣſi ipſe in ſuo amico videat̉ bona vel malapati & affici. & ꝓpter hoc ꝓpriū eſt amicoruꝫeadem velle & in eodē triſtari & gaudere ẜmph̓m in. ix. ethi. & in ſecūdo rethorice. vt ſic inquantum ſunt amici eſtimat ſua amans videat̉ eſſe ī amato qͣſi idem factꝰ amato. Inqͣn vero ecōuerſo vult & agit ꝓpter amante ſicut ꝓpter ſeipſum qͣſi r̓putans amicū idē ſibiſic̄ amatū eſt mamiate. poteſt aūt & terciomutua inheſio intelligi ī amore amicicie ẜmviā readamatōis in quantū mutuo ſe amantamici & ſibi inuicē bona volunt & oꝑant̉.Ad terciū ſcꝫ vtrū extaſis ſit effectus amoris.Dicēdū extaſim pati aliqͥd dicit̉ aliquisextra ſe ponit̉ quidē ꝯuenit & ẜm vim app̄henſiuam & ẜm vim appetitiuā. Secundūdem vim app̄henſiuā aliqͥs dicit̉ extra ſe poniqn̄ ponit̉ extra cognitōem ꝓpriam ſibi vl̓ quiad ſuꝑiorem ſublimant̉. ſicut homo dum eleuatur ad comp̄hēdēdū aliqua que ſunt ſupraſenſum & ratōem. dicit̉ extaſim pati inquan patit̉ extra ꝯnaturalē app̄henſionē ratōnis& ſenſus vel ad inferiora deprimit̉. puta cumaliqͥs in furiā vl̓ in amenciam cadit dicit̉ extaſim paſſus. Secūdū appetitiuā vero ꝑtemaliquis extaſim pati qn̄ appetitus alicuius ī alterum fert̉ exiens quodāmō extra ſeip̄m. primam quidē extaſim facit amor diſpoſitiue inquantū ſcꝫ facit meditari deamato. vt dictuꝫeſt. intenſa aut meditatio vnius abſtrahit abalijs. ſed ſecundā extaſim facit amor directe.ſimpliciter quidē amor amicicie. amor aūtcupiſcentie. non ſimplicit̓ ſꝫ ſecūdum qͥd. Naꝫ

in amore ꝯcupiſcentie quodāmō fert̉ amansextra ſeip̄m inquantū ſcꝫ cōtentus gaude̓de bono habet q̄rit frui aliquo extͣ ſe. ſed qꝛillud extrinſecum bonū q̄rit ſibi habere. nonexit ſimplicit̓ extra ſe. ſꝫ talis affectio in fineipſa ꝯcluditur. ſed in amore amicicie affectusalicuiꝰ ſimpliciter exit extͣ ſe quia vult amicobonū & oꝑatur qͣſi gerens curā et ꝓuidentiāipſius ꝓpter ip̄m amicū. Ad quartū ſcilicꝫvtrū zelus ſit effectꝰ amoris. Dicendū zelꝰquocūqꝫ modo ſumat̉ ex intēſione amorisuenit Manifeſtū eſt em̄ quāto aliqua virtꝰintenſius tendit ī aliqͥd forciꝰ etiā repellit omne ꝯtrariū vel repugnans. igit̉ amor ſitdam motus ī amatū vt augͥ. dicit ī li. lxxxiii.q̄ſtionū. Intenſus amor q̄rit excludere omne ſibi repugnat. aliter tn̄ ꝯtingit ī amorecupiſcentie & aliter ī amore amicicie. nam ī amore ꝯcupiſcentie intenſe aliqͥd concupiſcitmouet̉ ꝯtra om̄e illud repugnat ꝯſequutōivel fruitōi qͥete eiꝰ amat̉. & hoc modo viridicunt̉ zelare vxores ne ꝯſorciū alioꝝ impediat̉ ſingularitas qͣm in vxore querūt. Similiter etiā qui q̄runt excellentiā mouent̉ contraeos qui excelle̓ vident̉ quaſi īpedientes eoruꝫexcellentiā. et iſte eſt zelus īuidie de qūo dicit̉ī pͣs. noli emulare ī malig. neqꝫ zelaueris faci.iniquitatē. amor aūt amicicie q̄rit bonū aīci.vnde quādo eſt intēſus facit hominē mouericontra om̄e illud qd̓ repugnat bonis amici etſecundū hoc aliqͥs dicit̉ zelare amico qn̄ ſiqͣdicunt̉ vel fiunt ꝯtra bonū amici homo repellere ſtudet. & hunc etiā modū aliqͥs dicit̉ zelare deo qn̄ ea ſunt ꝯtra honorē vel volūtatem dei repellere ẜm poſſe conatur ẜm illudiii. re. xix. Zelo zelatus ſum dn̄o exercituū.Et ideo ſuꝑ illud zelus domꝰ tue come. me.dic̄ gloſa bono zelo cōmedit̉ qͥlibet pͣuavidei̓t corrige̓ ſatagit ſi neqͥt tolerat et gemit.DE ODIO.DISTINCTIO. XII.Einde conſiderandū eſt de odio &tirca hoc q̄runt̉ ſex. primo vtrū obiectum & cauſa odii ſit malū. Scd̓outrū odiū cauſet̉ ex amore. Tercioutrū odiū ſit fortius qͣm amor. Quarto utruꝫaliquis poſſit odio habere ſeip̄m. Quinto utꝝaliquis poſſit odio habe̓ ueritatē. Sexto utꝝaliqͥs poſſit odio haberi ī uniu̓ſali. Ad ſcꝫ vtrū obiectum & cauſa odii ſit maluꝫ.Dicendū cum appetitus natural̓ deriueturab aliqua app̄henſione licet non ꝯiūcta eadeꝫratio uidet̉ eſſe de inclinatōe apperitus nat̉al& appetitus aīalis qui ſequit̉ app̄henſionēiunctā. in appetitu aūt nat̉ali hoc maīfeſte apparet ſicut vnūquodqꝫ habet naturalē ꝯſonantia vel appetitudinē ad id qd̓ ſibi ꝯuenit eſt amor naturalis ita ad id qd̓ eſt ei repugnans & corruptiuū habet diſſonantiā naturalem eſt odiū naturale Sic igit̉ & in appetituaīali ſeu ītellectiuo amor eſt ꝯſonātia q̄dā appetitus ad id qd̓ app̄hendit̉ ut ꝯueniēs. odiuꝫvero eſt diſſonantia q̄dam appetitus ad id