Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars prima.Deamore. Diſtinctio decima.

ſed ex neceſſitate non ē ex iudicio libero. & talis eſt appetitus ſenſitiuus in brutis qui tn̄ inhominibus aliqͥd libertatis ꝑticipat in quātuꝫobedit rationi. alius aūt eſt appetitus ꝯſequēsapp̄hēſionē appetētis ẜm iudiciū liberū. & tal̓eſt appetitus rotōnalis ſiue intellectiuus d̓rVolūtas. In vno quoqꝫ aūt hoꝝ appetituū amor dicit̉ illud qd̓ ē pͥncipiū motꝰ tedētis in finem amatū In appetitū aūt naturali pͥncipiūhuius motꝰ eſt conaturalitas appetētis ad idin tendit dici poteſt amor nat̉alis. ſic̄ ipſaꝯnaturalitas corꝑis grauis ad locum mediū ē grauitatē. & poteſt dici amor natural̓. et ſimiliter coaptatio appetitus ſenſitiui vel volūtatis ad aliqd̓ bonū .i. ipſa ꝯplacencia boni dicit̉ amor ſenſitiuus vel intellectiuꝰ ſeu rationalis. Amor igit̉ ſenſitiuꝰ eſt in appetitu ſenſitiuo. ſicut amor intellectiuꝰ eſt in appetitu ītellectiuo. & ꝑtinet ad cōcupiſcibilē qꝛ dicit̉reſpectū ad bonū abſolute non reſpectuꝫ adarduū eſt obiectū iraſcibil̓. Ad terciū .ſ.vtrū amor ſit paſſio. Dicendū eſt paſſio eſteffectus agentis īpaciente. agens aūt nat̉aleduplicem effectū īducit ī paciens. nam primoquidē dat formā. ſecūdo aūt dat motū ꝯſequētem formā. ſicut generans dat corꝑi grauita et motū ꝯſequentē ip̄am. & ipſa grauitaseſt principiū motus ad locū cōnaturalē ꝓptergrauitate poteſt qd̓dāmodo dici amor natal̓.ſic & ip̄m appetibile dat pͥmo quidē quādamcoartatōem ad ip̄m eſt ꝯplacencia appetibil̓.ex qua ſequit̉ motus ad appetibile nam appetitiuꝰ motus circulo agit̉. vt dicit̉ in tercio deanima. appetibile em̄ mouet appetitū faciensquodāmodo in eius intentōe. & appetitusdit ī appetibile r̓aliter ꝯſequēdū vt ſic ibi ſit finis motus vbi fuit pͥncipiū. prima ergo īmutatio appetitus ab appetibili vocat̉ amor nichil aliud eſt qͣm ꝯplaciencia appetibilis. & exhac ꝯplaciēcia ſequit̉ motus in appetibile quieſt deſideriū & vltimo quies eſt gaudiū. ſicigit̉ amor ꝯſiſtat in quadā īmutatōe appetitus ab appetibili. manifeſtuꝫ eſt ānior eſtpaſſio ꝓprie quidē ſecundū eſt ī cōcupiſcibili. cōmunit̉ aūt & extenſo noīe ẜm eſt ī voluntate. Ad quartū ſcꝫ de differencia interamorem & dilectōem. Dicendū eſt quattuor noīa inueniunt̉ adidē quoddāmodo ꝑtinencia ſcꝫ amor & dilectio caritas & amiciciadifferūt tn̄ in hoc qd̓ amicicia ẜm ph̓m ī. viii.ethi. eſt qͣſi habitꝰ. amor aūt & dilectio ſignātur modū actꝰ vel paſſioīs caritas aūt vtroqꝫ modo accipi poteſt. differēt̉ tn̄ ſignat̉ actꝰ iſta tria. nam amor ꝯmuniꝰ eſt inter ea. oīsem̄ amor eſt dilectio vel caritas ſꝫ ecōuerſoAddit em̄ dilectio ſupͣ amorem electōem p̄cedentē vt ip̄m nom̄ ſonat. vnde dilectio eſtin cōcupiſcibili. ſed ī volūtate tm̄. & eſt ſoluꝫin ſola rationali nat̉a. caritas aūt addit ſupraamorē ꝑfectōem quādam amoris inquātū idqd̓ amat̉ magui p̄cii eſtimatur. vt ipſuꝫ nom̄deſignat. Ad quintū ſcꝫ vtrū amor ꝯueni

enter diuidat̉ amorē amicicie & cōcupiſcencie. Dicendū ſicut ph̓s dicit ī ſecūdo retho.amor eſt velle alicui bonū. Sic ergo motus amoris in ciuo tēdit ſcꝫ in bonū quis vult alicui vel ſibi vel alij & ī id cui vult. ad illud ergo bonū quis vult alteri habet̉ amor ꝯcupiſcencie ad illud aūt cui aliqͥs vult bonū habet̉amor amicicie. hec aūt diuiſio eſt ẜm prius &poſterius. id qd̓ amat̉ amore amicicie ſimpliciter & ſe amat̉. aūt amat̉ amore cōcupiſcencie niſi ſimpliciter & ẜm ſe amat̉. ſed amatur alteri. Sicut em̄ ens ſimpliciter ē habet eſſe. ens aūt ẜm quid eſt. eſt ī alio ita bonum ꝯuertitur ente ſimplicit̓ quidem eſtqd̓ ip̄m habet bonitatē. aūt eſt bonū alterius ē bonum ẜm qͥd & ꝑcōſequens amor quoamat̉ aliqͥs. vt ſit ei bonum eſt amor ſimpliciter. amor aūt quo amatur aliqͥd vt ſit bonūalterius eſt amor ſecundum quid.DISTINCTIO DECIMA.Einde ꝯſiderādū eſt de cauſa amoris. & primo vtrū ſolum bonum ſitcauſa amoris. Secūdo vtꝝ cognicōTercio vtrū ſil̓itudo. Quarto vtrūaliqua alia paſſio aīe. Ad primū ſcꝫ vtrumſolum bonū ſit cauſa amoris. Dicēdū ſicutdicit Augꝰ. viii. de trini. Non amat̉ certe niſibonū. qꝛ ſic̄ dictū eſt amor ad appetitiuā pote̓ciam ꝑtinet eſt vis paſſiua. vnde obiectū eiꝰcōꝑatur ad ip̄am ſicut cauſa motus vel actusipſiꝰ. Oportet igit̉ vt illd̓ ſit ꝓprie cauſa amoris eſt amoris obiectū. amoris aūt ꝓpriumobiectū eſt bonum. qͥa vt dictū eſt amor īportat quādā ꝯnaturalitatē vel ꝯplacenciā amantis ad amatū. vnicuiqꝫ aūt eſt bonū id qd̓ eſtſibi cōnat̉ale & ꝓporcionatū. vn̄ relinquit̉bonū ſit ꝓpria cauſa amoris. malū aūt nūqͣmamat̉ niſi ſub ratione boni ſcꝫ in quātū ē ẜmquid bonū & app̄hendit̉ vt ſimpliciter bonuꝫ& ſic aliqͥs amor eſt malus inquantū tendit īid qd̓ non eſt ſimpliciter bonū. et hunc modum diligit homo iniquitatē inquantū iniquitatē adipiſcit̉ aliquod bonū puta delectationem vel pecuniā vel aliquod tale. pulcrumaūt et ſi de ſui ratione ſit amabile. ſicut dicitdyo. iiii. de di. no. ſolum bonū ſꝫ etiā pl̓chrum eſt omnibus amabile. hoc obſtatdictis qͥa pulchrum eſt idē bono ſola ratōedifferens. em̄ bonum ſit omnia appetūtde ratione boni ē in eo quietet̉ appetitus. ſꝫad ratōem pulchri ꝑtinet in eiꝰ aſpectu ſeucognitione quietet̉ appetitus. vnde et illi ſenſus p̄cipue reſpiciūt pulchrū cognoſcitiue ſūtſcꝫ viſus et auditus ratōi deſeruiētes. dicimusem̄ pulchra viſibilia et pulchros ſonos. inſenſibilibus aūt alioꝝ ſenſuū non vtunt̉ nominepulchritudinis. em̄ dicimus pulchros ſapores aut odores. et ſic patet pulchrū addit ſupra bonū quēdaꝫ ordinē ad vim cognoſcitiuāita bonū dicat̉. id quod ſemꝑ cōplacet appetitui. pulchrum aūt dicat̉ id cuius ip̄a app̄henſio placet. Ad ſecundū ſcꝫ vtrū cognicio ſit