Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars prima. De paſſio. ingene.De amore. Diſtinctio nona.

arbitratiuū. & ideo eſt motus in bonuꝫ ſe.cleſperatio aūt eſt receſſus a bono ſecundū eſt bonum. ſed ſecundū aliqͥd aliud. vnde ēqͣſi ꝑaccidens & eadem ratione timor ſit receſſus a malo eſt prior qͣꝫ audacia. aūt ſpes& deſperatio ſint naturaliter priores qͣꝫ timor& audacia. ex hoc manifeſtū eſt ſicut appetitus boni eſt ratio qͣre vitet̉ malum. ita etiaꝫſpes & deſperacō ſunt ratio timoris et audacienam audacia conſequit̉ ſpem victorie & tīorꝯſequit̉ deſperatōem vīcendi. ira aūt ꝯſequit̉audaciam. nullus em̄ iraſcit̉ vindictā appetēſniſi audeat vindicare. ſecūdū auic̄. dicit invi. de naturalibus. ſic ergo patet ſpes eſt prima īter om̄s paſſiones iraſcibilis. & ſi ordinēoīm paſſionū ſcd̓m viam generatōis ſcire velimus. primo occurrūt amor & odiū. ſecūdo deſideriū & fuga. tercio ſpes et deſperatio. qͣrtotimor & audacia. quinto ira. ſexto & vltimogaudiū & triſticia ꝯſequūtur ad om̄s paſſiones vt dicit̉ in ſecūdo ethi. Ita tam̄ amor ēprior odio. & deſiderium fuga. & ſpes deſperatione. & timor audacia. & gaudiū qͣm triſticia vt ex p̄dictis colligi poteſt Ad quartūſcꝫ de quatuor principalibus ſunt ſpes & timor gaudiū & dolor. dicendū hec quatuorpaſſiones ꝯuenient̓ pͥncipales eſſe dicunt̉ qͣrūdue .ſ. gaudiū & triſticia pͥncipales dicunt̉. qꝛſunt finales & ꝯpletiue ſimplicit̓ r̓ſpectū oīmpaſſionū. vnde ad om̄s paſſiones ſequunt̉ vtdicit̉ in libro. ii. ethico. timor aūt & ſpes ſuntpͥncipales quidē. q. ꝯpletiue ſimpliciter. ſedquia ſunt ꝯpletiue ī genere motus appetitiuiad aliqͥd. Nam reſpectu boni incipit motus īamore & ꝓcedit in deſiderium & terminaturin ſpe. reſpectu vero mali incipit in odio &cedit ad fugā & terminat̉ in timore et ideo ſolet harū quatuor paſſionū numerꝰ accipi ſecū differentiā p̄ſentis & futuri. motus em̄ reſpicit futurū. ſed quies ī aliquo p̄ſenti. de bo igit̉ p̄ſenti eſt gaudiū. de malo p̄ſenti ē triſticia. de bono vero futuro eſt ſpes malo futuro ē timor. om̄s em̄ alie paſſiones ſuūt debono vel malo p̄ſenti vel futnro ad has ꝯpletiue reducunt̉. vnde etiā a quibuſdā dicunt̉ pͥncipales hec p̄dicte quattuor paſſiones qꝛ ſuntgenerales qd̓ quidē verum eſt. ſi ſpes et timorcieſignant motū appetitus ꝯueniēter tēdentēad aliquid appetendū vel fugiendum.DISTINCTIO. IX.DE AMORE.Einde conſiderandū eſt de paſſioībus aīme in ſpeciali. et pͥmo de paſſionibus concupiſcibilis deinde depaſſionibus iraſcibilis. Inter omēsaūt paſſiones primo dicendū eſt de amore &odio. Secundo de deſiderio & fuga ſeu abhoīnatōne. Tercio de delectatōe & dolore. Quarto de gaudio & triſticia Circa amorē ꝯſideranda ſunt tria. primo de ipſo amore. ſecūdode cauſa amoris. tercio de effectibus eius. Circa priniū ꝯſideranda ſunt quīqꝫ. primo qd̓ ml̓tiplex eſt genus amoris. ſecūdo vtrū amor ſit

in ꝯcupiſcibili. tercō vtrū amor ſit paſſio. qͣrtode differentia inter amorē et dilectionem. qͥnto vtrū amor ꝯuenient̓ diuidat̉ in amorem amicicie & amorē ꝯcupiſcentie. Circa primūſciēdū eſt duplex eſt amor ſcꝫ amor quo diligimus deū & rationalē creaturā ꝓpter deuꝫqui dicit̉ caritas. & eſt amor quo diligimuscreaturā abſolute habito reſpectu ad deuꝫ& iſte eſt multiplex. eſt em̄ amor naturalisuenientie quo amore debēt ſe mutuo diligereom̄s hoīes ꝓpter ꝯformitatē nature. & amorcarnalis attinentie qualis eſt īter ꝑentes et filios et ecōu̓ſo. int̓ fr̄es et ſorores adinuicē. īterconſanguineos & affines. & amor ſpiritualcolligantie qͣm facit vnitas ꝓfeſſionis qͣlis eſtīter xp̄ianos adinuicem ꝓpter vnitatem fidei& inter religioſos vnius regule ꝓfeſſores. &amor legalis ꝯdictōis qͣlis eſt inter dn̄os &uos & econuerſo. & amor ꝯiugalis adherētieqͣlis eſt inter virū et vxorem. & amor ſpecialisamicicie qualis eſt inter amicos. & amor ſocialis qͣlis eſt īter ſocios. vicinos & ꝯciuēs ſiml̓cohabitātes. Om̄s iſti amores ſūt liciti. & ſūtī eis diu̓ſi gradus amoris & diuerſa ratio diligendi. eſt aūt & alius amor illicitus ſcꝫ inordinatus amor tꝑalis opulentie. mūdialis excellēcie. & carnalis ꝯcupiſcētie. amor caritatis quodiligimus deū eſt optandꝰ & a deo poſtulandus. om̄s alij qui dicti ſunt eſſe liciti ſunt ordinandi & modificandi. tres vltimi abiiciēdiſunt tanqͣm illiciti. Hos modos amoris breuiter ꝯprehendit Augꝰ. dicēs. duo ſunt amoresquoꝝ vnus ſanctꝰ alter īniundus alter ſocialis alter priuatꝰ alter cōmuni vtilitati ꝯſulenſꝓpter ſuꝑnaꝫ ſocietatē. alter etiā rem cōmunēī ꝓpriam poteſtatē redigens ꝓpter arrogāteꝫdnationem. alter trāquillus. alter turbulentꝰalter pacificꝰ. alter ſedicioſus. alter amicabilisalter inuidꝰ. alter hoc volēs ꝓximo ſibi. alt̓ꝓximū ſubicere ſibi alter ꝓpter ꝓximi vtilitatem regēs ꝓximū. alter ꝓpter ſuam hec augͥ.Circa affectionē igit̉ amoris ſic ſe debent habere om̄s hoīes deū & bonū eius id ē hono ſuū primo pͥncipaliter ꝓpter ſe & ſuꝑ omnia debēt diligere & optare. ſecūdo bonū aīeſue debꝫ vnuſqͥſqꝫ diligere pluſqͣm bonū oīmalioꝝ et pluſquā aliud qd̓cūqꝫ citra deū. itaꝓpter nullū aliud bonū debꝫ face̓ aliqͥd qd̓ ſitin dampnū anīe ſue. Sicut ait ſaluator math̓xvi. Quid ꝓdeſt homī ſi mūdum vniu̓ſum lucret̉. anime vero ſue detrimentū paciat̉ qͣſi diceret nichil. Ad ſecūdū .ſ. vtrū amor ſit īcupiſcibili. dicedū amor ē aliqͥd ad appetitūꝑtinens vtriuſqzobiectū ſit bonū vn̄ ſecundum differentiā appetitus eſt differēcia amoris. Eſt em̄ quidā appetitus non ꝯſequēs appͥhenſionē ipſius appetentis ſed alterius. & huiuſmodi dicit̉ appetitus naturalis. Res em̄ naturales appetūt eis conuenit ſecūdū ſuā naturam. non app̄henſionem ꝓpriam. ſed apprehenſionē inſtituentis naturā. alius aūt eſtappetitus ꝯſequēs app̄henſionē ipſiꝰ appetētis