Druckschrift 
In Aristotelis categorias commentarium, griech.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

χρόνον, τινὸς ἄλλης τῶν πέντε τούτων κατητοριῶν, εἰ μὴ μέλοι τελέως χρόνος τῶνεις.ὄντων ἐκβάλλεσθαι. ἀλλ' οἱμ ποσὸν αὐτὸν βούλεται εἶναι, ἐδήλωσεν ἐν τοῖς περὶτοῦ ποσοῦ λέγων. Ο δὲ χρόνος, εἰ μὲν κατὰ τὸ μετροῦν λαμβόνοιτο, τίποτε τὸ μετροῦνληπτέον. γὰρ τὴν ψυχὴν, τὸν νοῦν. εἰ δὲ κατὰ τὸ μετρούμενον, εἰ μὲν κατὰ τὸ τοσόνδε εἶναι, οἷον ἐνιαύσιος, ἔστω ποσόν. κατὰ μέντοι τὸν χρόνον, εἶναι φύσις τίς ἄλλη. τὸ γὰρ το-σον δὲ ἄλλο ὂν, τοσὸν δέ ἐστιν. οὐδὴ ποσότης χρόνος. γὰρ ποσότης οὐκ ἐφαπτομένηἄλλου, αὐτὸ τοῦτο ἂν εἴη κυρίως ποσόν. Εἶδὲ τὰ μετέχοντα πάντα τοῦ ποσοῦ πο-σά τις θεῖτο, καὶ οὐσία ἔσται τὸ αὐτὸ καὶ ποσόν. ἐν δὲ τῶ τρίτω τῶ περὶ τῶν τοῦ ὄντος γέ-νῶν, τόπον δέ φησι καὶ χρόνον, μὴ κατὰ τὸ ποσὸν ἐννοεῖσθαι, ἀλλὰ τὸν μὲν χρόνον, τῶμέτρον κινήσεως εἶναι, τῶ πρός τιδοτέον. τὸν δὲ τόπον, σώματος περι εκτικὸν. ὡς καὶσει καὶ τῶ πρόςτικεῖσθαι. ἐπεὶ καὶ κίνησις συνεχῆς, καὶ οὐκ ἐν ποσῶ τοῦτον ἐνἐτέθη. ἰδιαν γὰρ αὐτοῖς πλωτῖνος κατηγορίαν τὴν τῆς κινήσεως ἀφωρίσατο. ἐν μέν-τοι τῶ περὶ χρόνου, οὐκ αὐτὸν μέτρον, ἀλλὰ μᾶλλον μετρούμενον ἀποφαίνεται. εἴτεδὲ μέτρον, εἴτε μετρούμενον ἀποφαίνεται, ἄλλο ὃν τοῦ μετρεῖν καὶ μετρεῖσθαι, κατὰ συμ-βεβηκὸς ἄν ἔχοι τὸ μετρεῖν μετρεῖσθαι. ὥσπορ οὖν τὸ μετρούμενον ὑπὸ πήχεως οὐλέγεται τί ἐστιν αὐτὸ, καὶ εἰ τὴν κίνησιν τίς ἀποδείητὸ μετρούμενον ὑφ' ὅτου, οὐ λέ-γει τίς ἐστιν αὕτη ἡκίνησις, οὕτως καὶ μέτρον μετρούμενον λέγων, χρόνον οὐ λέγει. συμ-βεβηκὸς δὲ, εἰ ἀρά τι τῶ χρόνω. εἰ δὲ εἰ κονα κινητὴν αἱῶνος αὐτὸν ὥσπερ πλάτων φησιν, ἀναιρεῖ τὸ εἶναι προστι. κᾶν γὰρ ὑπάρχὴ αὐτῶ τὸ μετρεῖν καὶ μετρεῖσθαι κατὰ σχέ-σιν, οὐκ ὄντι σχέσει ἀλλ' ἄλλω τινὶ πρὸ τῆς σχέσεως ὑφεστηκότι ὑπάρχει. οὔτε οὐν καθ'ἑαυτὸν, οὔτε πρός τι καὶ οὗτος. τοιαῦτα μὲν τὰ πρὸς τὸν πλάτωνα. δυνατὸν δὲ ὑπὲραὐτοῦ λέγειν, ὡς ἐν οὐσίαις χρόνος θεωρεῖται. μήτε ποσὸν ὄν, μητε πρόςτι. καὶοὕτως ὑπὸ μίαν τῶν ὑπ' αὐτοῦ τεθει σῶν πέντε κατηγοριῶν ὑπαχθήσεται. εἰ γαὰεἰκών ἐστι κινητη τοῦ αἰῶνος, ἀνάλογον καὶ αὐτὸς περιέχει τὰ τῆδὲ, ὥσπερ αἰὼν τὰὄντα. καὶ εἰ νοῦς ἐστιν ἐκεῖνος πασῶν νοήσεων καὶ πάντων εἰδῶν περιεκτικὸς, καὶ οὗ-τος πάντας τοὺς λόγους τῶν γινομένων ἐν ἑαυτῶ περιείληφε. καὶ εἰ ἐνστάσει καὶ τῶμένειν ἐκεῖνος ἐν ἑνὶ ὥρισται, καὶ οὗτος ἐν τῶ κινεῖσθαι κατ' οὐσιώδη τινὰ ζωὴν καὶ κί-νησιν, καὶ ἐν τῶ μεταβαίνειν ἀφ' ἑτερου λόγου εἰς ἕτερον λόγον τὸ εἶναι ἔχει. ἄντεἐν τοῖς τῆς ψυχῆς λόγοις καὶ τῆ τούτων μεταβατικὴ ἐνεργεία χρόνος ὑφεστηκὼς,ἐν τῶ αὐτῶ ἔσται γένει, ἐν ὥπερ καὶ τῆς ψυχῆς λόγος. κᾶν γὰρ εἰ μὲν τὴν κίνησιν τῶνλόγων ὥσπερ ἄλλοι τινες οὕτως καὶ πλωτινος ἀπεγίνωσκεν εἶναι οὐσιώδη, εἴχενἂν λέγειν, ὡς οὐχ ὑπὸ τὴν οὐσίαν, ἀλλ' ὑπὸ τὴν κίνησιν δεῖ τιθέναι τὸν χρόνον, κατὰτὴν μεταβατικὴν κίνησιν τῆς ψυχῆς. εἰ δὲ οὐσιώδεις εἰσὶ τῶν λόγων ἐνέργειαι, κατ' αὐτοὺς ἔσται καὶ χρόνος ὑπὸ τὴν οὐσίαν. οὐσίαν δὲ, τὴν μέσην τῶν τε νοητῶν καὶ τῶναἰσθητῶν. καὶ οὕτως ἂν λέγοιτο ποτε μὴ δεόντως προστίθεσθαι ταῖς κατηγορίαις. εἶ-ναι γὰρ αὐτὸ τοῦ χρόνου. τὸν δὲ χρόνον, ὑπὸ τὴν οὐσίαν τετάχθαι. ταῦτα δὲ δηλο-νότι λέγει, ὡς εἰ μὴ διεστῶτος τοῦ ποτε καὶ τοῦ χρόνου εἰ καὶ μὴ διεστήκασι, μὴ ὄν-ρ β