Druckschrift 
In Aristotelis categorias commentarium, griech.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

προχωροῦντα τὰ ἐναντία, ἀφίσταται ἀπ' ἀλλήλων. εἰ δὲ οὔτε μεταβολὴ, οὔτε γένεσιςθεωρεῖται, ἀλλ' ἀρχηγὰ τὰ ἄκρα ἐστὶ καθ' ἑαυτὰ, καὶ οὐ κατὰ κίνησιν διὰ τῶν μέσων παρα-γόμενα, οὐκ ἄν λαμβάνοι τὴν ἀπόστασιν ἀπὸ τῶν μέσων. ὥστε οὐδ' ἂν ἀπ' αὐτῶν τὸεἶναι. πολλῶ δὲ μᾶλλον καἀτ' αὐτὴν τὴν μορφὴν, καὶ τὴν ταύτης ἑτερότητα τὴν διάστασιν εἴλη-φέν, ὅταν ὅλα ὅλων διαφέροντα φαινῆται. ἀλλὰ τὸ ξανθὸν τῶ λευκῶ κατάγε τοῦτον τονδιορισμὸν ἐναντίον ἔσται, ἢ οὐχούτως ἔχει. τὸ γὰρ ξανθὸν, ἐγγύτητατι νὰ ἔχει πρὸς τὸλευκὸν, ὡς καὶ ὁ πλάτων ἐν τῶ τιμαίω προσομολογεῖ, καὶ ἀριστοτέλης ἐν τῶ περὶ αἰσθήσεωςκαὶ αἰσθητῶν. ἀμφότεροι γὰρ περὶ τὸ λευκὸν ὡς συγγενες, τὴν ὑπόστασιν παράγουσι τοῦ ξανθοῦ. τρόποις μὲν διαφέρουσι χρώμενοι τῆς παραγωγῆς. ἐν δὲ τοῦτο κοινῆ συνομολογοῦντεςὡς ἔχει παρακειμένην τινα ἑμφασιν τὸ ξανθὸν πρὸς τὸ λευκόν. πεισθείη δ' ἄντις τοῦτοῥαδίως καὶ ἀπὸ τῆς αἰσθήσεως. οὐ γὰρ ὁμοίως διατιθέμεθα τὰ λευκὰ καὶ ξανθὰ παρατιθέντες, καὶ τὰ λευκὰ καὶ μέλανα. τὰ γὰρ ξανθὰ θεωροῦντες παρὰ τὰ λευκά, οὐ πάντη εἰςἐναντίαν αἰσθησιν μεταπίπτομεν, ὡς ἐπὶ τῶν ἑτέρων διακρινόμενοίτε καὶ συγκρινόμενοι. οὕτως δὲ καὶ τὰ ἄμεσα ἐναντία ἔσται, μηδὲν ἔχοντα ταὐτὸν κατ' εἶδος, κὰν μὴ ἡτινὰ μεταξὺ αὐτῶν ἐπαμφοτερίζοντα. οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν μέσων, ἀλλ' ἀπὸ τῆς τῶν ὅλωνἰδιότητος ἕξει τὴν ἐναντίωσιν. τὰ δὲ μέσα, οὐκ ἔσται ἐναντία. διό τι ἔχει τὸ κοινὸν καὶ συν-εμφαίνει ἑαυτοῖς ὁμοίως ἄμφωτὰ ἐναντία. τὸ δὲ λέγειν, ὡς εἰ μὴ τῶ λευκῶ καὶ τῶ μέλα-νι ἐστὶν ἐναντίον τὸ ξανθὸν, ἄλλω γέτινι ἔσται ἐναντίον, παντελῶς ἄτοπον ἐστὶν. ὁ γὰρ ἐνδενὸς διέστη τὴν πλείστην διάστασιν,συμμίξει ἢ ἐμφάσει τῶν ἐναντίων συνέστηκε, καὶΕσ δ δπῶς ἂν εἴητινὶ ἐναντίον. ἀλλὰ ταῦτα οἰκειότερον μὲν ἂν ἐν τοῖς ἐξῆς ἐρρήθη, ἔνθα προηγομένη γίνται ἡ τῶν ἐναντίων διδασκαλία. ἔχει δὲ καὶ νῦν τινὰ λόγον πρὸς τοὺς ἀντιλέγον-τας τοῖς ὑπὸ τοῦ ἀριστοτέλους εἰρημένοις ἀγωνιζόμενα. ἐπειδὴ δέ τινες οἷονται τὴν ἀριστο-τέλην καὶ οὐσία τί ἐναντίον ἀπολείπειν, διότι οὐσία μέν ἐστι τὰ στοιχεῖα. γῆ. πυρῦ-δωρ. ἀὴρ, λέγει δὲ ὕδωρ μὲν, πυρί. γῆ δὲ ἀερι ἐναντίον, ἰστέον ὅτι καὶ ταῦτα κατὰ τὰς ἐνού-τὴν ἐναντίωσιν. καὶ γὰρ το μὲν ὕδωρ, ψυχρόν ἐστι καὶ ὑγρόν. τὸ δὲ πῦρ,σας ποιότητας ἑλ,ψυχρὰ καὶ ξηρά. ὁ δὲ ἀῆρ, θερμὸς καὶ ὑγρός. ταῦτα δὲ ποιότηθερμὸν καὶ ξηρὸν. καὶ ἡ μὲτες. οὐ κατὰ τὴν οὐσίαν οὖν ἔχουσι τὸ ἐναντίον. ἐν μιᾶ γὰρ εἰσὶ τῆ ἐνύλω οὐσία, ἀλλὰ κατὰτὰς συνιστάσας αὐτὰς ποιότητας. Επιδέχεται δὲ τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἡττον τὰὁ ποιά. ἕως τοῦ, ὥστε ἰδιον ἂν εἴη ποιότητος, τὸ ὁμοιον ἢ ἀνόμοιον λέγεσθαι ταύτην.καὶ περὶ τοῦ μᾶλλον καὶ ἡττον ἐν πάσαις ταῖς κατηγορίαις ζητήσας, εἴτε ὑπάρχειαὐταῖς, εἴτε μὴ, ἀκολούθως καὶ ἐπὶ τῆς ποιότητος φησ ἐπιδέχεσθαι τὰ ποιὰ τὸμᾶλλον καὶ τὸἤττον, ποιὰ τὰς ποιότας λέγων, ὡς δηλοῖ τὰ παραδείγματα. δικαί-οσύνην γὰρ ἔλαβε, καί τοι πρότερον τὸ δίκαιον εἰπὼν. κατασκευάζει δὲ πάλιν ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς τὸ προκείμενον. τὸ μὲν λευκὸν, τῶν σωματικῶν παράδειγμα. τὸ δὲ δίκαιον, τῶν ψυχὶκῶν προτιθεὶς. ἑκάτερον γὰρ τούτων, πρὸς ἄλλάτε ὁμοει δῆ συγκρινόμενον, καὶ πρὸςἑαυτὸ λέγεται ἐπίτασιν λαμβάνειν καὶ ἄνεσιν. χιὼν γὰρ λευκότερα γάλακτος ἀνρηθείη.καὶ τὸ ἐν τῶ σώματι τῶν ἀνθρώπων λευκὸν, ἢ τὸ ἐν ταῖς ψυχαῖς δικαιον. καὶ προιόντος τοῦχρόνου, αὐτὸ πρὸς ἑαω τὸ ἐπίτασιν καὶ ἄνεσιν λαμβάνει. οὐ μὴν ἰδιόν ἐστι τοῦτο τῆς ποιὸτα γ