TitulusQuartus

ꝯſiſtit in priuari. Sicut egritudo eſt priuatio ſanitatis. non ꝙ tota ſanitas ſubtrahat̉ſed eſt quaſi quedam ad totalē ablatōnem ſanitatis que fit ꝑ mortem. Et ideo cum talispriuatio aliquid relinquat. nō ſemꝑ eſt immediata cum oppoſito habitū. Et hoc modomalū eſt priuatio boni. quia non totū bonūaufert ſꝫ aliquid relinquit̉. Vnde poteſt eſſealiquid medium inter bonum et malum.¶ Secundū .ſ. ꝙ nullꝰ actus ẜm indiuiduūſit indifferens. probatur ex hoc. qd̓ dicit xp̄oath̓. xij. Omne verbū otioſum quod locuti fuerint homines reddent rōnem in die iuditij. quia .ſ. eſt malum. Et dicitur otioſumverbū ẜm Greg. quod vtilitate rectitudinisvel ratōne iuſte neceſſitatis caret. ſi autemnon careret his non eſſet otioſum. nec malum: ſꝫ bonum. Et idem de alijs actibꝰ. Procuius declaratōne dicit. b Tho. vbi ſupra. ꝙꝯtingit aliquem actū eſſe indifferētem ſcd̓mſpeciem. qui tamē erit bonus vel malus indiuiduo ꝯſideratus. Et hoc ideo. quia actusmoralis nonſolū habet bonitatem vel maliciam ex obiecto ex quo habet ſpēm. ſꝫ etiamex circumſtantijs. que ſunt quaſi quedā accidentia. ſicut aliquid ꝯtingit indiuiduo hominis ẜm accidentia indiuiduātia. quod nōꝯtingit homini ẜm ratōem ſpēi. Et iō oportet ꝙ quilibꝫ actus indiuidualis habeat aliquam circūſtantiam. ꝑ quam trahat̉ ad bonum vel malū. ad minus ex ꝑte intentōnisfinis. Cum em̄ rationis ſit ordinare. actus aratione deliberatiua procedens. ſi non ſit addebitū finē ordinatus. ex hocip̄o repugnatratōni et habet ratōnem mali. Si v̓o ordinetur ad debitum finē. cōgruit cum ordine rationis. vnde habet rationem boni. Neceſſe ēautem ꝙ actus ordinetur vel non ordineturad debitum finē. Unde neceſſe eſt omnē actūhominis a ratione deliberatiua procedētemindiuiduo ꝯſideratum eſſe bonum vel malūSi autem non procedit a ratōne deliberata.ſed ex quadam imaginatōne. ſicut cum quisfricatur barba. vel mouet manum vel pedē.talis actus non eſt ꝓprie moralis vel humanus. cum hoc habeat actus a ratione. et ſicerit indifferens quaſi extra genus actuū moralium exiſtens. ¶ Quod aūt dicit ph̓us iniiij. ethicoꝝ. de placidis .i. adulatoribꝰ et ꝓdigis. ꝙ non ſunt mali. non eſt contra dicta.quia ph̓us ibi vocat malos ꝓprie eos qui ſūtproximis nociui. Sed theologus dicit actūomnem malum. qui repugnat recte ratōni.ſiue noceat proximo ſiue ſibi ſoli. Et ſic prodigi et placidi et huiuſmodi ſunt mali. Secet qui agit aliquid. querens ſuſtentationemvel quietem corporis ſui. vt comedendo. dormiendo. et huiuſmodi. Si ipſum corpus ſuūordinat ad bonum virtutis. ⁊ ille actus per-

tinebit ad virtutem. et econtra ſi malus.¶ Item nota. ꝙ actus vnus in genere nature poteſt eſſe bonus ⁊ malus in genere moris: puta. ambulatio ad eccleſiam vnam. inprincipio poteſt eſſe bona vt ſi fiat ꝓpter deūet in ꝓceſſu mala. vt ſi mutetur intētio ⁊ fiatꝓpter inanem gloriam vel laſciuiam. et tuncſunt diuerſi actus in genere moris. bonus ⁊malus. ꝓpter mutatonem intentionis. licetvnus ſit in genere nature. Sꝫ vnus et idemactus in genere moris. eſt impoſſibile ꝙ ſitbonus ⁊ malus. cum ſint contraria. b Tho.prima ſecunde. q. xx.Bonitas volūtatis §. iiij.hūmane in actibus ſuis. Primo depēdet exobiecto .i. ex bono quod vult. Secūdo ex ratione volentis. Tertō ex lege eterna. Quarto ex hoc ꝙ ꝯformatur voluntati diuine.Primum ſic ꝓbatur. dicit ph̓s in. v. ethicoꝝꝙ iuſticia eſt ẜm quam aliqui volunt iuſtaEt eadem ratōne. virtus eſt ẜm quaꝫ aliquivolunt bona. Sꝫ bona voluntas ē que ē ẜmvirtutem. Vnde ſequitur. ꝙ bonitas volūtatis ex hoc eſt. ꝙ aliquis vult bonum. nō qd̓cunqꝫ ſꝫ ꝯueniēs ad appetendum ẜm ratōemNam ⁊ malus pult bonū non quidem veꝝ ſꝫapparēs. Sub hoc etiam ꝙ quis velit bonū.includitur obſeruatio debitaꝝ circūſtantiarum. Nam ſiquis vult bonū qn̄ nō debet. velvbi nō debet. non vult vere bonum. Includit̉ etiam intētio debiti finis. Nam cū volumus aliqͥd ꝓpter intentōnem alicuiꝰ finis. ordo ad illum finē accipit̉ vt quedam rō bonitatis in obiecto .i. in ip̄o volito. Ut cum quispult ieiunare ꝓpter deum. ip̄m ieiuniū habetrōnem boni. ex hocipſo ꝙ fit ꝓpter deum.¶ Secūdo depēdet humane volūtatis bonitas ex ratōne. Ex eo videlicet. ꝙ obiectū volūtatis ꝓponitur eī ꝑ rōnem. Ad bonū intellectum ē bonum volūtatis ꝓportōnatum ei.Bonum ſenſibile vel imaginatū nō eſt ꝓportōnatum ei ſed appetitui ſenſitiuo. qꝛ voluntas p̄t tendere in bonum vniuerſale qd̓ ratōapprehēdit. Appetitus aūt ſenſitiuꝰ nō tēditniſi in bonum ꝑticulare. qd̓ apprehendit visſenſitiua. ¶ Tertio depēdet bonitas volūtatis ex lege eterna. cum ē ẜm eam. Sicut peccatū quod ē ꝯͣ bonitatē. dicit̉ eſſe actio ꝯtralegem eternā. ẜm diffinitōem Augꝰ. In cauſis em̄ ordinatis effectus plus depēdet a prima cauſa ꝙͣ a ſecūda. cum ſecūda non agatniſi virtute pͥme. Ꝙ aūt actō humana ſit regula volūtatis hūane. ex qua bonitas eiusmēſurat̉. hoc habet a lege eterna. que eſt rodiuina. Un̄ in pͣs. Signatum eſt ſuꝑ nos lumē vultus tui dn̄e .i. lumē ratōnis. qd̓ in no.bis ē. quod nobis p̄t oſtēdere bona. et regulare voluntatē nr̄am: inꝙͣtum eſt lumē vultus tui ideſt a tuo vultū ſeu lege eterna tua