Prologus
eius ⁊cͣ. Celeſtia .i. angelos ad miniſteriumDe b̓. j. Nonne admīſtratorij om̄es ſpūs ſūt.miſſi ī miniſteriū eoꝝ ⁊cͣ. Quid magis deuspoſſidet ꝙͣ filiū ſuuꝫ. Et hoīeꝫ deo impleuitqͣndo verbū caro factū eſt Ioh̓. iij. Sic deusdilexit mūdum mīoreꝫ hoīeꝫ videlicet. vt filium ſuū vnigenitū daret. Un̄ aꝑte dici p̄t.Impleta eſt terra poſſeſſione tua. Ueꝝ īteroīa alia aīalia. ſapientiſſimꝰ Salomon adimitandū formice ſapiētiaꝫ inuitat: dicens.Uade ad formicā o piger ⁊ ꝯſidera vias eiꝰ:et diſce ſapiētiaꝫ. q̄ cū non habeat ducē necp̄ceptoreꝫ nec pͥncipē. parat in eſtate cibumſibi. ⁊ ꝯgregat ī meſſe qd̓ cōmedat. ꝓuer. vj.¶ Equidem inter eſtatē et autumnū etatisꝯſtitutꝰ. arbitratꝰ ſū neceſſariū fore ex frumētis doctrinaꝝ quedaꝫ recolligere ad meiſubſtentatōeꝫ. ne ſi cōtingeret ad hÿemaleꝫſenectutem deuenire fame deficerē. Senilisem̄ etas. memoria ⁊ viſu debilitata caligat̉et exhauſtis corpꝰ mēbris: occupatōibꝰ aliqn̄ multiplicatis nō valet: nec ei tp̄s vacatad reuoluēdū multitudinē libroꝝ. Intelligēs aūt ī oſſibꝰ meis pigritiam inſitam. ateam excutiendā cōſideraui formicam. interaīalia minimū et deſpicabile. ſed ſapiētibusſapiētiorem illā eſſe: et ideo imitādaꝫ. Cumem̄ nō habeat duceꝫ nec p̄ceptorē ī oꝑe ſuo.ꝓuidet tn̄ ſibi ꝓ hÿemis tꝑe cū pt̄ diſcurrere. Duceꝫ fateor me nō habuiſſe ī grāmaticalibꝰ. niſi ī pueritia et debilem p̄ceptorem.Nullū habui ī alia facultate excepta partedÿaletice. et ſatis interrupte. Sed nec pͥncipem mihi ſtudium imꝑanteꝫ: ex prelatōne.Auiditate tn̄ et ſuauitate tractꝰ ve̓itatis p̄cipue moralis ſapīe: ex his q̄ mihi occurrerūt legēda pauca recollegi mihi grata. Neqꝫem̄ formica oīa inuēta cibaria colligit: necp̄cioſiora: ſed que nouit ſibi congrua. Illasigit̉ ſublimes theorias in librarijs comprehenſis. mgr̄is et ſcīa ꝑfectis dimiſi. Que at̄iudicaui apta ad materias p̄dicatōnum. etaudientiā ꝯfeſſionū. et cōſultatōneꝫ ī foroaīarū. accepi a doctoribꝰ pl̓ibꝰ in theologiavel iureperitis. nō intendēs indoctus et oīsſcientie ignarus poemata cōdere: ſed recollectionē facere. more fratꝝ ꝓ me et meis ſimilibꝰ qui mecuꝫ erāt. quibꝰ nec ingeniū adaltiora: nec libroꝝ ſꝑ copia dat̉. et occupationes facultatē ſubtrahūt ad diſcurrendūꝑ libros. Si materias tāgo aliqn̄ ſuꝑantestenuitatem notitie mee. nec hoc diſcrepat aꝓpͥetate formice q̄ pondera geſtat ſe grauiora. virtute ſibi collata ab actore nature. Excongeſtis etiaꝫ a formica aliqͣ ſuꝑfluūt aliqua corrūpūt̉. Sic et ego nō ambigo ml̓taī hoc collectorio poſita ad ſuꝑfluitatem. cūaliqn̄ impropriauerim terminos. et extorſerim expoſitiōes (nō vtputo cū falſitate) ad
materiā dilatādam occurrēteꝫ. Multa etiāvel nōdum emēdata vl̓ poſtea vitio ſcriptorum alterata. vel diminuta ſūt. Nō paꝝ laborat formica ad colligēdū vnde viuat. Laboraui et ego ſatis ꝑ multos annos. et int̓rupte ꝓpter occupatōnes. et ſi nō magni valoris. tn̄ tp̄s exigentes. Vnde aliqn̄ ꝑ mēſeset annos opus dimiſi. tp̄s ſepe furādo. aliqn̄neceſſariū corpꝰ ſubſtentatōni. aliqn̄ exercitatōni p̄lature in qͣ diu indignꝰ ꝑmanſi. aliqn̄ decentie religionis .ſ. or̄onis ⁊ meditationis. adeo aūt eſt formica debile aīal: vt nōſolū magna: ſꝫ et minima vt mirmiceleon.ſint ei infeſta uſqꝫ ad internitōnem. Poterūt h̓ notatis aliqn̄ nedum multū lr̄ati: ſedꝙͣtūcūqꝫ ſcioli opponere et ip̄a necare. Egoautē ī flagella ꝑatꝰ ſū. nec faciē meā ab increpātibꝰ auerto. Dicit̉ etiaꝫ de formica. p̄putia bladis cōgregatis auferre. ne germūnēt: indeqꝫ fruſtret̉ ſpe ſui laboris. ne quodigit̉ elatōis germen exurgeret̉ intra cordismei. viſus ſum fere ꝑ oīa nūcupare doctores. talia q̄ notāt̉ referētes: ⁊ paꝝ vel nihilde meo apponere niſi cauſa breuitatis truncare. Uiderint gͦ qui illoꝝ dicta ꝯdemnatōearbitrantur. ſi tante autoritatis vel ſcientieſint: vt illis poſſint obſiſtere. Non igr̄ plusminuſue vituꝑatōnis vel laubis mihi debetaſcribi. ꝙͣ collectoribꝰ lectōnū vl̓ ſcriptoribꝰlibroꝝ ab alijs editoꝝ. Unde nec nomē meūapponere volui nec titulū oꝑi. niſi ī cōtemptum tanꝙͣ viliſſimā formicā. deſpectū aīalfabulādo alicui noīare placue̓it. Formicasqͦꝫ moleſtas fore aluearibꝰ apū ſatis apꝑet.q̄ cuꝫ ad ſui victū dulcedine mellis attractehoc agūt inſtigāte nat̉ a nō vt noceāt excuſate ſūt. ita ⁊ excerptores ſnīaꝝ ex varijs libris gͣues illis eē ſolēt: quibꝰ excellēs ingeniū et plurimū ociū p̄ſtat doctrinas copioſas ⁊ mellifluas ī originalibꝰ ꝑſcrutari. Sꝫcū ip̄i intēdāt ſue ⁊ alioꝝ inopie ꝓuide̓. nonvidēt̉ culpādi cū etiaꝫ detrimēta nō illis inferāt. ſꝫ magis gl̓aꝫ augeant ebetioribꝰ. ꝓponēdo inter locutōes cōes q̄ ī ſuis fluētis forte nūqͣ vider̄t. Aliqͣleꝫ v̓o ordinē etſi nonmultū ſerioſū. ignarꝰ ordinis. poſui ꝓ faciliori inuētōne materiaꝝ. Nā diſtinctū in qͣtuor ꝑtes pͥncipales feci. de vitijs et v̓tutibꝰrecitare intēdēdo. et quālibꝫ ꝑtē ī titulos. ettitulos ī capl̓a. et capitula ī ꝑagraphos diſtinguendo. Et in pͥma ꝑte quedā generaliavidelicet de aīa. ⁊ de potētijs eiꝰ que ſubiectaeorum habent̉. De paſſionibꝰ tāꝙͣ pͥncipijseoꝝ. De peccatis in genere ⁊ effectibꝰ eorū.De multiplicibꝰ legibꝰ: qͥbꝰ vitia ꝓhibētur ⁊virtutes p̄cipiūt̉. ¶ In ſcd̓a ꝑte de vitijs inſpecie. videlꝫ de octo capitalibꝰ et eorum filiabus et ſpeciebꝰ. De reſtitutōne. De iuramēto et periurijs. De votis et trāſgreſſioni-