Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Omne viuū neceſſario incurrit ſeniū

tus generatōeꝫ alioꝝ organorū ex ſtomacho vl̓ cordeſed remanēt vetuſta vel corrupta In aīalibꝰ ergo multuꝫſimilibꝰ in ꝑtibꝰ vt in cancris ſerpetibus lacertis ꝟmibus ſimilibꝰ alijs aliqn̄ recreſcūt ꝑtes abſciſſe. vel teſtedepoſite recreſcūt. ſicut in cācris oſtreis qͥbuſdā Teſtaem̄ in talibꝰ pro pelle ē. exiſtēs formale mēbꝝ aīalis. ſꝫhabꝫ ſe ſicꝭ vngule in aīalibus. recreſcit de fumo terreſtri generato in corꝑibus eoꝝ. ꝓpter qd̓ eſt etiā dura valde acſi opteſi decocta eēt. terreſtre aūt aſſatū ꝯſtituit.Et qꝛ talis fumꝰ ē multꝰ in corꝑibꝰ eoꝝ recreſcit iuuenis deponitur vetꝰ qꝛ alit̓ nimis dureſceret īpediretaīales oꝑationes Mēbra aūt taliū aīalium recreſcūt iuuētutē accipiūt ꝓpter ſimilitudinē corꝑis ſicut de plantisdictū ē Precipue aūt recreſcunt ꝑtes lōge diſtāt a pͥncipio vite ſicut caude in qͥbuſdā In generationibꝰ aūt cancroꝝ recreſcūt pedes Et hoc ideo fit qꝛ illis abſciſſis adhūc manet vitā in poteſtate mēbroꝝ pͥncipalium. ideoabſciſſis partibꝰ illis virtus in pͥncipalibꝰ mēbris exiſtēsſufficit formare ex nutrimētali humido ſil̓ia mēbra Neqoꝫ ad hoc ſpeciale vas habere in quo nutritō fiat digeſtō aſſimilatō. em̄ in partibꝰ illis puta cauda pedibusin cancris ē diſſimilitudo ab alijs partibꝰ ſicut ē diſſimilitudo partiū in aīalibꝰ ꝑfectis Uerū nulluꝫ aīaliū inuenit̉qd̓ in toto mutatū recreſcat ſucceſſiue partes ſicut planta que ſucceſſiue accipit nouas radices nouū ſtipiteꝫ etnouas virgas. licet tn̄ oīa ſimiles Qn̄ enim accipitvnū accipit alterū. qꝛ ſi omnia hec ſimul noua acciperꝭ eſſet aliqd̓ vnū in quo formaret̉ aſſimilaretur materia nutrimēti vnde generari habet. hoc eſt impoſſibiloSic aūt eſt de aīali ꝑfecto. Oportet em̄ in omni anīaliꝑfecto remanere mēbra pͥncipalia renouata. p̄cipuecor qꝛ ex illo formātur omniū organoꝝ reſtauratiua ſufficiēter Sūmum em̄ reſtauratiuū p̄t formari ex aliquoalio. hec eſt cauſa quare diximus ad talia non reditiuuētꝰ eorū niſi ẜm partem Sed in heterogeneis animalibus que multum diſſimilia habēt mēbra ex nullo menbrorum reſtauratiuū ſufficienter formatur ad alterum.ideo oportet quodlibet ſeruari ad qd̓ in ip̄o nutrimētumformetur. ideo etiam in illis vnū non creſcit ex alio Caro tamē materialis formalis pars fluit refluit noua ſuccedēs veteri ſicut ſufficiēter in libro de generatisdeterminatū eſt Fuerunt autem quidā de ſecta medicoꝝqui hic incōuenienter aſſignauerūt dictorum cauſaꝫ ratōem dicētes ea que formātur de humido ſeminalirecreſcūt abſciſſa. ſed ea que creſcūt de humido nutrimētali abſciſſa recreſcūt. Si em̄ hoc eſſet veꝝ aliqua caro inquolibet mēbro nunqͣꝫ recreſceret. qꝛ conſtat tota caroque pͥmo formatur in corpore de humido ſit ſeminali. ethec tamē ſicut alia fluit refluit ẜm materiaꝫ accepta. ſ.eſt. vt pars materialis Unde ſolum ex humido nutrimentali ſed etiam ex ſeminali partes materiales fiuntPreterea. conſtat omnia mēbra cancrorum ſerpētuꝫprima. ipſa pellis teſtā de humido formātur ſeminalique tamē recreſcere videmus oculis noſtris PretereaRatio iſta eſt niſi in parte materie accepta. humiduꝫem̄ ſiue ſit ſeminale ſiue nutrimētale materiā formabiliseſt cauſa formans Deberet autem queri cauſa eſſetprincipiū oꝑatiōis talis. ideo ſtandū eſt prime ratōniinducte ſecundeDecimulextū dubiū eſt.

Quot modis renouatur Iuuētus in plantis SoUt inquit dn̄s Alb̓tus magnus Tribꝰ modis Primuseſt quo poſtqͣꝫ ſenuit plāta dureſcit cortex eius ex frigiditate claudūtur pori radicis eius. ſi tunc preſcindaturarefacta ſuperius findatur radix eiꝰ inferiꝰ multis fiſſuris. trahit ſuccū per lignum radicis per corticem. etincipit emittere ſurculos ramos. quaſi primo pullulauerit ſed tamē durabunt plāte huiuſmodi ſicut illein toto de nouo pullulāt Secūdus modus eſt per inſciſſionem. tamen adeo verus ſicut primus. quia dubiuꝫ ēvtrū ſit vna planta vel due. et ſi eſſet vna dubiū eſſet vtrūeēt eadē prima vl̓ alia hec aūt in de vegetabilibꝰ plātis determinari habēt Tercius āt modus eſt quo amputātur rami ſuperiores plāte. fit noua pullulatio de ſtipite ſed neqꝫ hic modꝰ adeo efficax ē ſicut pͥmusDecimuleptimū dubiūAn neceſſe ſit omne viuū incurrere ſenium SolutōSic. Nullū em̄ generatorum ex ꝯtrarijs euadere poteſtquin ẜm naturam veniat ad terminum exitus per ſeniuꝫquantūcunqꝫ temperate nutriatur cuſtodiatur Et hocpropter ſex rationes quas aſſignat dominꝰ Alber. Quarum prima ē quia quod ingeritur extraneū diſſimile. etquātumcunqꝫ aſſimiletur tn̄ in principio diſſimile ē quando ingeritur mēbris. Sanguis em̄ frigidus ē qui generatur ex lactuca. licet poſtea caleſcat in corpore. ſic eſt deomni eo quod extraneo corpori ingerit̉. oportet em̄ aliqͥdſue extraneitatis retinere etiā poſtqͣꝫ mēbris incorpora eſt aliquod tempus Per illam enim extraneitateꝫ alterat ꝟtutes menbrorū. eo in phyſicis omne agēs patit̉ omne patiēs aliquo modo agit. Alterationes autēvirtutū ſibi cōtinuo ſuccedētes debiles faciunt virtutesmēbrorum organa eorum vel eaꝝ que ſunt qualitatescōplexionales mēbrorū hebetāt confundūt. his autemſepe diu ſibi ſuccedētibꝰ neceſſe ē incurrere putrefactōne ipſum mēbrum per ſenium Secunda autē cauſa eſt excelo mūdo Omne em̄ quod ex ꝯtrarijs diſtabat in ſuisꝯponētibus aliquando. ita leuia erūt ſurſum grauiadeorſum anteqͣꝫ diſtant ẜm actum. differenter diſſolutiones complexionis ligantis ea paulatim. et ſic virtusmenbri et qualitas incipiunt retractari et impediri perſpacium temporis. et hoc vocamus ſenium. neceſſe eſtergo omne menbrum ſenium incurrat̉. Tertia autemcauſa huius ē quia etſi ponamus non nutriri menbrumniſi nutrimento vltimo alſimilato. tamen illud non vnitur menbro niſi per calorem aperientem menbri ſubſtantiam et diuidentem ſubſtantiam nutrimenti per pͥorosmenbri. omne autem qd̓ ſic calore ſepe diuiditur neceſſeeſt aliquo ſubſtantiali humido epotato per calorem inſpiſſetur et induretur. et quanto magis induratur tanto minus eſt ipſum ſuſceptibile reſtaurantis. neceſſe eſtergo tandem contrahi et rigeſcere menbrū humido ſubſtantiali educto. et tunc inhabile efficitur ad aliud ſimile ſibi recipiendum. Quarta cauſa eſt calor circundantismedij. quia neceſſe eſt a circūdatione illius quod tāgitnos diſſoluātur corpora cōmixta educatur humidum ipſo calidum. ideo remanēt mēbra ītus arida gelida exterius humida aliena humiditate. qd̓ ad ſeniumpertinet vt patet ante dicta Quinta cauſa e quia anima aūt quieſcit aut mouetur. Etſi quideꝫ quieſcit aīal inualeſcit ſuꝑ ip̄m frigus ꝯplexionis inſpiſſat humidum