Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Quō fit reſpiratō in aīalibꝰ hn̄tibꝰ pulnonē.

mouet ph̓us duas q̄ſtiones dicēs dictuꝫ eſt ſuꝑiusaīalia habēt pulmonē reſpirāt. Sed dubiū eſt ꝓpter qͥdaīalia habent pulmonē. ſcd̓o dubiū ē ꝓpter qͥd pulmonēhabētia indiget reſpiratione.Cauſa habēdi quideꝫ honorabiliora aīalium pluri ſortita ſunt caliditate Simul em̄ neceſſe anima ſortita eſſe honorabiliori. honorabiliora em̄ hec qͣꝫ natura plātarum. propterqd̓ maxima habētia pulmonē ſanguinē habētem calidum maioraqꝫ magnitudinibꝰ. et puriſſimo plurimo vſum ſanguine aīalium rectiſſimū eſt homo ſurſum ad totius ſurſumhabet ſolū. propter tale habere hanc ꝑticulamQuare ſubſtātie huic alijs ponēduꝫ eſt cauſam ipſam. quemadmodū quācūqꝫ aliam particulam. habēt quidem igitur gratia huius Eaꝫautem que ex neceſſitate motus cauſam taliaputare cōſiſtere animalia Quemadmodūtalia multa cōſtituta ſunt. hec quidē em̄ de terra ampliori facta ſunt. puta plātarū genꝰ Hecaūt ex aqua puta que aquatilium Uolatiliumaūt campeſtrium. hec quidē ex aere. hec āt exigne. Singula aūt in ꝓprijs locis habent ordinem ipſorum.Hic ꝯn̄r ſoluit dictas queſtiones pͥº pͥmam ſcd̓aꝫScd̓am ſoluit ibi. Propter quid. Quantū ad pͥmū duofacit. pͥmo facit qd̓ dictū eſt. ſecūdo excludit ſeu reprobat opinionē Empedoclis Scd̓m ibi Empedocles autēSoluēdo ergo primā queſtionē d̓t cauſa propter quāquedam aīalia habēt pulmonē eſt. qꝛ aīalia honorabiliaetiā perfectiora ſunt maiorē habent caliditatem. habētiaem̄ animā neceſſario habent caliditatē ſicut dictū eſt priergo que perfectiorē honorabiliorē habēt animam plusneceſſario habēt de caliditate. vnde aīalia plus habentde caliditate qͣꝫ plāte genus. qꝛ honorabiliora ꝑfectōriaſunt Qd̓ etiā apparet. qꝛ ꝓpter hoc aīalia habētia pulmo multo ſanguine per cōſequēs multa caliditateſunt maxima .i. abſolute alijs maiora. calidi em̄ eſt extēdere Et iterū ꝓpter hoc homo habēs plurimū ſanguinemſubtiliorē calidū ſubtilius. rectiſſimū eſt omniū aīaliuꝫ habet ſurſum ipſius ad ſurſuꝫ vniuerſi. qꝛ pulmonē habet plurimi ſanguinis. vnde aīalia honorabiliora ꝑfectiora maiorē habet caliditatē. caliditas aūt maior eſt ſine plurimo ſanguine. plurimus vero ſanguis in pulmoneeſt Quare multitudo calidi eſt cauſa ſubſiſtēdi hāc particulā .ſ. pulmonē alias qͣſcūqꝫ hn̄t gr̄a huiꝰ ſic̄ ſtꝭ arterieꝯſil̓ia Sic pꝫ qͣre aīalia honorabiliora ꝑfectiorahabeāt pulmonē ē multitudo calidi āt caliditatꝭ ī aīalibꝰ ꝓpter quā quedā aīalia ſunt calida quedā ſunt talia ſed frigida quedā humida ( inqͣꝫ quā neceſſe eſt exiſtere ſi res ſit. qͣꝫuis ꝓpter ip̄am ſit pͥncipaliter res.iuſmōi eſt materialis eſt motus naturalis maxime ẜm antiquos) putāda ē eſſe corꝑa ſimplicia ex qͥbusº ꝯponūtur aīalia a dn̄io Uidemus em̄ quedā ſtꝭ terre a dn̄io. quedā aque. q̄dam aeris. quedā ignis Terre a dn̄io ſunt plāte Aq̄ ſicut aquātilia Uolatiliū aūtpeſtriū q̄dā ſunt aeris. q̄dā ignis a dn̄io Unde videmus

quedā aīalia ſub terra. quedā ſupra quedā in aquis. q̄dāvt plurimū in acre. Iſtarū aūt qͣlitatuꝫ cauſe in iſtis ſuntelemēta ex quibꝰ ꝯponuntur. ita in his in quibus terradominat̉ qualitas eius etiā magis dominat̉. In quibꝰaqua. qualitas aq̄. ſic de alijs qd̓libet corꝑm mixtorūordinē habet naturalē ad locū ꝓpriū quē hꝫ ꝟtute elemētip̄dominātis in ip̄o ad quē locū mouet̉ in quo quieſcitEmpedocles aūt bene dixit hoc. dicenscalidiſſima maxime ignē habentia plurimū animaliū aquatilia eſſe. fugientia exceſſum eiusin natura caliditatis. vt quoniā frigido humido deficiunt ẜm locū ſaluantur. cōtraria exiſtentia. que em̄ humidū calidū eſſe minus aereHic reprobat opinionē Empedoclis Et duo facit.pͥº facit qd̓ dictū ē. ſcd̓o ſoluit ratōnem Empedoclis ibiSed qualia. Quātū ad pͥmū duo facit. primo ꝓponitopinionē. ſcd̓o eam duabꝰ rōnibus reprobat Secūdū ibiTotaliter Quantū ad pͥmū d̓t. Empedocles benedixit aīalia aquatica ſunt calidiſſima maxime a dn̄ioignis. ꝓpter exceſſum caliditatis fugiāt ad humiduꝫputa ad aquā. ꝓpter defectū in frigido humido moueātur ad aquā velut ad locū in quo ſaluētur. ex eoaqua eſt minꝰ calida qͣꝫ aer ideo aqͣtica ad aquā mouent̉Totaliter quidē igitur incōueniēs quodammodo cōtīgit factū vnūquodqꝫ ipſorū in ſiccopermutare locū in humido. fere em̄ et ſine pedibus plurima ipſoꝝ ſūt. dicens autē eam que aprīcipio ipſoꝝ conſtitutionē factā quidem eſſein ſicco ait. fugientia aūt venire. ad humidumAdhuc aūt neqꝫ videntur calidiora exiſtētia qͣꝫcāpeſtria. hec quidē em̄ exanguia omnino hecaut pauci ſanguinis ipſoꝝ ſunt.Hic cōſequēter reprobat opinionem Empedoclis etduo facit. pͥmo oſtēdit opinionē Empedoclis falſameſſe duabꝰ rationibꝰ. ſcd̓o ſoluit motiuū Empedoclis Secūdū ibi Sed qualia Quo ad pͥmum dicit totaliter incōueniēter dixit Empedocles Qd̓ probat duabus rationibus. Prima ẜm dictū Empedoclis omnia aquatiliafacta ſunt in ſicco deinde mouētur ad humidū vt contrarietate loci ad quem mutantur ſaluētur Sed iſtud incōueniēs manifeſtū eſt Plura em̄ immo fere oīa ſunt ſinepedibꝰ quomō ergo cōtingit primo facta in ſicco moueant̉ ad humidū. ex quo em̄ habent pedes videt̉poſſe aſſignari ad hoc ſic moueātur. Scd̓a ratio qꝛmanifeſtū ē animalia aquatilia calidiora ſunt campeſtribꝰ Quia illa aīalia que ſunt calidiora plus habēt deſanguine. illa ergo omnino ſunt ſine ſanguine aut paruꝫhabet. ſunt minus calida. cuiuſmōi ſunt aquatilia Aquatilia em̄ habēt ſanguinē. aut modicū habētSꝫ qualia qͥdē oꝑtet dicere calida frigidaẜm ſeip̄aꝫ ꝯſideratōneꝫ ſūpſit De āt dixit Empedocles ſic qͥdē hꝫ q̄ſitā rōnē. tn̄ ait illeverū. habituū em̄ exceſſus habētia loca cōtraria et tꝑa ſaluāt. Natura aūt in ꝓprijs ſaluaturmaxime locis Non ē aūt idē materia aīaliuꝫ. exqua eſt vnūqͦdqꝫ et habitꝰ et diſpoſitōes ipſiꝰ

O iij.