piter colebatur.Ec enim veri dei munera ⁊cͣ. In hoc capitulo. xxreprobat beatus auguſtinus multitudinem deorum per hoc ꝙ romani duas deas fecerunt ſcilicet felicitatem et virtutem que deberēt ſufficere facit autēmentōnem de multis dijs quoꝝ officia hic exponit etſuperius capl̓o. viij. et capitulo. xj. expoſuit. ¶ Quiddoctrine vel a mercurio vel minerua ⁊cͣ. mercuriꝰ fingitur deus eloquentie dictus. quaſi medius currensquia ſermo medius currit inter loquentem et audiētēFingitur enim deus mercatorum et furum et nunciusdeorum. Minerua vero dicitur dea artium. Et infra¶Inuocare lucinam. de iſta dixi ſupra capitulo. xj. eteſt dea parturientium. que infantem p̄mō ꝓducit inlucem ẜm yſidorum libro. viij. ethimologiarum. lucina eſt ip̄a luna quia lucet. Et infra. ¶ Vel apollo veeſculapius. De iſtis duobus dixi ſupra libro. iij. capitulo. xvij. Et infra. ¶ Nec dea rubigo. Iſta fuit dea d̓numero dearum que obeſſe poterant non ꝓdeſſe. ſic̄de febre et pallore ac pauore. libro ſcd̓o capl̓o. xiiij.dixi et ideo colebatur ad hoc ſolum. vt non lederet.cuius feſtum celebrabatur ī aprili ẜm ouidium libro.iiij. de faſtisVid eſt ergo ꝓ ingenti ⁊cͣ. In hoc capitulo. xxijponit auguſtinus dictum varronis oſtendentisꝙ neceſſarium ſit ſcire non ſolum nomina. ſed etiaꝫ oſficia deoꝝ ¶ Ne faciamꝰ vt mimi ſolent. Aimi id ē hiſtriones ſepe vt homines ad riſum ꝓuocent multa dicunt que nature rei contraria om̄mo ſunt. Et ſepe talia in vna oratōne connectunt que vt in primo patetaſpectu. omnino ſunt abſurda. Sic eſt ẜm varronē ſiquis petat a libero id ē bacho deo vini aquā. ⁊ a liniphis id ē nimphis vinum que ſūt dee aquaꝝAd vnde nunc agitur ſi libri ⁊cͣ. In hoc capituloxxiij. reprobat beatꝰ auguſtinus cultum dee feicitatis quātum ad duo ſcꝫ quantum ad tempus qͦ rōmani inceperūt eam colere. et quātuꝫ ad locum ī quoeam coluerunt. Quantum ad tempus quidem. qꝛ diupoſt alios deos fuit ſibi templum dedicatum. naꝫ lucullus ſibi primus edem conſtituit. Sciendum autemꝙ duo fuerunt luculli ſicut haberi poteſt ex oroſio libro. vj. et eutropio libro. vj. qui ſimul contemporanei fuerunt et magni duces. quorum vnꝰ ſcꝫ luciꝰ lucimus lucullus prius ꝯſul fuit ſcꝫ anno ab vrbe ꝯditaſexcente ſimoſeptuagēſimoſexto. qui pugnauit cōtramitridatem et geſſit bellummitridaticū. quē tullius īdyalogo ad ortenſium de multis valde cōmendat Alter vero ſcilicet marcus lucinius lucullus geſſit bellūmacedonicum et fuit conſul ẜm oroſium anno ab vrbe condita ſexcenteſimoſeptuageſimonono. Sed lucius lucinius lucullus cum maiori gloria triumphauit.Quis vero iſtorum edem felicitati conſtituerit non dicit beatus auguſtinus nec oroſius nec eutropius. ſedquicunqꝫ iſtorum fuerit ptꝫ ꝙ diu fuit poſt vrbē conditam. videlicet pluſqͣꝫ ſexcētiſſeptuaginta annis. etfuerūt ambo tempore belli ciuilis inter ſillam et marium. Et infra. ¶ Nec ꝓpter aliquid dijs ceteris ſupplicauit. Iſtud ſub interrogatōne ꝯtinuatur cuꝫ p̄cedēti cū vno verſu. ꝙͣuis ī libris ꝯn̄iter fiant duo verſuset male. Et infra. ¶ Vt quid ergo cōſtituit romanisdeos ⁊cͣ. dicit titꝰ liuiꝰ de vrbis origine libro pͥmo ꝙromulꝰ inſtituit ſacra herculi more greco. ſꝫ dijs alijsmore albano. Sciendū ꝙ ianus fuit qͥdaꝫ rex qͥ regnauit ī partibus illis vbi eſt roma. a quo mons ianiculidictus ē. qͥ etiaꝫ ſaturnum ī ytalia ꝓfugum ſecum regnare ꝑmiſit. cuius feſtū celebrant romani pͥmo dieianuarij. a quo et mēſis ille ianuarius dictus eſt. Picꝰvero ẜm eutropiū libropͥmo fuit filiꝰ ſaturni de quoinfra libro. xviij. capl̓o. xv. fannus autem fuit filiꝰ pici et pater latini regis. cuius filiā deſponſauit eneas.Et regnauerūt ꝑicus et fannus ī locis illis in quibusregnauit poſtea latinus rex filiꝰ fanni. Et fuerūt hijdij montiuni et agreſtes ſecundum ouidium libro defaſtis. feſtum fanni ẜm ouidiuꝫ libro. ij. de faſtis celebrabatur in februario. Tiberinum vero qui fuit rexnonus poſt aſcanium. et ſubmerſus in fluuio qui tuncalbula vocabatur. poſtea vero ab ip̄o tiberis nomenaccepit deum fecit. forſan credens eum inter deos tnͣllatum et eſſe numen illius fluminis. cuius vſus romēvalde fuit neceſſarius. Et infra ¶Vt quid titꝰ taciꝰiſte titꝰ vt patuit ſupra li. iij. capitulo. xiij. regnauitcum romulo. et prius fuit dux ſabmorum qui multosdeos addidit. et inter ceteros cloacinam id eſt deamcloacarum. Et infra. Vt quid numa ⁊cͣ. Iſte numafuit poſterior romulo ſuccedens ei immediate ī regnoEt infra. ¶ Hoſtilius certe rex. Iſte hoſtilius ſucceſſit īmediate nume et dictꝰ ē tullus hoſtiliꝰ qui cū bellum haberet ꝯtra fidenatos ſicut narrat titus liuiuslibro pͥmo de vrbis origine et confidens d̓ duce albanorum eum in auxilium ſui vocaſſet cuꝫ gente ſua. duxip̄e cum gente ſua inſtante prelio ſe ſubtraxit. percuſſus igitur tullus hoſtilius timore. pauori et palloritempla deuouit. vt pauor ⁊ pallor a ſuo exercitu recederent et hoſtes inuaderent. Et infra. ¶ Sed et poſtea iam in deoꝝ ⁊cͣ. hic ſciendum ꝙ felicitas recepta ēin numero deorum tempore luculli vt dictum ē qͥ fuittempore pͥmi belli ciuilis ſcꝫ īter ſillaꝫ et marium. ſedſecuta ſūt poſtea bella pluſqͣꝫ ciuilia videlicet inter iulium ceſarem et pomꝑeium. et inter auguſtum et anthonium. Et infra. ¶ Quis enim ferat ꝙ neqꝫ interdeos conſentientes ⁊cͣ. Scienduꝫ ꝙ poete dixerūt ſineconſenſu deoꝝ ioueꝫ non fulminare. ſed tamen per ſeomnia beneficia preſtare. vnde quidaꝫ erant dij quorum conſenſum iupiter requirebat et iſti erant dij ꝓceres. quia varrone ſelecti dicebantur quos auguſtinus vocat deos conſentientes. Et infra. V ſupiter cederet vt ip̄m verticem collis ⁊cͣ. hoc dicit quia iupit̓habuſt tempſum in vertice collis capitolim. quodtēplum capitolium dictum eſt. Dicit autem iouem voluiſſe cedere felicitati quia felicitas ſuper om̄ia a quocunqꝫ amatur et optatur. Et infra. ¶ Quod ei fecerūttres dij ⁊cͣ. hic ſciendum ꝙ ſicut narrat titus liuiꝰ deorigine vrbis libro primo. tarquinius ſuperbus vltimus rex romanorum volens conſtruere templuꝫ ioui in ſuprema parte montis tarpei qui poſtea capitolmus dictus eſt a capite humano ibi inuento. cum templi iaceret fundamenta et intenderet locuꝫ ioui excluſis dijs alijs totaliter deputare ī quo tamen etāt phana multorum deorum alioꝝ. voluit templa illoꝝ deorum ꝓphanare. Sed deus terminus reſtitit vt dicit titus nec voluit ſuum templum ꝓphanari De marte vero et iuuentute que eſt dea iuuentutis nō facit mentionem. Ouidius etiam libro. ij. de faſtis vbi agit de feſto termini quod celebrabat̉ in februario dicit idemEt infra ¶ Neſcio quem fūmanum. Iſte ſūmanus fuitpluto deus inferni frater iouis maximi. dictꝰ ſūmanꝰquaſi ſūmus īter manes. id eſt deos inferoꝝ. Huiusfeſtum ẜm ouidium libro. vj. d̓ faſtis celebrabat̉ ī iunio. cui templum fuit conſtructum eo tempore qͦ romani bellum geſſerunt contra pirrum regem epirotarum. Vnde dicit ouidius. Reddita quiſquis is eſt fūmano templa feruntur. Tūc cum romanis pirre timēdus eras. Houic autem verbo ouidij qͥſquis is ē videtur beatus auguſtinus concordare dicens Neſcio quēfummanum ⁊cͣ. tamen in hoc videntur diſcordare. qꝛouidius dicit templum ſummano conſtructum tempore pirri regis qui fuit diu poſt reges exactos. tarquinius vero rex qui fuit prius conſtruxit templū ioui. de quo dicit hic auguſtinꝰ. ꝙ poſtꝙͣ ioui conſtructum eſt templum ſublime perijt fere memoria ſūmani. Sed poteſt eſſe ꝙ ſicut dicit auguſtinus. poſt templum illud ſolemne iouis minus curauerunt de ſummanō ſic ꝙ fere perijt memoria eius. tempore vero pirriregis romam volentes ꝙ memoria eius non periretſed renouaretur conſtruxerunt ſibi templum nouū