locuſtarum ꝙ non tantum omnem ſpem frugū abſtulit. ſed herbas omnes cum parte radicum folia etiaꝫarborum cum teneritudine ramorum conſūpſit. amares etiam cortices et ligna arida corroſit. ſubito autēvento rapte ī africano mari ſubmerſe ſunt. Cū auteꝫfluctus immenſos aceruos earum ī terram ꝓpuliſſentet ille putreſcerent vltra opinionem peſtiferum odorem exaluerūt. vnde animalium tanta peſtilentia ſecūta eſt. vt pecudum auium ac beſtiarū putrefacta paſſim cadauera vicium corruptionis augerent. hoīmvero tanta tūc erat lues vt ī ſola numidia vbi tūc maſfiniſſa rex erat octogintamilia hominum. circa orammaritimam precipue que cartaginenſi ⁊ vticenſi litori adiacet plus ꝙͣ ducenta milia perierunt. apud ꝟoip̄am vticam ciuitatē. xxx. milia militū qui ad preſidium totius africe ordinata fuerunt extincta ſūt. Tā repentina vero fuit cladis illa ꝙ apud vticam die vnoꝑ vnam portā. ex illis iunioribꝫ plus ꝙͣ mille quīgentos mortuos illatos fuiſſe narraretur. Et īfra. ¶ Cūea maiora protulerint a quibus antea colebantur. ideſt troiani. qui primo coluerunt eos ꝙͣ romani quiade troīa romani ſunt allati.Eciuitate dei dicere exorſus ⁊cͣ. Inprecedentibus tribus libris diſputauit beatus auguſtinus contra romanos oſtendens ꝙ mala que paſſi ſūttemporibus xp̄ianoruꝫ non ſūt temMporibus xp̄ianis aſſcribenda In hoclibro quarto et quinto. oſtendit ꝙ bona que eis prouenerunt non ſunt dijs multis ſed vni deo attribuēdaEt primo on̄dit ꝙ dijs non ſit romani imperij augmētatio attribuenda ſcꝫ ī hoc libro. iiij. ſcd̓o oſtendit q̄ſit illius augmentatōis cauſa et ratio. et hoc in quītolibro Prima pars id eſt iſte qͣrtus liber habꝫ. xxxiiij.capitula. In quorum primo oſtendit ex quibus proceſſit argumentando contra romanos. Proceſſit em̄reprobando deos eorum ex eorum ſcripturis et lr̄iscuius cauſa fuit. quia ex libris ꝓprijs quibus creduntpotuerunt melius conuinci. Proceſſit auteꝫ ex hijs q̄ip̄emet vidit et erant ita manifeſta ꝙ non poteramtea inficiari. ¶ Eorūqꝫ opinionem etiam hijs ⁊cͣ. vultdicere ꝙ illi qui ſciuerunt vulgi opinionem quo admalorum nouitatem falſam eſſe. tamen diſſimulabantopinionem eorum reprobare et eos veritateꝫ docerevt manentes in tali opinione plus murmurarent contra bonos xp̄ianos. Et infra. ¶Vſqꝫ adeo vt aut veris aut fictis ⁊cͣ. de hoc dictuꝫ eſt libro ſcd̓o capituloviij. Et infra. ¶ Qeuia et ip̄i vidimus. De hoc ſupra libro. ij. capl̓o. iiij. et capitulo. vj. Et infra. ¶ Sed ī rebus diuinis ludos ſcencos ⁊cͣ. De iſtis ludis dicta ſūtmulta ſupra libro pͥmo capl̓o. xxxj. et libro. ij. capl̓o.iiij. et multis capitulis ſequentibusT quoniam in fine primi libri ⁊cͣ. In hoc capituIlo ſcd̓o continuat auguſtinus tractatum futurūꝫad precedentia oſtendens que ſunt facta ī tribꝫ libriſprecedentibus et que reſtant facienda in duobꝫ libriſſequentibus interponens quedā breuiter que ad materiam tercij libri videntur pertinere ſcilicet mala quedam que ex elementis et terrenis rebus accidunt. ethoc fac̄ ibi. que vno loco apuleius ⁊cͣ. De apuleio ſcribit hugo floriacen̄. ī primo libro eccleſiaſtice hyſtorie ſue ꝙ apuleius ſucceſſit platōni. Scripſit autem libros quīqꝫ quos vidi ſcilicet de dogmate platōnis.de deo ſocratis. demundo qui vocat̉ cōſmagraphiaapulei. Iteꝫ de magia in quo defendit ſe contra accuſatores ſuos qui eum vti arte magica dicebant. de qͦlibro facit auguſtinus mentōnem infra libro. viij. capitulo. xix. Item librum de aſino aureo qui et methamorphoſeos appellatur. ī quo narrat mirabiles tn̄ſmutatōnes factas arte magica et de ſeip̄o quomodo īaſinum conuerſus erat. de quo libro facit auguſtinusmentōnem infra libro. xviij. capitulo. xviij. ¶ Macrobius vero ſuper ſomnium ſcipionis ſentit ꝙ fuerūt ficta. vnde dicit loquens de fabulis ſic. Quibꝰ apuleiūnonnunꝙͣ luſiſſe miramur. Illa ergo que auguſtinꝰhic adducit ſunt in cōſmagraphia ſua. et recitat auguſtinus magis ſententiam ꝙͣ verba. Et vult apuleiꝰoſtendere ꝙ omnia terrena habeant tranſmutatōesita ꝙ non maneant in eadem diſpoſitōne ꝙͣuis ſalteꝫip̄a terra maneat in ſubſtantia. ſed in diſpoſitōe aliaet alia Habent etiam conuerſiones interitus quia q̄dam corrūpuntur et intereunt. quedam etiam poſt interitum reuertuntur ad conſimilem formam ita ꝙ eſtcirculus quidam ī tranſmutatōe horum terrenorum.Et exemplificat de iſtis per terremotus. qui quandoqꝫ ſic aperiunt terram ꝙ integre ciuitates abſorbentur a terra. Similiter per inundatōnes que quādoqꝫſunt ita vehementes ꝙ ſubmergunt totam vnam regionem. ſicut fuit de diluuijs de quibus refert oroſiꝰlibro primo videlicet de diluuio in theſſalia ſub deūcalione et etiam de alio ſub ogige in achaia. Similiter abſcinditur vna pars terre quandoqꝫ que priuscontinuabatur cum terra ſolida. et ſeparatur per mare ab alijs terris et efficitur inſula. ſicut dicitur de ficilia factum fuiſſe. vt patet per iuſtinum libro quartoet eodem modo econuerſo que fuit inſula recedēte aqͣefficitur ſolidā et alijs terris continua. vt homo ficcōpede tranſire poſſit de vna in aliam. Vnde ſolinus capitulo de italie ſitu. terracina inſula ante circumfluaimmenſo mari nunc eſt addita continenti Similit̓ quādoqꝫ veniunt ita vehementes procelle tempeſtatuꝫet ventorum ꝙ deſtruunt ciuitates. quandoqꝫ verocoruſcatōnibus deſtruuntur. ſicut credebant ſcriptores gentilium de quīqꝫ ciuitatibus ſodomorum vt patet per oroſium libro primo. vel diluuio ignis ſic̄ fuitde diluuio fetontis. de quo plato in thimeo dicit ꝙ fabula de fetonte habet fundamentum verum. qꝛ quadoqꝫ contingunt tales ꝯflagratōnes et diluuia ignium. Et idem narrat oroſius libro primo videlicet dediluuio ignis de quo fabula iſta ficta eſt. ⁊ ſimiliter d̓monte ethna quandoqꝫ tantus effluxit ignis ꝙ illepoſtmodum ex grauitate materie ignite deſcendensper dicluuia montis pretendebat ſimilitudineꝫ vmustorrentis vel fluminis ſcilicet quantum ad celeritatēet modumdeſcendendi. ⁊ quantum ad quantitatē materie deſcendentis. Et ideo dicit apuleius flumīa flāmarum cucurriſſe. Vocat autem illum ignem diuinumquia non videbatur a natura. ſed ex iradeorum ꝓceſſiſſe. dicit autem hoc factū effuſis crateribus. na crateres ſunt vaſa quedam puta fiale vel ciphi ex quibꝫliquor effunditur. Comparauit etiam iſtam exundantiam ignis torrenti vel flumini. et ideo per crateres ītelligit loca vnde interruperat ignis ille quaſi effuſus de vaſis. Et erant plura loca ī vertice montis ex qͣbus primo erupit et poſtmodum deſcendendo ꝯcurrebant illi ignes in ignem vnum ſicut torrens vel fluuius ex multis riuis colligitur. Oroſius libro quintodicit hoc eſſe ficilie vernaculum genus monſtri. Et infra. ¶ Tantum honoris barbari ⁊cͣ. de honore quembarbari iſti ſcilicet gothi contulerunt nomini xp̄i itaꝙ p̄ter conſuetudinē bellantiū ꝓpter honoreꝫ xp̄i ſaluarent̉ ī eccleſijs apoſtoloꝝ et martirum fugientesad eas tā boni ꝙͣ mali dixi ſupͣ libro pͥmo ca. pͥmoAm itaqꝫ videamꝰ quales ⁊cͣ. In hoc capituloiij. beatus auguſtinus anteꝙͣ ad principalē ꝓpōfitum huius libri deſcendat oſtendit ꝙ de imperij romani augmento ip̄i romani non habent gloriari. qꝛꝓ eius augmento continuo vixerunt in bellis et ī ſtragibus hominum. Et facit in hoc capitulo duo. quiaprimo oſtendit ꝙ ſi de eius magnitudīe tali modo acquiſita glorientur ianis ⁊ irratōnabilis eſt eoꝝ gloriatio. Secundo ibi. qua ꝓpter ſi verus deus ⁊cͣ. oſtendit quomodo tam hijs qui imperant ꝙͣ hijs quibꝫ imperatur poſſet vtilis eſſe illa imperij magnitudo et augmnentatio. ¶ Si noſtra corrigat̉ ītentio. Illd̓ referri