haſdrubales ſcilicet duces ſibi eligunt ⁊ arma facereaggreſſi ſūt. eris ferriqꝫ inopiam auro et argēto ſuꝑpleuerunt. Cōſules igit cartaginē ſtatuūt cuiꝰ murixxx. milia paſſuū tenebāt. Cōſules igit̉ ꝙͣuis aliquamꝑtem muri diruiſſent. tn̄ a cartaginenſibus victi et repulſi ſūt. quos fugientes ſcipio defendit repulſis cartāginenſibꝫ intra muꝝ qͥ ꝯſules inſequebāt̉. qͣtuor tn̄annis defēſa ē ciuitas ꝯtra romanos. poſtmodū veroāno. iiij. huiꝰ belliſcꝫ ab vrbe ꝯdita ſexcēteſimoſextoet quinquageſimo poſt ſcd̓m bellum punicū publiusſcipio delere cartaginē molitꝰ dū ꝯtinuis ſex diebuset ſex noctibꝫ pugnat̉. vltima deſperatio cartaginenſes ad deditōnem traxit petētes vt ſaltē eis ſeruire licerēt. qͥbuſdā eoꝝ ciuitatē egredientibꝫ. qͥbuſdā ꝟoſe ſponte ī ignē ꝓicientibꝫ. qͥbuſdā ꝟo ſe de alto p̄cipitantibꝫ capta ē ciuitas ⁊ incēſa. arſitqꝫ. xvij. diebꝫꝯtinuis. dirupta ē at̄ cartago cū om̄i mirabili lapidein puluerē ꝯminuto ſeptingēteſimo anno poſtꝙͣ ꝯdita erat Cauſamat̉ qͣre romani tm̄ exarſerunt ꝯtra cartāginenſes illa tercia vice. dicit oroſius ſe nullā ꝙͣuisdiligēter q̄reret inueniſſe. et ideo dicit cauſam nō exiiuria cartaginenſiū. ſꝫ ex inconſtantia torpeſcentiū romanoꝝ ortā eſſe. tn̄ de cauſis illiꝰ belli dixi ſupͣ libropͥmo ca. xxx. Et infra. ¶ Ac deinde tātis maloꝝ ⁊cͣ. loquit̉ h̓ de malis culpe potiꝰ ꝙͣ de malis pene. vt ptꝫ īlr̄a ꝙͣuis vtraqꝫ mala ſint ſecuta Qd̓ ꝟo h̓ dicit augͥ.dicit etiā mētellꝰ ī ſenatu. vt narrat valeriꝰ libro. vtca. ij. ſcꝫ deſecuritate quam habuit roma poſt victoriam quā habuit de hanibale et malis ex ſecuritate illa ſecutis. De iſta vero materia dictū ē ſupͣ libro pͥmoca. xxx. Et infra. ¶ Et hͦ toto tꝑe ⁊cͣ. Textus augͥ. ē h̓obſcurꝰ aliquantulū quantū ad expoſitōem gramāticalem. nā ꝙ h̓ dicit toto tꝑe vſqꝫ ad ceſarē auguſtuꝫhꝫ ꝯiūgi cum eo qd̓ lōgē infra dicet̉. bellicas clades⁊cͣ. Et qꝛ multa interpoſuit de ceſare auguſto. ideoillud tꝑ̄s de qͦ incepit loqui repetit ſic dicēs. Toto ergo tꝑe illo obmitto exalijs ⁊cͣ. vt ſit ordo ꝯſtructionis et ītellectus auguſtini iſte. bellicas clades etiamatꝫ etiam id eſt frequēter. et alijs atꝫ alijs cauſis hoctoto tꝑe ſcꝫ a cartagine deleta vſqꝫ ad ceſareꝫ auguſtum id eſt octauianum ſupple factas obmitto. q̄ ſcꝫ ceſar auguſtꝰ videt̉ om̄mo extorſiſſe ſcꝫ vi armoꝝ abſtuliſſe romanis libertateꝫ. nō adhuc id ē vſqꝫ ad ſuūtp̄s vel ip̄oꝝ id eſt romanoꝝ opinione glorioſam.nō em̄ eſt opinio romanoꝝ aūt fuit ꝙ libertas eorufuerit glorioſa vſqꝫ ad tp̄s ceſaris auguſti. ſꝫ potiꝰopinabant̉ ip̄am fuiſſe ꝯtentioſam et exicioſam ac pene iam eneruē aūt languidā ſcꝫ ꝓpter bella ciuilia. q̄intantum nocuerunt reipublice. ꝙ inter ciues nec fuitamicicia nec iuſticia. Et ceſar etiaꝫ auguſtꝰ videt̉ etiāad regale arbitriū cuncta reuocaſſe. et qͣſi morbidā vetuſtate collapſaꝫ veluti inſtauraſſe. ac renouaſſe rempublicam Ad ītellectum ꝟo plemiorē habēdum deiſtis ſciendum ꝙ romanis poſtꝙͣ expulerunt reges ⁊inceperunt regi ꝑ duos ꝯſules videbatur ſe habuiſſemagnam libertatem. ſꝫ poſt deletōem cartaginis tahorrenda inſurrexerūt ⁊ tot bella ciuilia de qͥbꝫ ſupͣlibro. ij. dictuꝫ eſt. et infra libro iſto dicet̉. ꝙ ꝯſules⁊ mgr̄atus electi a ppl̓o nō potuerunt exequi officiumſuū vel ſi exequebant̉ hͦ faciebāt partialiter et tirānice ita ꝙ libertas eoꝝ fuit qͣſi nulla. Iſta vero maladurabāt vſqꝫ ad tp̄s ceſaris auguſti id eſt octauianiexcluſiue quia ſcꝫ deuicto anthonio ip̄e obtinuit mōnarchiam id ē ſolus regnauit. Ita ꝙ ſuo tꝑe romanareſpublica regebat̉ ꝑ vnum regeꝫ. ſic̄ a principio vrbis ꝯdite. vſqꝫ ad expulſionē tarquinij ſuꝑbi ſeptimiregis romanoꝝ. Et licet iuliꝰ ceſar pͥus vſurpaueratmonarchiaꝫ ꝙͣ ceſar auguſtꝰ. tn̄ qꝛ iuliꝰ nō obtinuiteam pacifice. ideo aug̓. de ip̄o nō facit mentōeꝫ. Ceſare auguſto regnāte vixit roma ī maxima pace et trāquillitate ac iuſticiā. ꝓpter qd̓ dicit augͥ. ꝙ videt̉ rempublicā inſtauraſſe et renouaſſe. Et infra. ¶ Et numātinum fedꝰ ſcꝫ obmitto. qꝛ nō exprimit ip̄m aug̓. ī ſpeciali. nec etiā inſiſtit circa hoc. ſꝫ ip̄min tranſitu q̄dātangit qͦ ad numātinos. qͥ hiſpam fuerunt. tangit h̓beatꝰ augͥ. duo. pͥmum ē de afflictōne qͣ romanos afflixerunt et federe quodā turpi romanoꝝ de quibusnarrat oroſius libro. v. ꝙ poſt vltimū bellū punicummantinꝰ ꝯſul romanoꝝ cū exercitum a pompeio apd̓numantiaꝫ accepiſſet adeo infeliciter eis prelia geſſitvt ſup̄ma deſperatōne coactꝰ ſit turpiſſimū fedꝰ cumnumantinis facere. ꝙͣuis et pōpeiꝰ aliud eque iam infame fedus cū eiſd̓ pepigiſſet. ſenatꝰ vero fedus diſſoluit ⁊ mantinū dari numantis p̄cepit. qͥ nudato corpore manibuſqꝫ poſt tergū ligatis an̄ portas numātinoꝝ expoſitꝰ. et ibi ſic vſqꝫ ad noctē manens a ſuisderelictus ab hoſtibꝫ ꝟo nō ſuſceptꝰ eſt. Hec at̄ ciuitas ſola vt dicit oroſiꝰ ꝑ annos. xiiij. cum ſolis qͣtuormilibꝫ ſuoꝝ qͣdraginta milia romanoꝝ nō ſolum ſuſtinuit. ſꝫ etiaꝫ vicit pudendiſqꝫ fedoribꝫ effecit. Etideꝫ dicit florꝰ ī epithomate libro. ij. ¶ Scd̓o tangith̓ augꝰ. de quodaꝫ augurio malo ip̄ſ mantino factode qͦ nō facit oroſiꝰ mentōem. Sꝫ valerius libro pͥmoca. iiij. narrat ꝙ mantino ꝯſuli ī hiſpaniā ituro hͨ ꝓdigia acciderunt. Cū em̄ lauinij ſacrificare vellet. pullicauea emiſſi ī ꝓximaꝫ ſiluā effugerunt. ſūmaqꝫ diligētia queſiti reꝑiri nequiuerāt. Cum ꝟo a portū hercūlis nauē ꝯſcenderet. talis vox ſine vllo auctore audita eſt. Mātine mane. Cuꝫ igit̉ territꝰ ianuam peteretverſo itinere ⁊ ibi ſcaphā eſſet ingreſſus anguis eximie magnitudinis viſus ſubito diſparuit Ergo ꝓdigioꝝ numero numeꝝ calamitatū equauit ſcꝫ infelicipugna. turpi federe deditōne funeſta ſcꝫ quā derelictus a ſuis expoſitꝰ et deditꝰ eſt numātinis. Cum ergo fuerint tria ꝓdigia ẜm valeriū. beatꝰ augꝰ. ſolūfaciens mentōem de pͥmo. deridet eos q̄ talibꝫ augurijs credūt. Titꝰ liuius libro. lv. ſolū facit mentōnemde duobꝫ ꝓdigijs pͥmis. Et eſt ſciendū ꝙ augures qͥex inſpectōne volatus. motus. et vocis auiū ſolebantdiuinare habebāt pullos auiū caueis incluſos ⁊ quaſidomeſti cos qͦs qn̄qꝫ d̓ caueis ſuis emiſerūt. vel oſtiumcauee amiſerunt id eſt aperuerūt vt exire poſſent. etẜm quod exibant vel nō exibant. et ſi exibāt ẜm ꝙ cieius vel tardiꝰ. et etiam ẜm ꝙ auolabant. vel nō. ⁊ fiauolabāt ẜm ꝙ reuertebant̉ vel nō reuertebant̉. ⁊ ſireuertebant̉ ẜm ꝙ citius vel tardiꝰ de euentū futuroei qͥ augurem petebat ꝯſulebant Notandū etiā hic ꝙaugꝰ. h̓ mnuit ꝙ licꝫ alij duces romani male pugnanerunt ꝯtra numātinos. tn̄ de nullo eoꝝ tradunt hyſtorie romanoruꝫ ꝙ habuerit malū augurium niſi deiſto. et ideo fatuū eſt quod dicunt d̓ malo augurio facto mantino ꝯfuliVāuis illud nequaꝙͣ tacuerim ⁊cͣ. In hoc capitulo. xxij. obicit beatꝰ aug̓. dijs romanoꝝ quoddam maium notabile qd̓ poſt vltimū bellū punicumromanos multū afflixit ſcꝫ bellū mitridaticū ſcꝫ romanoꝝ ꝯtra mitridatē rege. cuiꝰ ſolūmodo edictū beatus augꝰ. h̓ ſatis clare narrat. de qͦ etiam narrat oroſius libro. vj. cauſamedicti dicens. ꝙ mitridates rexponti atꝫ armenie poſtꝙͣ nicomedē regem bitinie q̄ ēqͥdam ꝑs aſye amicū ppl̓i romani regno pͥuare vellet.monuit eū ſenatꝰ romanꝰ ꝙ nō faceret hͦ. mādans eiꝙ ſi faceret bellū experiret̉ ſibi a romanis inferēdūvn̄ vehemēter iratꝰ bitiniā vaſtauit. et nicōmedeminde expulit. poſt cū veniſſet epheſū crudeli p̄cepitedicto. vt ꝑ totā aſiā inuēti ciues romani quicunqꝫ eſſent om̄es vna die trucidarent̉. qd̓ etiā factū eſt. necexplicari nec apprehendi vllo mō pt̄ q̄ tunc multitudociuiū rōnoꝝ ceſa ſit qͥs gemitꝰ etiaꝫ tūc tā occidēdorum ꝙͣ occidentiū fuerit. cum ſinguli quiqꝫ aūt ꝓdereinnocentes hoſpites ⁊ amicos. aut ꝑiclitari ip̄i penahoſtiū cogerent̉. poſtea bellatum ē ꝯtra eū a romanis. et. xl. anis ẜm oroſiū durauit bellū. Et idē dic̄ eūtropiꝰ. Iuſtinus vero libro. xxxvij. dicit ꝙ per. xlvj.annos varias victorias geſſit. cum tamē ꝯtra ſūmosimperatores romanorum bellauerit. Et infra. ¶ Non
Druckschrift
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten