tractans hic de pͥma pugna facit mētōem de oraculoid eſt reſponſo apollinis. vbi ſciendum eſt ꝙ beatusaug̓. hic tenens ſentētiā verboꝝ. ordinē ip̄oꝝ trāſponit. naꝫ ip̄m oraculum ꝟſus eſt examēter talis. Dico te pirre romanos vincere poſſe. Vnde tullius in libro. ij. de diuinatōne ponit ideꝫ oraculum. Ayo te eacidem romanos vincere poſſe Vocat at̄ pirꝝ eacidēqꝛ fuit de ſanguine eaci qͥ fuit auus achillis. Gacꝰ autem fuit pater pelei ⁊ peleius pr̄ achillis. Et eſt orculum illd̓ ambiguū. qꝛ poteſt hr̄e duplicem ſenſū ſicut illud. veꝝ eſt cane̓ comedere paneꝫ. Nam cum iniſto dico te pirre romanos vince̓ poſſe ſint duo accuſatiui ſcꝫ li. te. et li. romanos. ſenſus variari pt̄ ẜm ꝙvnꝰ accuſatiuus reſoluitur in nominatiuū. vel alius.vnde vnus ſenſus ē. Dico ꝙͣ tu pirre potes vincere romanos. alius ſenſus ē. dico ꝙ te pirre poſſunt vincere romam. Vn̄ tullius reprobās oracula apollinis inter alia dic̄ ſic. Oracula tua apollo vt ego opinor partim ſūt falſa. partim ꝟo caſu vera. ꝑtim flexiloqua etobſcura vt int̓pres egeat īterprete ꝑtim ambigua etq̄ ad dialeticos referenda ſint. Sentit tn̄ tulliꝰ ibidēꝙ illud oraculum nō fuerit apollinis ꝓpter tres rationes. pͥma qꝛ apollo nunꝙͣ reſpondit latine. ſecundaqꝛ iſta ſors id ē reſponſio grecis inaudita eſt. terciaeſt qꝛ pirri temporibꝫ iam apollo verſus facere deſierat. beatus ꝟo augꝰ. innitit̉ alioꝝ auctoritati. quihiſtorias romanas ſcripſerūt. Et infra. ¶ Atqꝫ ī tāta ſtrage ⁊cͣ. de hac ſtrage narrat oroſius libro. iiij.loquens de tꝑe belli finiti ſic. Romanoꝝ miſeria nullis ceſſat iudicijs. Conſumit̉ em̄ morboꝝ malis intercapedo belloꝝ. ⁊ cum foris ceſſat̉ a prelio agitur introrſus ira de celo. Nam fabio gurgite iteꝝ ꝯſule. etgaio gemicio peſtilentia grauis vrbem p̄cipue̓ milieres et pecudes inuadit. necatis em̄ ī vtero fetibꝫ futura ꝓle vacuauit ⁊ immaturi partus cuꝫ ꝑiculū matrum extracti abortiui viciebantur intantū ꝙ credebat̉ defectaꝫ eſſe ſucceſſionē ꝓlis tam ī homībꝫ ꝙͣ iniumentis. Et infra. ¶ Vbi ſe credo eſculapius ⁊cͣ. hocdicit beatus augꝰ. irridendo eſculapiū et romanos qͣeſculapium ad ſe accerſierūt vt morbos et peſtes cūraret. poſt cuius aduentū contigit peſtis p̄dicta. Dicit ergo. ꝙ eſculapius potuit ſe excuſare qꝛ non eratobſtitrix. ſꝫ archiaſter id eſt medicꝰ. potuit em̄ eſculapius vt yronice loquamur dice̓ ꝙ obſtitrices non bn̄artem nouerāt obſtitricādi illo tꝑe vel ꝙ non bene exequebant̉ officiū ſuum et ideo erat ꝑtus obortiui. Etinfra. ¶ Quid yenis illa ⁊cͣ. de peſtilentia quā tangithic beatus augꝰ. narrat oroſius libro. iiij. ſic. Annoab vrbe ꝯdita. cccclxxxj. peſtilentia ingens apud romam ꝯflagrauit. cuiꝰ atrocitatē ſignificare ꝯtentꝰſum qꝛ verbis implere non poſſum. Si em̄ ſpacium qͦmanſerit inquirat̉. vltra bienniū porrecta eſt. vrbemdepopulauit. cuiꝰ erat tanta violentia. vt ſibillini libri conſulerent̉ qui eā celeſti ira impoſitā reſponderunt. Et infra. ¶ In quo genere oraculorum ⁊cͣ. verbaſūt tullij libro. ij. de diuinatōe. Scripſit em̄ tullius dediuinatōe libros duos tm̄. et vult tulliꝰ dicere ī ꝓpoſito ꝙ oracula q̄ eliciebant̉ ex libris ſibillinis ita erātobſcura ꝙ nō poterat haberi certitudo rei quā ſignificarēt. et ideo qͥ eos īterpretabant̉ ſolum loquebāt̉coniciēdo ſic̄ poterāt et volebāt nec alit̓ eos īterp̄tātibus credi potuit niſi ſicut hijs qͥ coniciēdo loquunturEt infra ¶ Sic interim a magno ⁊cͣ. hͦ dicit augͥ. quiaeſculapius iam quo ad malū iſtud cui non ſubuenit ſepotuit excuſare dicēdo ꝙ malum illud ꝓuenit non exaliqua cauſa naturali ſꝫ ex ira deoꝝ et ideo nō fuit ponibile remedium niſi dijplacarent̉. Et infra ¶ Vndeautem a niultis ⁊cͣ. Hic aūgꝰ. ex oraculo ſibille inuehit ꝯtra romanos et deos eoꝝ. qꝛ ex quo edes deoꝝoccupabant̉ a ꝑſonis pͥuatis et nō a dijs vel eoꝝ mniniſtris ſignū fuit. ꝙ dij eoꝝ multiplicati. erant eis inutiles. naꝫ alioquī coluiſſent eos et nō fuiſſent edes eorum in vſus alios hūanos tranſlate. Et infra. ¶ Nonvtiqꝫ magne peritie eoꝝ ⁊cͣ. vult augꝰ. dicere ꝙ vatro ī libris ſuis ſcribēs de edibus ſacris dicit multa adedes illas ꝑtinentia fuiſſe ſibi ignota. qd̓ poſſꝫ aſſcribi ſue imperitie. niſi edes ille iam ſuo tꝑe fuiſſent abalijs occupate vel deſerte. Et infra. ¶ Sed tunc interim ⁊cͣ. hoc dicit. qꝛ licet ꝑ oraculū ſibillinū viderent̉dij qui tm̄ malū euenire ſuis cultoribꝫ ꝑmiſerunt excuſati ad tempus donec ſcꝫ alia mala venirēt. tn̄ ī rei veritate ipſi nō depulerūt peſtē ſupͣ dictam. ſicut ſupralibro primo ca. xxxij. dictū ē. dicit em̄ augꝰ. ip̄i p̄uiderunt fine peſtilentie cito imponendū. et ideo volebātſibi aliqua ī honorē fieri ad ſedādū malū illud. ut crederet̉ ꝑ eos fuiſſe ſedatumAm vero punicis bellis ⁊cͣ. In hoc capl̓o. xviij. bt̄usaugꝰ. tractat de malis q̄ romani ſuſtinuerūt ī bellispunicis. Et facit ī hoc capl̓o duo. qꝛ pͥmo romanis mala p̄dicta obicit. Scd̓o ibi. hec iſtis nequaꝙͣ. oſtēditquomō hec obiectio ꝯtra romanos ꝓcedit et efficaciter ꝯcludit. Dicit autem bellū punicum qd̓ fuit īter imperium romanoꝝ et afroꝝ vel cartaginenſiuꝫ. ffuitaūt cartago ciuitas potētiſſima ī africa que toti africe et etiā parti hyſpanie ſcꝫ vſqꝫ ad fluuiū hyberumimperabat. et ideo om̄es afri vocati ſūt cartaginēſesijdem etiam vocati ſūt peni et pum ⁊ punici et africiffuerunt autē tria bella punica vt dixi ſupra libro primo capl̓o. xv. Et notandū ꝙ mala q̄ hic tangit aug̓. aprincipio huius capituli vſqꝫ ad illū locū. tūc magnometu ⁊cͣ. acciderant ī om̄ibus bellis illis licꝫ minus intercio ꝙͣ ī primis duobꝫ. Sicut at̄ origo belli qd̓ fuit īter romanos et pirꝝ regem fuit ciuitas tarētina cuivolebat pirrꝰ ſuccrure̓. ita etiā fuit origo pͥmi bellipunici. Nam tarentim audita mortepirri petiueruntauxilium a cartaginēſibꝫ et acceperūt. et pugnantesꝯtra romanos victi ſūnt. nondum tn̄ hoſtes a romanis iudicati Et ideo pugna illa nō ꝑtinet ad pͥmū bellum punicum ſꝫ ip̄m circiter nouē annis p̄ceſſit. et fuitpͥmi belli occaſio Et infra. Tunc magno mētu ⁊cͣ.hic narrat ſpecialiter mala q̄ ꝯtīgerunt ī primo bellopunico. et ꝙ ſpecialiter h̓ loquit̉ de tꝑe pͥmi belli punici ptꝫ ex numero quē augꝰ. h̓ ponit dicens ꝙ ſcenicoꝝ ludoꝝ celebritas quos vocat ſeculares fuit inſtituta circiter ꝑ centum annos an̄ hoc tp̄s. Hoc tempore igit̉ fuit primūbellū punicū qꝛ inter inſtitutionem ludoꝝ iſtoꝝ et pͥmū bellum punicum fluxeruntcirciter anni centū. Nam ẜm oroſium ludi ſcenici inſtituti fuerāt anno ab vrbe ꝯdita. ccclxxxiiij. primū ꝟobellum punicū īcepit āno. cccclxxxiij. De inſtitutōe vero iſtoꝝ ludoꝝ patuit ſupra libro primo ca. xxxj. Fuerunt autem inſtituti ꝓ remedijs corpoꝝ cum tn̄ corporibꝫ nō valerēt et vltra hoc fuerunt corruptio animoꝝ. ideo dicit hic. Qd̓ felicioribꝫ tꝑibus memoriaiegligente perierat celebritas illoꝝ ludoꝝ. Et infra¶ Et renouauerunt ⁊cͣ. Quātum ad inſtitutōem ludorū ꝯſecratoꝝ dijs inferis .ſ. plutōni et ꝓſerpine narrat valeriꝰ libro. ij. ꝙ cū ingenti peſtilentia vrbs ſcꝫquātum ad homīes. et agri quātum ad fructus vaſtarentur. valeſius quidam diues ruſticꝰ filijs ſuis duobus et filia vſqꝫ ad deſperatōem laborantibꝫ infirmitate orauit deos ſibi familiares. vt pueroꝝ periculuꝫī ſuum caput verteret̉. reſpōſum eſt ſibi. ꝙ pueri ſaluarent̉ ſi ſtatim ꝑ tiberim fluuiū eos tarētū portaſſꝫibiqꝫ ex ditis id ē plutōnis ſcꝫ dei īferi et ꝓſerpineque dicit̉ dea inferniara aqua calida ꝙͣ ip̄i deſiderarent recrearet. Qui hoc ītelligens de tarento q̄ ē ciuitas magna et famoſa et multum a roma diſtās d̓ quaſupra facta eſt mentio. timuit valde nauigatōem arripere tantā. tamē ſpe ſalutis puerorum iter inchoat.Cum autē ꝑ tiberim hoſtiam peteret. et pueris fitientibus iam aquam calidam ſubuenire vellet. nec igniſquo poſſet aqua calefieri preſto eſſet. cernit ꝓcul fumum ſibi apparere ī loco quodaꝫ. qͥ vt a gubernatorenauis didicit tarentū vocabat̉. Exiens igitur nauemet hauſta de flumine aqua illuc ꝓperans igne facto