Druckschrift 
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ꝯu ariinter om̄es equaliter diuiſit. Coniurari omnes publice iuſſit. ne cuius diuicie vel luxuria in occulto eēnt Etſubiungit iuſtinus multas eius leges pulchras. tn̄ rigidas valde. legum vero ſuaꝝ auctorem appollineꝫdelphicū finxit et inde ſe eas detuliſſe. Deinde vt eternitateꝫ ſuis legibꝫ daret iuramento obligat ciuitatēnihil eos de ſuis legibus mutaturos priuſqͣꝫ reuerte̓t̉ſimulans ſe ad oraculū delphicum ꝓficiſci ꝯſultuꝝ ſiquid addendum vel miniuendū vel mutandū legibꝰvideret̉. ꝓfectꝰ autem erat cretam vbi voluntariuꝫexilium ꝑpetuo egit. moriēſqꝫ oſſa ſua īmari ꝓici iuſſitne forte lacedomoniam referrent̉. Et ſic putarent lacedemonij ſe ſolutos iuramēto. Hec iuſtinus. De ipſodicit. valeriꝰ libro. v. ꝙͣ neminē aut maiorem aut vtiliorem viꝝ lacedemonia genuit. vt poeta cui apollodelphicus oraculum petenti reſpondiſſe fertur. neſcire ſe vtrum illum hominū vel deoꝝ numero aggregaret. Et infra. Numa pompilius ⁊cͣ. Iſte numa immediate ſucceſſit romulo et ſicut romulus vndiqꝫ bella geſſit aſſidue totus datus rebꝫ bellicis et ideo pauciſſimas leges dedit. ita iſte pace facta ī circuitu aīmſuū totaliter dedit ꝯdendis legibꝫ et ſacris inſtituendis. vt patet titum liuiū de origine vrbis. libromo. de quo etiaꝫ ſic dicit. numa pompilius poſitis ideſt diſpoſitis exteriorū reꝝ curiſ. ne luxuriarent̉ ocioanimi quos metꝰ hoſtium diſciplinaqꝫ militaris prius ꝯtinuauerat. omniū pͥmum eaꝝ efficaciſſimū deorummētum iniciendumratus eſt. ip̄e etiaꝫ ea pietateoīm pectora imbuerat. vt fides ac iuſiurandū ꝓximoid eſt p̄cipuo et pͥmo legum ac penaꝝ mētu ciuitateꝫregerent. omniūeiꝰ maximū oꝑeꝝ fuit tutela om̄eregni tempꝰ. Hec titus liuiꝰ. ciendū eſt tn̄ licnuma pompiliꝰ vt finxit ſepe ī alijs ꝯſuluerit dea ſuaegeria. vt patet titū liuium. et ouidium libro. iijde faſtis. tn̄ ī legibꝫ ꝯdendis dicūt deā vel deūaliquē ꝯſuluerit aūt ſe ꝯſuluiſſe finxerit. de iſto numaplura dicent̉ infra libro. iij. capl̓o. ix.Nforte populo romano ⁊cͣ. In hoc capitl̓o. xvij.Ibeatꝰ augꝰ. excludit quanda reſponſioneꝫ queſibi dari poſſꝫ. qꝛ poſſet dici romani ideo non acceperunt a dijs leges. qꝛ non oportuit. vixerunt em̄ ſatis bene lege naturali. ſicut videt̉ ex verbis ſaluſtijad ꝯmendatōneꝫ vrbis videtur dixiſſe. et hic recitantur. Ius bonum ⁊cͣ. Et ideo non īdiguerūt lege poſitiua. re ꝓbat aug̓. on̄dens multa exempla ip̄ilegem naturalē non obſeruauerunt. ſicut ſaluſtiꝰ aitſcꝫ ī catilinario. Et īfra. Ex hoc iure ac bono credoraptas ſabinas. beatus augꝰ. loquitur yronice dicendo credo. ſciebat em̄ raptus ſabinaꝝ fuit ꝯtrabonum et ius nature. de iſto raptū et rapiendi loquitur oroſiꝰ libro. ij. dicens eas raptas crudeliter.quas eutropiꝰ libro pͥmo dicit raptas fuiſſe anno pri poſt vrbem cōditā. Ouidius ꝟo libro. iij. faſtisexcuſat factum rōmuli quaſi feciſſet hoc de mandatodeoꝝ videlicet martis et conſi. qui fuit deꝰ ꝯſilioꝝ.Titus ꝟo liuius libro primo de origine vrbis narrat cum romulꝰ muros ꝯdidiſſet ciuitatis ampliſſimenec ſufficerent qui cum eo erant ad implendū eam.ſtruxit templum quoddaꝫ ſcꝫ aſilum ꝓmittens impunitatem om̄ī fugienti ad ip̄m. ꝓpter quod ꝯgregataeſt maxima multitudo latronū fugitiuoꝝ infra vrbem. videns autem romulꝰ vxores habebant.nec ſine vxoribus poſſet ciuitas diu ſtare miſit ad vicinas ciuitates poſtulando filias eaꝝ ſibi dari in vxores. ſꝫ ſtatim ī pnͥcipio fuit ciuitas rōmuli odioſa alijstimebant em̄ illam multitudinem taliū viroꝝ. inſuꝑ ꝯtemptui habebant̉ romulus fui. qꝛ paſtores etpauperes erant. ẜm ouidiuꝫ qui dicit ſic. Spernebatgentes inopes vicinia diues. In ſtabulis habitaſſe etoues pauiſſe noſcebat. At romam vellet nubere nula fuit. Igit̉ ẜm titum vicini remandabant rōmulo etſocijs eius ſicut aperuerūt aſiluꝫ viris volentibꝫ adſe ꝯfugere. ita et aperirent et mulieribꝫ. et ſic accipe-rent vxores qꝛ ſuas eis filias dare nollent. Romulꝰvero hoc audiens diſſimulato diu animo. quaſi negocium animū ſuum non tangeret. cenſuit poſtmodū ludos deo conſo celebrandos et hoc vicinas ciuitateſꝓcurauit diuulgari. vt multi ꝯfluerent vicinorum. inſtantibus ꝟo ludis p̄cepit ſuis vt ſabina que terraeſt ꝓpe romam. cuꝫ venirent ad ludos ſpectandos q̄libet caperet ſibi vxorem qua vellet. quod et factum ēPoſtmodū ꝟo cuꝫ patribus eaꝝ qui volebāt vlciſciiniuriā et filias ſuas repetere romani bellū habuerūtet licet inter eos et ſabinos mediatōneꝫ filiaꝝ queſe duobꝫ exercitibus interpoſuerūt pax facta ē poſtmodum ꝟo cum alijs ciuitatibus quibuſdā. quaꝝ filias etiam rapuerūt diu bella geſſerūt. E in̄fra Qd̓ſi ad memoria illius fraudis circenſiū ⁊cͣ. de ludis circenſibus ſic dicit valeriꝰ libro. ij. Circenſe ſpectaculūpͥmus romulus raptis ſabinis ꝯſualiū nomīē celebrauit. id̓o autē vocauit ludos illos ꝯſualia. quia deoſo vt dictum ē celebrabant et durabant diu ẜm oroſiūpoſt eoꝝ inſtitutōem. quales auteꝫ fuerunt ludicircenſes ſupͣ libro primo ca. xxxij. habes. Et infra Ex iure et bono poſt expulſū ⁊cͣ. Hic ponit beatꝰ augͥ.ſcd̓m exemplū et ſignū romani non vtebant̉ iure etborio nat̉e de loquit̉ ſaluſtiꝰ ſicut dicebant. loqͥt̉yronice beatꝰ augꝰ. ſicut priꝰ Eſt at̄ ſignū ex aliofacto romanoꝝ valde iniquo. qd̓ fecerunt poſt regeſexpulſos. pͥmo qūo inceperunt ꝯſules habere. quonarrat titus liuius de origine vrbis libro. ij. videlicet lucrecia vxor collatini. tarquiniꝰ collatinꝰ nominatus eſt cum oppreſſa fuiſſet a ſexto tarquinio regisfilio ſcꝫ tarquinij ſuꝑbi et ob hoc ſeip̄am īterfeciſſetpn̄te marito ſuo pre. et etiā bruto. ſicut ſupra libropͥmo. capl̓o. xix. expoſui brutus ex hoc et cauſis alijsꝓmotus contra regem filium ſuum p̄dictum cuꝫ adiutorio pr̄is lucrecie tarquinij collatim regē de vibe expulit ex tunc romani deſierūt habere reges.inceperunt hre duos conſules. quoꝝ primi duo fuerunt iumus brutus p̄dictꝰ et luciꝰ tarquinius collatinus maritꝰ lucrēcie. Sed ante finem anni ita fuit nomen regiū odioſum romanis ꝙͣ dictuꝫ collatinum qꝛnominabat̉ tarquiniꝰ et cōmunicabat rege expulſo ī nomine expulerunt dicente ſibi iunio bruto vrbem ſollicitudine et mētu liberaret. cum tamē et ipſenocens eſſet. et ad expulſionem regis auxilium p̄ſtitiſſet. Vnde dicit titus de ipſo. nihil aliud offenderitnomen inuiſum id eſt odioſum ciuitati fuit. iuſiurādūenim populi erat neminem regnare paſſuros. nec eſſerome vnde periculum libertati foret. illud autē obſtare libertati putabant regiū nomē. hoc eſt tarquinij ī ciuitate et imperio erat. Narrat autē eutropiˢlibro pͥmo collatinus accepto om̄i ꝑatrimonio ſucex vrbe migrauit. Et idē dicit titus liuiꝰ libro ſcd̓o deorigine vrbis. et narrat iunius brutus plebem adconcionē conuocauit reducens eis ad memoriam quomodo iuraſſet ſe non relicturos aliquem regnare vn̄periculum eſſe poſſet libertati. Et addidit non credebat populū romanum ſolitaꝫ libertatem recuparedum regiū genus. et regium nomē ſcilicet tarquiniꝰcollatinꝰ non ſolum ī ciuitate. ſed etiaꝫ ī imperio eſſꝫid eſt ī ꝯſulatū. et hoc modo brutus egit vt collatinꝰquia collega ſuus erat qꝛ alter conſul non ſolum conſula tui cederet. ſed etiam vrbem exiret. de quo facitaugꝰ. mentōneꝫ. Et infra. ¶Ex hoc iure bono marcus camillus ⁊cͣ. hic ponit augꝰ. tercium exempluꝫ etſignū ad idem et loquit̉ yronice vt prius. et ē ſignūex tercio facto ingratiſſimo ſcꝫ expulſione marci camilli de quo valeriꝰ libro. v. tractat ca. de ingratisaſſcribēs factum magne ingratitudini ciuitatis. dicēsingrate et lapſe mentis errorē eſſe ciuitatis. viriuꝫromanoꝝ et incrementum letiſſimū et tutela tutiſſimamarcus camillus ī vrbe īcolumitatem tueri ſuam nonvaluit. nam et luceo apulcio tribuno plebis tanquaꝫpetulator et reipublice fur vehigentane prede reus