ne nolens trahat̉. qm̄ ſcꝫ ducūt volentē fatanolētem trahūt. Illi qͦꝫ ve̓ſus homerici huicſnīe ſuffragant̉. quos cicero in latinū vertit.Tales ſunt hoīm mentes. qualis pater ipſe.Iupiter actiferas luſtrauit lumīe t̓ras. Necin hac queſtione auctoritatē hr̄et poeticaſētentia. ſed qm̄ ſtoicos dicit vim fati aſſerēteſiſtos ex homero verſus ſolere vſurpare. nonde illius poete ſed d̓ iſtoꝝ ph̓oꝝ opīone tractatur. cum ꝑ iſtos verſus quos diſputationiadhibēt quā d̓ fato habēt qͥd ſentiat eſſe fatūaꝑtiſſime declarat̉. qūo iouem appellāt. queꝫſumū deū putāt. a quo ꝯnexionē dicūt pende¶ Ca. ix.fatorum.Os cicero ita redargue̓ conatͣ ut nōexiſtimet aliqͥd ſe aduerſus eos valere. niſi auferat dinatōem. quā ſic conatur auferre. vt neget eſſe ſcīam futurorumeamqꝫ oībus viribꝰ nullam eſſe oīno cōtēdatvel in hoīe vel in deo. nullāqꝫ rerū p̄dictiōemIta et dei p̄ſciētiā negat et oēm ꝓphetiā luce clariorē conat̉ euertere vanis argumētatōnibus. et opponendo ſibi q̄dam oracula. q̄facile poſſunt refelli. que tam̄ nec ip̄a ꝯuincit.In hijs aūt mathematicoꝝ ꝯiecturis r̓futandis eius regnat oratio. qꝛ vere tales ſunt. vtſe ip̄e deſtruāt et refellāt. Multo ſūt aūt tolerabiliores. qui vel fiderea fata ꝯſtituunt. qͣmiſte qui tollit p̄ſcientiā futuroꝝ. Nam et confiteri eſſe deum et negare p̄ſciū futuroꝝ apertiſſima inſania eſt. quod et ip̄e cum vide̓t etiāillud tēptauit quod ſcriptū eſt. Dixit inſipiens in corde ſuo nō eſt deus. ſed nō ex ſua perſona. Vidit em̄ ꝙͣ eſſet moleſtū et inuidioſuꝫideoqꝫ cottā fecit diſputate de hac re aduerſumſtoicos. in libris de deoꝝ natura. et ꝓ lucilio balbo. cui ſtoicoꝝ ꝑtes defendendas dedit. maluit ferre ſnīam. ꝙͣ ꝓ cotta qͥ nulla diuinam naturā eſſe ꝯtendit. In libris vero dedīnatōe ex ſeip̄o aꝑtiſſime oppugnat p̄ſciētiam futuroꝝ. Hoc aūt totū facere vid̓r ne fatum eſſe ꝯſentiat. ⁊ perdat liberam volūtateꝫPutat em̄ ꝯceſſa ſcīa futuroꝝ ita eſſe ꝯſeq̄nsfatum vt negari oīno non poſſit. Sed qͦquomodo ſe habeat. tortuoſiſſime ꝯcertatōnes etdiſputatōes ph̓oꝝ. nos vt ꝯfitemur ſūmuꝫ ⁊verum deū. ita volūtatem ſūmamqꝫ ptātē acp̄ſcientiā eius ꝯfitemur. nec timemꝰ ne iō nonvolūtate faciamꝰ quod volūtate facimꝰ. qꝛid nos facturos ille p̄ſciuit. cuius p̄ſciētia falli nō poteſt. Quod cicero timuit vt oppugnaret p̄ſciētiam. et ſtoici vt non oīa neceſſitatefieri dicerent. ꝙͣuis oīa fato fieri ꝯtenderentQuid eſt ergo quod cicero timuit in p̄ſcientia futuroꝝ. vt eam labefactare diſputatiōedeteſtabili niteret̉. videlꝫ qꝛ ſi p̄ſcita ſūt oīafutura. hoc ordine veniēt quo ventura eſſe p̄ſcita ſūt. et ſi hoc ordine veniēt. certus eſt ordo rerū p̄ſcienti deo. et ſi certus eſt ordo rerūcertus eſt ordo cauſaꝝ. Non enim fieri aliq̓dpōt quod non aliqua efficiēs cauſa p̄ceſſerit.Si aūt certus eſt ordo cauſarū quo fit omnequod fit. fato inqͥt fiūt oīa que fiunt. Quod ſiita eſt. nihil in noſtra ptāte nullūqꝫ eſt arbitrium volūtatis. Quod ſi ꝯcedimꝰ inqͥt. omīſhumana vita ſubuertit̉. fruſtra leges dātur.fruſtra obiurgatōes. laudes. vituꝑationes.exhortatōes adhibent̉. neqꝫ vlla iuſticia bonis p̄mi a et malis ſupplicia ꝯſtituta ſūt. Hecergone ꝯſequant̉ indigna et abſurda et ꝑnitoſa rebus humanis non vult p̄ſciētiā eſſe futuroꝝ. atqꝫ in has anguſtias cicero coartataīm religioſum vt vnum eligat e duobꝰ auteſſe aliquid in noſtra volūtate. aut eſſe p̄ſciētiam futuroꝝ. qm̄ vtrūqꝫ arbitrat̉ eſſe n̄ poſſe. ſed ſi alterū ꝯfirmabit̉. alterū tolli. Si elegerimus p̄ſcientiā futuroꝝ. tolli voluntatisarbitriū. ſi elegerimꝰ volūtatis arbitriū tolli p̄ſciētiā futurorū. Ip̄e itaqꝫ vt vir magnuſet doctus et vite humane plurimū ac ꝑitiſſime ꝯſulēs. ex hijs duobꝰ elegit liberū volūtatatis arbitriū. quod vt ꝯfirmaret̉ negauit p̄ſcientiā futurorū atqꝫ ita dum vult face̓ liberos facit ſacrilegos. Religioſus aūt animusvtrūqꝫ eligit vtrūqꝫ cōfitet̉ ⁊ fide pietatisvtrūqꝫ ꝯfirmat. Qūo inqͥt. Nam ſi eſt p̄ſcienti a futurorū ſeq̄nt̉ illa oīa que ꝯnexa ſunt. donec eo ꝑueniat̉ vt nihil ſit in noſtra volūtatePorro ſi eſt aliq̓d in noſtra volūtate eiſdemrecurſis gradibꝰ eo ꝑuenit̉. vt non ſit p̄ſcienti a futurorū. Nam ꝑ illa omnia ſic recurriturSi eſt volūtatis arbitriū non omnia fato fiunt. Si non omnia fato fiūt. non eſt omniuꝫcertus ordo cauſarū. Si certꝰ cārum ordo n̄eſt nec rerū certus eſt ordo p̄ſciēti deo. q̄ fie̓inon pn̄t niſi p̄cedētibus ⁊ efficiētibus cauſisSi rerum ordo p̄ſcienti deo certus nō eſt. nōomnia ſic veniūt vt ea ventura p̄ſciuit. Porro ſi oīa non ſic veniūt ut ab illo vētura p̄ſcitaſunt. non eſt inqͥt in deo p̄ſciētia oīm futurorum. Nos adu̓ſus iſtos ſacrilegos auſus atqꝫ impios. et deum dicimꝰ oīa ſcire anteqͣꝫ fiant ⁊ volūtate nos facere. qͥcqͥd a nobis nōniſi volentibꝰ fieri ſentimꝰ et nouimꝰ. Oīa vero fato fieri nō dicimꝰ. īmo nulla fieri fato dicimꝰ. qm̄ fati nomē ubi ſolet a loq̄ntibꝰ poniid eſt in ꝯſtōe fiderū. cum qͥſqꝫ ꝯceptus a̓ natꝰeſt. qm̄ res ip̄a inanit̓ aſſerit̉. nihil valere mōſtramus. Ordinem aūt cauſarū vbi volūtasdei plurimū pōt. neqꝫ negamꝰ neqꝫ fati vocabulo nūcupamꝰ. niſi forte vt fatū a fando dictum intelligamꝰ. id eſt a loquēdo. non enim
Druckschrift
De civitate dei : [Mit Kommentar von Thomas Waleys und Nicolaus Trivet]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten