ſimulacroꝝ et opīonibꝰ fabuloſis ita loquēsVidetiſne igit̉ vt a phiſicis rebꝰ bn̄ atqꝫ vtiliter inuentis. rō ſit tracta ad ꝯmēticios ⁊ fictos deos Que res genuit falſas opiniōes erroreſqꝫ turbuletos et ſuꝑſtitutōes pene aniles. Et forme em̄ nobis deoꝝ et etates ⁊ veſtituſ ornatuſqꝫ noti ſūt. genera p̄tere a. ꝯiugiacognatōes omniaqꝫ traducta ad ſimilitudinem imbecillitatis humane. nam er ꝑturbatiſindicunt̉ animis. Accepimus em̄ deorū cupiditates. egritudines. iracūdias. Nec vero utfabule ferūt dij bellis p̄lijſqꝫ caruerunt. nec ſolum vt apud homerū cum duos exercitꝰ contrarios alij dij ex alia ꝑte defenderūt. ſꝫ etiāaut cum titanis aut cū gigātibꝰ ſua ꝓp̓a bella geſſerūt. Hec ⁊ dicūtur ⁊ credunt̉ ſtultiſſime. et plena ſūt vanitatis ſummeqꝫ leuitatisEcce interim que ꝯfitent̉. qui defēdunt deosgentiū. Deinde cum hec ad ſuꝑſtitōem ꝑtiere dicat. ad religione vero que ip̄e ſcd̓m ſtōicos vid̓r docere. non em̄ ph̓i ſolū inqͥt. verumetiāmaiores noſtri ſuꝑſtitōem a religione ſeparauerūt. Nam qͥ totos dies p̄cabant̉ inqͥtet immolāt vt ſibi ſui libri ſuꝑſtites eēnt. ſuꝑſticioſi ſunt appellati. Quis nō intelligat euꝫconari. dum ꝯſuetudinē ciuitatis timet religionem laudare maiorū eaqꝫ a ſuꝑſtitōe velle ſeiungere. ſed qūo id poſſit non inuenie̓. Sem̄ a maioribꝰ illi ſunt appellati ſuꝑſtitioſi. qͥtotos dies p̄cabant̉ et īmolabat. nunqͥd et illi qui inſtituerūt quod iſte rep̄hedit. deoruꝫſimulacra. diuerſa etate. et veſte diſtincta. deorum genera. ꝯiugia. cognatōes. Hec vtiqꝫcum tamꝙͣ ſuꝑſtitioſa culpant̉. implicat iſtaculpā maiores taliū ſimulacroꝝ inſtitutoresatqꝫ cultores implicat et ſeip̄m qͦ quātolibeteloquio ſe in libertate nitat̉ euoluere. neceſſehabebat iſta venerari. nec quod in hac diſputatōe diſertus inſonat mutire audet in populi contione. Agamꝰ itaqꝫ xp̄iani dn̄o deo nōſtro gratias. nō celo et terre ſicut iſte diſputat. ſed ei qui fecit celū et terrā. qui has ſuperſtitiones quas iſte balbus velut balbutiensvix rep̄hendit ꝑ altiſſimā xp̄i humilitatē. perapoſtolorū p̄dicatōem. ꝑ fidem martirum ꝓveritatē moriētiū et cum veritate viuentiuꝫnon ſolum in cordibꝰ religioſis. verū etiaꝫ inedibꝰ ſuꝑſtitioſis libera ſuorum ſeruitute ſubuertit¶ Ca. xxxj.Vid ip̄e varro quē dolemꝰ in rebusdīnis ludos ſcenicos quāuis nō iudicio ꝓp̓o poſuiſſe. tn̄ ad deos colēdosmultis locis velut religioſus hortet̉. Nonneita ꝯſitet̉. non ſe illa iudicio ſuo ſeqͥ q̄ ciuitatem romanā inſtituiſſe ꝯmemorat. vt ſi eaꝫ ciuitatem noua ꝯſtitueret. ex nature potiꝰ formula deos noīaq̄ꝫ eoꝝ ſe fuiſſe dedicaturū n̄dubitet ꝯfiteri. Sed ia qūo in vetere populoeſſet acceptā ab antiq̓s noīm et cognominūhiſtoriā tenere vt tradita eſt debere ſe dicitet ad eū finem illā ſcribere ac ꝑſcrutari. vt potius eam magis colere qͣꝫ deſpice̓ vulgus velit. Quibꝰ verbis homo acutiſſimꝰ ſatis indicat non ſe aꝑire oīa que nō ſibi tm̄ ꝯtēptui eſſent. ſed etiā ip̄i vulgo deſpiciēda viderētnrniſi tacerent̉. Ego iſta conicere putari debuiniſi euident̓ alio loco ip̄e diceret de religionibus multa loquēs eſſe multa vera que nō mōvulgoſcire nō ſit vtile. ſed etiā tam et ſi falſaſunt aliter exiſtimare populū expediat. et iōgrecos theletas ac miſte̓ia taciturnitate parietibꝰ clauſiſſe. Id certe totū ꝯſiliuꝫ ꝓdiditvelut ſapiētiū ꝑ quos ciuitates etpopuli regerent̉. Hac tn̄ fallaciā miris modiſmalignidemones delectant̉ qui ⁊ deceptores ⁊ decēptos parit̓ poſſidēt. a quoꝝ dn̄atōe non liberat niſi gr̄ā dei ꝑ hieſū xp̄m dn̄m noſtrū. Dic̄etiā idē auctor acutiſſimꝰ atqꝫ doctiſſimus. ꝙhij ſoli ei videant̉ animaduertiſſe qͥd eēt deusqui crediderūt eum eſſe aīam. motu ac ratiōemūdū gubernātem. ac ꝑ hoc et ſi nōduꝫ tenebat quod veritas habet. deus em̄ verꝰ nō aīaſed anime quoqꝫ eſt effector et ꝯditor. tn̄ ſi cōditor p̄iudicia ꝯſuetudīs liber eē poſſꝫ. vnumdeum colēdū fateret̉ atqꝫ ſuaderet. motu acrōne mūdū gubernante. vt ea cum illo d̓ hacre queſtio remane̓t. ꝙ eum non diceret eē animam ſed potiꝰ aīe creatorē. Dicit etiam antiquos romanos plures annos centū et ſeptuaginta deos ſine ſimulacro coluiſſe. quod ſiadhuc inquit manſiſſet caſtius dij obſeruarētur. Cuiꝰ ſentētie ſue teſte adhibet inter ceterā etiam gentem iudea. Nec dubitat eū locum ita ꝯcludere vt dicat q̄ pͥmi ſimulacra deorum popul̓ poſuerūt eos ciuitatibus ſuis etmētum dempſiſſe et errorē addidiſſe prudent̓exiſtimas deos facile poſſe in ſimulacrorū ſtoliditate ꝯtemni. Quod vero non ait erroremtradiderūt ſed addiderūt. iam vtiqꝫ fuiſſe et̄ſine ſimulacris vult intelligi errorē. Quapropter cum ſolos dicat animaduertiſſe qͥd eēt deus qui eum crederēt aīam mundū gubernantem. caſtiuſqꝫ exiſtimat ſine ſimulacris obſeruari religione. quis non videat qͣntum ꝓpinquauerit veritati. Si em̄ aliqͥd ꝯtra vetuſtatem tanti poſſit erroris. ꝓfecto et vnum deūa quo mūdū crederet gubernari. et ſine ſimulacro credendū eſſe cenſeret. atqꝫ in tam ꝓximo inuentꝰ facile fortaſſe de aīe mutabilitate ꝯmoneret̉. vt naturā pociꝰ incōmutabilem que ip̄am quoqꝫ aīam ꝯdidiſſet. deum verum eſſe fentiret. Hec cum ita ſint. quecunqꝫ