QueſtioCVIII

habent ⁊ grauitatem. ⁊ qͣꝫtum ad hoc lex vetus eſt multograuior qͣꝫ noua. quia ad plures actus exteriores obligabat lex vetus in multiplicibus cerimonijs qͣꝫ lex noua. q̄preter p̄cepta legis nature pauciſſima ſuꝑaddit in doctrina xp̄i ⁊ apoſtoloꝝ. lꝫ aliqua ſint poſtmodū ſuꝑaddita exinſtitutione ſanctoꝝ patrum. in quibus etiam Augꝰ dicit eſſe moderationem attendendam ne cōueriatio fidelium oneroſa reddatur. Dicit enim ad inquiſitiones Ianuarij de quibuſdam ꝙ ip̄am religionem noſtram quaꝫin manifeſtiſſimis ⁊ pauciſſimis celebrationū ſacramentis dei voluit miſericordia eſſe liberam ſeruilibꝰ pre mutoneribus adeo vt tollerabilior ſit cōditio iudeorum q̇ legalibus ſacramentis non hūanis p̄ſumptionibꝰ ſubijciuntur. Alia auteꝫ difficultas eſt circa opera viriutum ininterioribus actibus. puta ꝙ aliquis opus virtutis exerceat ꝓmpte ⁊ delectabiliter. ⁊ circa hoc difficile eſt virtushoc enī non habenti virtutem eſt valde difficile. ſed ꝑ virtutem redditur facile. ⁊ qͣꝫtum ad hoc p̄cepta noue legisſunt grauiora p̄ceptis veteris legis. quia in noua lege ꝓhibētur interiores motus animi qui expreſſe in veteri iege non ꝓhibebātur in omnibus ⁊ ſi in aliquibus phiberentur. in quibus tn̄ ꝓhibendis pena non apponebaturhoc autem eſt difficilimū non habenti virtutē. ſicut etiāphūs dicit in. v. ethi. ꝙ oꝑari ea quo iuſtus operatur facile eſt ſed oꝑari ea eo modo que iuſtus operatur ſcꝫ delectabiliter ⁊ ꝓmpte eſt difficile non habenti iuſticiā. et ſicetiam dicit̉. jͣ. Ioh. v. ꝙ mandata eius grauia non ſunt.qd̓ exponens Augꝰ dicit ꝙ non ſunt grauia amanti. ſednon amanti ſunt grauia ¶ Ad. j. ergo dd̓m ꝙ auctoritasilla loquitur expreſſe de difficultate noue legis qͣꝫtum adexp̄ſſam cohibitionem interiorum motuū. ¶ Ad. ij. dd̓mꝙ aduerſitates quas patiūtur obſeruatores noue legisnon ſunt ab ip̄a lege impoſite. ſed tamē ꝓpter amorem inquo ipſa lex cōſiſtit faciliter tollerātur. qꝛ ſicut Augꝰ dicit in libro de verbis dn̄i. omnia ſeua ⁊ īmania facilia etꝓpe nulla efficit amor. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ille additiōes adprecepta veteris legis ad hoc ordinant̉ vt facilius impleatur quod vetus lex mandabat. ſicut Augꝰ dicit. ⁊ ideo ꝑhoc nō oſtenditur ꝙ noua lex ſit grauior. ſed magis ꝙ ſitfacilior.Queſtio CVIIIEinde conſiderandum ē de his que ꝯtinētur in lege noua. Circa hoc querūtur quattuor. Primo vtruꝫ lexnoua debeat aliqua oꝑa exteriora p̄cipere vel ꝓhibere. ſecūdo vtrū ſufficiēter ſe habeat in exterioribus actibus p̄cipiendis vel ꝓhibendis. tertio vtꝝ cōueniēter inſtituathoīes qͣꝫtum ad actus exteriores. quarto vtꝝ cōueniēterſuꝑaddat ꝯſilia p̄ceptis.Ad primum ſic procedit̉.Uidetur ꝙ lex noua nullos exterio es actus debeat precipere vel ꝓhibere. Lex enī noua ē euangeliū regni. ẜm illd̓Matth. xxiiij. Predicabitur hoc euangeliū regni in vniuerſo orbe. ſed regnum dei non conſiſtit in exterioribꝰ actibus. ſed ſolū ī interioribus. ẜm illud Luc̄. xvij. Regnuꝫdei intra vos eſt. ⁊ Roma. xiiij. Non eſt regnum dei eſca⁊ potus. ſed iuſticia ⁊ pax ⁊ gaudiuꝫ ī ſpirituſancto. ergolex noua nō debet p̄cipere vel ꝓhibere aliquas exterioresactus. ¶ Pre. lex noua eſt lex ſpūs. vt dicit̉ Roma. viij.ſed vbi ſpūs domini ibi libertas. vt dicit̉. ij. ad Coꝝ. iij.Non eſt aūt libertas voi homo obligatur ad aliqua oꝑa

exteriora facienda vel vitanda. ergo lex noua non cōtinetaliqua p̄cepta vel ꝓhibitiones exterioꝝ actuum. ¶ Pre.omnes exteriores actus ꝑtinere intelligūtur ad manum.ſicut interiores actus ꝑtinent ad animā. ſed hec poniturdifferētia inter nouā legē ⁊ veterem ꝙ vetus lex cohibetmanuꝫ ſed lex noua cohibet animuꝫ. ergo in lege nouanō debent poni ꝓhibitiones ⁊ p̄cepta exterioꝝ actuū ſedſolū interiorū. ¶ Sed cōtra eſt ꝙ ꝑ legem nouā efficiuntur homines filij lucis. vnde dicit̉ Ioh. xij. Credite in lucem vt filij lucis ſitis. ſed filios lucis decet opera lucis facere ⁊ opera tenebraꝝ abijcere. ẜm illud Ephe. v. Eratisaliquādo tenebre. nunc auteꝫ lux in dn̄o. vt filij lucis ambulate. ergo lex noua quedaꝫ exteriora opera debuit ꝓhibere ⁊ quedam p̄cipere. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictūeſt. principalitas legis noue ē gratia ſpūſſancti que manifeſtatur in ride ꝑ dilectionem oꝑante. hanc autem gratiāꝯſequūtur homines ꝑ dei filium hominē factum. cuiꝰ humanitatem primo repleuit gratia. ⁊ exinde eſt ad nos deriuata. vnde dicit̉ Ioh. j. Uerbū caro factum ē. et poſteaſubditur. Plenum gratie ⁊ veritatis. ⁊ infra. De prenitudine eius nos omnes accepimus. ⁊ gratiam ꝓ gratia. vn̄ſubditur ꝙ gratia ⁊ veritas ꝑ Ieſū xp̄m facta eſt. Et ideocōuenit vt per aliqua exteriora ſenſibilia gratia a vercocarnato ꝓfluens in os deducatur. ⁊ ex gratia interiori perquā caro ſpiritui ſubditur exteriora quedā opera ſenſibilia ꝓducātur. Sic igitur exteriora oꝑa dupliciter ad gratiam ꝑtinere poſſunt. Uno modo ſicut inducētia aliqualiter ad gratiam. ⁊ talia ſunt opera ſacramentoꝝ que ī noua lege ſunt inſtituta. ſicut baptiſmus euchariſtia et aliahuiuſmodi. Alia vero ſunt oꝑa exteriora que ex inſtinctugratie ꝓducūtur. ⁊ in his ē quedā differentia attēdenda.Quedā enī habēt neceſſariā ꝯuenientiam vel cōtrarietatem ad interiorem gratiā que ī fide ꝑ dilectionem operāte cōſiſtit. ⁊ huiuſmodi exteriora opera ſunt precepta velꝓhibita in lege noua. ſicut p̄cepta eſt conceſſio fidei et ꝓhibita negatio. Dicit̉ enim Matth. x. Qui cōfitebit̉ mecoram hominibꝰ cōfitebor ⁊ ego eum coraꝫ patre meo. q̄autem negauerit me corā hominibus negabo ⁊ eum coram patre meo. Alia vero ſunt oꝑa que non habēt nece ſſariā ꝯtrarietatem vel ꝯuenientiā ad fidem ꝑ dilectionēoꝑantem. ⁊ talia oꝑa non ſunt in noua lege p̄cepta vel ꝓhibita ex ip̄a prima legis inſtitutione. ſed relicia ſunt a legiſlatore .ſ. chriſto vnicuiqꝫ ẜm ꝙ alicuius curā gerere debet. ſicut vuicuiqꝫ liberum ē circa talia determinare quidſibi expediat facere vel vitare. ⁊ cuicūqꝫ p̄ſidenti circa talia ordinare ſuis ſubditis quid ſit ī talibus faciendū velvitandū. vnde etiā qͣꝫtum ad hoc dicit̉ lex euangelij lex liberiatis. nam ſex vetus multa determinabat et pauca relinquebat hoīuꝫ libertati determināda. ¶ Ad jͣ. ergo dd̓.ꝙ regnum dei ī interioribus actibus ꝯſiſtit principaliterſed ex cōſequenti etiā ad regnū dei ꝑtinent omnia illa ſine quibus interiores actus eſſe nō poſſunt. ſicut ſi regnūdei eſt interior iuſticia ⁊ pax ⁊ gaudium ſpūale. neceſſe eſtꝙ omnes exieriores actus qui repugnant iuſticie aut paci aut gaudio ſpūali. repugnēt etiam regno dei. ⁊ ideo ſūtin euangelio regni ꝓhibenda. illa vero que indifferenterſe habent reſpectu hoꝝ. puta comedere hos vl̓ illos cibosin his non ē regnū dei eſca ⁊ potus. ¶ Ad. ij dd̓m ꝙ ẜmphiloſophū in primo metaphiſice. liber eſt qui cauſa ē ilſe ergo libere aliquid agit qui ex ſeip̄o agit. qd̓ aūt homoagit ex habitu ſue nature ꝯueniēti ex ſeip̄o agit. qꝛ hab tꝰinclinat ī modū nat̉e. ſi vero habitꝰ eēt nature repugnās