QueſtioCV

dd̓m ꝙ ſicut Augꝰ in. ij. de ciuitate dei introducit a Tullio dictū. populus ē cetus multitudinis iuris conſenſu ⁊vtilitate cōmunitatis ſociatus. vn̄ ad rōnem populi pertinet vt cōmunicatio hoīuꝫ ad inuicē iuſtis p̄ceptis legisordinetūr. Eſt aūt duplex cōmunicatio hoīum ad inuicēUna quidem que fit auctoritate principum. Alia aūt fitꝓpria volūtate priuataꝝ ꝑſonaꝝ. ⁊ quia voluntate vniuſcuiuſqꝫ diſponi poteſt qd̓ eius ſubdit̉ poteſtati. ideo auctoritate principū quibus ſubiecti ſunt hoīes. oportet ꝙiudicia inter homines exerceātur. ⁊ pene malefactoribꝰ inferātur. Poteſtati vero priuataꝝ ꝑſonaꝝ ſubdūt̉ res poſſeſſe. ⁊ ideo ꝓpria auctoritate ī his poſſunt ſibi inuicem cōmunicare. puta emēdo. vendēdo. donando. ⁊ alijs hmōi.Circa vtrāqꝫ autem cōmunicationē lex ſufficiēter ordinauit. Statuit enī iudices vt ptꝫ Deutero. xvi. Iudices ⁊magiſtros cōſtituēs in oībꝰ portis eius vt iudicēt populū iuſto iudicio. Inſtituit etiaꝫ iuſtū iudicij ordinē vt drDeutē. jͣ. Qd̓ iuſtū ē iudicate. ſiue ciuis ſit ille ſiue ꝑegrinus nll̓a erit ꝑſonaꝝ diſtantia. Suſtulit etiā occaſione īiuſti iudicij acceptioneꝫ muneꝝ iudicibus ꝓhibendo. vtptꝫ. Exo. xxiij. ⁊ Deutero. vj. Inſtituit etiam numeꝝ teſtiū duoꝝ vel triuꝫ. vt ptꝫ Deutero. xvij. ⁊ xix. Inſtituitetiā certas penas ꝓ diuerſis delictis vt poſt dicet̉. Sedcirca res poſſeſſas optimū ē. ſicut dicit phūs in. ij. politiceꝙ poſſeſſiones ſint diſtincte. ⁊ vſus ſit partim cōmunis.ꝑtim aūt ꝑ volūtatē poſſeſſoꝝ cōmunicet̉. ⁊ hec tria fuerunt in lege ſtatuta. Primo enī ipſe poſſeſſiones diuiſeerant in ſingulos. Dicit̉ enim Numeri. xxxiiij. Ego dedivobis teriā in poſſeſſionē quā forte diuidetis vobis. Etqꝛ ꝑ poſſeſſionū irregularitatē plures ciuitates deſtrunt̉vt phūs dicit. ij. politice. ideo circa poſſeſſiones regulandas triplex remediū ſex adhibuit. Unū quidē vt ẜm numerū hominū equaſiter diuiderentur. vnde d̓r Numerixxxiiij. Pluribus dabitis latiorē. ⁊ paucioribꝰ anguſtiorem. Aliud remediū eſt vt poſſeſſiones nō in ꝑpetuū alienētur. ſed cerio tꝑe ad ſuos poſteſſores reuertātur. vt nōcōtundātur ſortes poſſeſſionū. Tertiū remediū ad huiuſmodi ꝯfuſionem tollendam vt ꝓximi ſuccedant morientibus. Primo quidē gradu filius. ſcd̓o auteꝫ filia. tertiofratres. quarto patrui. quinto quicunqꝫ ꝓpinqui. Et ad⁊ iſtinctionem ſortium ꝯſeruandaꝫ vlterius lex ſtatuit vtmulieres que ſunt heredes nuberent ſue tribus hoībus.vt habet̉ Numeri. xxxvi. Scd̓o vero inſtituit lex vt qͣꝫtuꝫad aliqua vſus rerū eſſet cōmunis. ⁊ qͣꝫtum ad curam. p̄ceptum ē enim Deutero. xxij. Nō videbis bouē ⁊ ouemfratris tui errantē ⁊ p̄teribis. ſꝫ reduces fratti tuo. ⁊ ſiliter de alijs. ſcd̓o qͣꝫtum ad fructum. Cōcedebat̉ enī cōmuniter qͣꝫtum ad oēs. vt ingreſſus in vineā amici licite comedere poſſet. dū tn̄ extra non deferret. Quantū ad pauperes vero ſpecialiter vt eis relinquerent̉ manipuli ob. iti. ⁊ fructus. ⁊ racemi remanentes. vt habet̉ Leuit. xix. etDeutero. xxiiij. ⁊ etiā cōmunicabāt̉ ea q̄ naſcebant̉ in ſeptimo anno. vt habet̉ Exo. xxiij. ⁊ Leuit. xxv. Tertio veroſtatuit lex cōmunicationē facta ꝑ eos qui ſūt rerū dominivnā pure gratuitaꝫ. vnde d̓r Deuteto. xiiij. Anno tertioſeꝑabis aliā decimā. veniētqꝫ leuites ⁊ peregrinus ⁊ pupillus ⁊ vidua ⁊ comedent ⁊ ſaturabunt̉. alia vero cū recōpenſatione vtilitatis. ſicut ꝑ venditionē et emptioneꝫlocationē ⁊ ꝯductionem ⁊ ꝑ mutuū. ⁊ iteꝝ ꝑ depoſitū. dequibus oībus inueniūtur ordinationes certe in lege. vn̄ptꝫ ꝙ lex vetus ſufficiēter ordinauit ꝯuīctū illius populi.¶ Ad. .j. ergo dd̓m ꝙ ſicut Apl̓s dicit Roma. xiij. Qui

diligit ꝓximū legē impleuit. qꝛ ſcꝫ oīa p̄cepta legis precipue ordinata ad ꝓximū ad hūc finem ordinari vident̉ vthoīes ſe inuicē diligant. ex dilectione aūt ꝓcedit ꝙ hoīesſibi inuicē bona ſua cōmunice̓t. qꝛ vt d̓r. jͣ. Ioh. iij. Quividerit fratrē ſuū neceſſitatē patientē. ⁊ clauſerit viſceraſua ab eo. quomodo charitas dei manet in illo: ⁊ ideo ītendebat lex hoīes aſſue facere vt facile ſibi inuicē ſua cōmunicarēt. ſicut ⁊ Apl̓s. jͣ. ad Timo. vj. diuitibꝰ mandatfacile tribuere ⁊ cōmunicare. non auteꝫ facile cōmunicatiuus eſt qui nō ſuſtinet ꝙ ꝓximus aliquid modicū deſuo accipiat abſqꝫ magno ſui detrimento. ⁊ ideo lex ordinauit vt liceret intrantē in vineam ꝓximi racemos ibi cōmedere. nō aūt extra deterre ne ex hoc daretur occaſio grauis damni inferēdi. ex quo pax ꝑturparet̉. que īter diſciplinatos non ꝑturbatur ex modicoꝝ acceptione. ſꝫ magisamicicia confirmat̉. ⁊ aſſuefiūt homīes ad aliquid facilecōmunicādū. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ lex nō ſtatuit ꝙ mulieresſuccederēt in bonis paternis niſi ī defectu filioꝝ maſculotū. tūc aūt neceſſariū erat vt ſucceſſio mulieribꝰ ꝯcederet̉in ꝯſolationem patris. cui graue fuiſſet ſi eius hereditasoīno ad extraneos trāſiret. Adhibuit tn̄ circa hoc lex cautelam debitā p̄cipiēs vt mulieres ſuccedentes ī hereditatepaterna nuberet ſue tribꝰ hoībꝰ ad hoc ꝙ ſortes tribuū nōcōfunderent̉. vt habet̉ Nūeri vlt. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicutphūs dicit in. ij. politice. regulatio poſſeſſionū multū confert ad ꝯſeruationē ciuitatis vel gentis. vn̄ ſicut ip̄e dicitapud quaſdā gētiliū ciuitates ſtatutū fuit vt nullus poſfeſſionē vēdere poſſet niſi ꝓ manifeſto detrimēto. Si enīpaſſim poſſeſſiones vendant̉. pōt ꝯtingere ꝙ oēs poſſeſſiones ad paucos deueniāt. ⁊ ita neceſſe erit ciuitatē vel regionē habitatoribus euacuari. ⁊ ideo lex vetus ad hmōipericulū remouendū ſic ordinauit ꝙ ⁊ neceſſitatibus hominū ſubueniret̉ ꝯcedens poſſeſſionū venditionem vſqꝫad certu tp̄s. ⁊ tn̄ periculū remouit. p̄cipiens vt certo tꝑepoſſeſſio vendita ad vendenteꝫ rediret. ⁊ hoc inſtituit vtſortes non ꝯfunderent̉. ſed ſemꝑ remaneret eadē diſtinctio determinata ī tribubus. Quia vero domus vrbanenō erant ſorte diſtincte. ideo cōceſſit ꝙ in perpetuū vendipoſſent. ſicut ⁊ mobilia bona. Nō enī erat ſtatutꝰ numerus domoꝝ ciuitatis ſicut erat certa mēſura poſſeſſiōis adquā non audebat̉. Pō terat aūt aliquid addi ad numeꝝdomoꝝ ciuitatis. Domꝰ vero que nō erant in vrbe ſꝫ invilla muros nō habentes. in ꝑpetuum vendi non poterātqꝛ huiuſmodi domus non cōſtruūtur niſi ad cultuꝫ et adcuſtodiam poſſeſſionū. ⁊ ideo lex congrue ſtatuit idē iuscirca virūqꝫ. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ ſicut dictum eſt. intētiolegis erat aſſuefacere homines ſuis p̄ceptis ad hoc ꝙ ſibi inuicem de facili in neceſſitatibus ſubuenirent. qꝛ hocmaxime eſt amicicie fomentū. Et hanc quidem facilitateſubueniendi non ſolum ſtatuit in his que gratis ⁊ abſolute donantur. ſed etiam in his que mutuo cōceduntur.quia huiuſmodi ſubuentio frequentior eſt pluribus neceſſaria. Huiuſmodi autem ſubuētionis facilitatē multipliciter inſtituit. Primo quidē vt faciles ſe p̄berent admutuū exhibendum. ne ab hoc retraherētur annos remiſſionis appropinquante. vt habet̉ Deutero. xv. Secūdone eum cui mutuuꝫ concederet grauarent vel vſuris veletiam aliqua pignora omnino vite neceſſaria accipiendo⁊ ſi accepta fuerint ꝙ ſtatim reſtituerētur. Dicitur enimDeuter. xxiij. Nō feneraberis fratri tuo ad vſura. ⁊ xxiiijNon accipies loco pignoris. inferiorem ⁊ ſuꝑiorē molāquia animam ſuam appoſuit tibi. ⁊ Exo. xxi. dicitur. Si

S 4