QueſtioLVII

tia non ſit niſi vna. ¶Ad .i. ergo dd̓m ꝙ ſapientia eſt qͣdā ſciētia. inquantū hꝫ id quod ē cōe oībus ſciētijs. vt .ſ.ex principijs cōcluſiones demonſtret. ſed qꝛ hꝫ aliquid ꝓprium ſupra alias ſciētias. inquantū .ſ. de oībus iudicat⁊ non ſolū quantū ad concluſiones. ſed etiā quantum adprima principia. ideo hꝫ rōneꝫ ꝑfectioris virtutis qͣꝫ ſcīa.¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ qn̄ ratio obiecti ſub vno actu refertur adpotentiā ⁊ habitū. tunc nō diſtinguūtur habitus vel potentie penes rōnem obiecti vel obiectū materiale. ſicut adeandē potentiā viſiuā ꝑtinet videre colorē. ⁊ lumen qd̓eſt ratio videndi colorem ⁊ ſimul cū ip̄o videt̉. principiavero demonſtratiōis poſſunt ſeorſuꝫ cōſiderari abſqꝫ hocꝙ conſiderent̉ concluſiones. pn̄t etiā cōſiderari ſimul cuꝫcōcluſionibꝰ. ꝓut principia in cōcluſiones deducunt̉. Cōſiderare ergo hoc ſcd̓o mō principia ꝑtinet ad ſciētiā queconſiderat etiā cōcluſiones. ſed ꝯſiderare principia ẜm ſeip̄a ꝑtinet ad intellectū. Un̄ ſi quis recte conſideret. iſtetres virtutes non equo diſtinguūtur ad innicē. ſed ordīequodā. ſicut accidit in totis potentialibus. quoꝝ vna ꝑseſt ꝑfectior altera. ſicut aīa rōnalis eſt ꝑfectior qͣꝫ ſenſibil̓⁊ ſenſibilis qͣꝫ vegetabilis. hoc enī mō ſciētia depēdet abintellectu ſicut a prīcipaltiori ⁊ vtꝝqꝫ dependet a ſapiētiaſicut a principaliſſimo. q̄ ſub ſe continet ⁊ intellectū ⁊ ſcientiā. vt de concluſionibꝰ ſcīaꝝ diiudicās ⁊ de principijsearūdem. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictū eſt. habitusvirtutis determinate ſe hꝫ ad bonū. nullo aūt mō ad malum. bonū aūt intellectus eſt verū. malū aūt eiꝰ ē falſumvn̄ ſoli illi habitus virtutes intellectuales dicūtur. quibꝰſꝑ d̓r verū ⁊ nunqͣꝫ falſum. opinio vero ⁊ ſuſpicio pn̄t eſſeveri ⁊ falſi. ⁊ ideo non ſunt intellectuales virtutes. vt d̓rin. vi. ethicoꝝ.Ad tertium ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ ars non ſit virtꝰ intellectualis. Dicit enī Aug.in li. de li. arbi. ꝙ virtute nullus male vtitur. ſed arte aliquis male vtit̉. pōt enī aliquis artifex ẜm ſcīam artiſſuemale oꝑari. ergo ars nō eſt virtus. ¶ Pre. virtutis nō ēvirtus. artis aūt eſt aliqua virtus. vt dicit̉ in. vi. ethicoy.ergo ars non eſt virtus. ¶ Pre. Artes liberales ſunt excellentiores qͣꝫ artes mechanice. ſed ſicut artes mechanice ſunt practice. ita artes liberales ſunt ſpeculatiue. ergoſi ars eſſet virtus intellectualis. deberet virtutibus ſpeculatiuis annumerari. ¶ Sed cōtra eſt ꝙ phūs in. vi. ethi.ponit artē eſſe virtutē. nec tn̄ cōnumerat eā virtutibꝰ ſpeculatiuis quaꝝ ſubiectū ponit ſciētificā ꝑteꝫ aīe. ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ ars nihil aliud eſt qͣꝫ rō recta aliquoꝝ opeꝝ faciēdoꝝ. quoꝝ tn̄ bonū non conſiſtit in eo ꝙ appetitus humanus aliquo mō ī ſe hꝫ. ſed in eo ꝙ ip̄ꝫ opus ꝙ fit in ſe bonum eſt. nō enī ꝑtinet ad laudē artificiſ. inquantū artifexeſt. qua voluntate opus faciat. ſed quale ſit opus qd̓ facitSic igitur ars ꝓprie loquendo habitus oꝑatiuus ē. ⁊ tn̄in aliquo conuenit cū habitibus ſpeculatiuis. qꝛ etiam adip̄os habituſ ſpeculatiuos ꝑtinet qͣliter ſe habeat res quāconſiderant. nō aūt qualiter ſe habeat appetitus humanꝰad illas. dūmō enī verū geometria demonſtret. nō refertqualiter ſe habeat ẜm appetitiuā ꝑtē. vtꝝ ſit letus vel iratus. ſicut nec in artifice refert. vt dictū eſt. ⁊ ideo eo modoars hꝫ rōnem virtutis ſicut ⁊ habitus ſpeculatiui. inquantū .ſ. nec ars nec habitus ſpeculatiuus faciūt bonū opusquantū ad vſum. qd̓ eſt ꝓpriū virtutis ꝑficientis appetitu. ſed ſolū quantū ad facultatē bene agēdi. ¶ Ad i. ergodd̓m ꝙ cū aliquis habens artem oꝑat̉ malū artificiū. hoc

non eſt opus artis. imo eſt contra artē. ſicut etiā cū aliqͥsſciens verū mentit̉ hoc quod dicit. nō eſt ẜm ſcientiā ſedcontra ſcientiā. vn̄ ſicut ſciētia ſe hꝫ ad bonū ſꝑ. vt dictūeſt. ita ⁊ ars. ⁊ ẜm hoc dicit̉ virtus. In hoc tn̄ deficit a perfecta ratione virtutis. qꝛ non facit ip̄m bonū vſum. ſed adhoc aliquid aliud requiritur. quāuis bonus vſus ſine arte eſſe non poſſit. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ qꝛ ad hoc vt homobene vtatur arte quā hꝫ. requirit̉ bona voluntas que perficitur ꝑ virtutem moralē. iō phūs dicit ꝙ artis eſt virtusſ. moralis. inquantū ad bonū vſum eius aliqua virtusmoralis requiritur. Manifeſtū ē enī ꝙ artifex ꝑ iuſticiāque facit voluntatē rectā inclinatur. vt opus fidele faciat¶ A. iij. dd̓m ꝙ etiā in ip̄is ſpeculabilibus eſt aliqͥd permodū cuiuſdā oꝑis. puta ꝯſtructio ſyllogiſmi. aut oratōiscongrue. aut opus numerandi vel menſurandi. ⁊ iō quecunqꝫ ad hmōi oꝑa rōiſ habitus ſpeculatiui ordinant̉. dicūtur ꝑ quandā ſil̓itndi nē artes .ſ. liberales. ad differētiaꝫillarū artiū que ordinant̉ ad oꝑa ꝑ corpus exercita. queſunt quodāmodo ſeruiles. inquātū corpus ſeruiliter ſubditur aīe. ⁊ homo ẜm aīam eſt liber. ille vero ſcientie q̄ adnullū hmōi opus ordinātur. ſimpliciter ſcientie dicunt̉non aūt artes. nec oportet ſi liberales artes ſūt nobilioresꝙ magis eis conueniat ratio artis.Ad quartuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ prudentia non ſit alia virtus ab arte. Ars enimeſt rō recta aliquoꝝ opeꝝ. ſed diuerſa genera operum nonfaciūt vt aliquis amittat rōnem artis. ſunt enī diuerſe artes circa opera valde diuerſa. cū igit̉ etiā prudentia ſit q̄dam ratio recta operū. videt̉ ꝙ etiā ip̄a debeat dici ars.Pre. Prudentia magis cōuenit cū arte qͣꝫ habitꝰ ſpeculaliui. vtrūqꝫ enī eoꝝ eſt circa contingens aliter ſe habere. vt dicit̉ in. vi. ethi. ſed quidā habitus ſpeculatiui dicūtur artes. ergo multo magis prudentia debet dici ars.Pre. Ad prudentiā ꝑtinet bene conſiliari. vt d̓r in. viethi. ſed etiā in quibuſdā artibus conſiliari contingit. vtdicitur in. iij. ethi. ſicut arte militari ⁊ gubernatiua ⁊ medicinali. ergo prudentia ab arte non diſtinguit̉. ¶ Sedꝯtra eſt ꝙ phus diſtinguit prudentiā ab arte in. vi. ethi.¶ Rn̄. dicendū ꝙ vbi inuenitur diuerſa ratio virtutis.ibi oportet virtutes diſtingui. Dictū eſt aūt ſupra ꝙ aliquis habitus hꝫ rōnem virtutis ex hoc ſolum ꝙ facit facultatē boni oꝑis. aliquis aūt ex hoc ꝙ facit non ſolū facultatem boni oꝑis. ſed etiā vſum. ars aūt facit ſolā facultatem boni operis. qꝛ non reſpicit appetitū. prudentia aūtnon ſolū facit boni operis facultate. ſed etiam vſum. reſpicit enī apperitū tanqͣꝫ p̄ſupponēs rectitudinē appetituscuius differētie rō eſt. qꝛ ars eſt recta ratio factibiliū. prudentia vero eſt recta rō agibiliū. Differt aūt facere ⁊ agere. qꝛ vt dicitur. in. x. metha. facio eſt actus tranſiens inexteriorē materiā. ſic̄ edificare. ſecare. ⁊ hmōi. agere aūteſt actus ꝑmanēs in ip̄o agente. ſicut videre. velle ⁊ hmōi.Sic igit̉ hoc mō ſe habet prudentia ad hmōi actus hūanos qui ſunt vſus potentiaꝝ ⁊ habituum. ſicut habet arsad exteriores factiones. qꝛ vtraqꝫ eſt perfecta rō reſpectuilloꝝ ad q̄ cōꝑantur. perfectio aūt ⁊ rectitudo rōnis in ſpeculatiuis dependet ex principijs. ex quibꝰ rō ſyllogizat. ſicut dictū eſt. ꝙ ſcientia dependet ab intellectu qui eſt habitus principioꝝ. ⁊ p̄ſupponit ip̄m. in humaniſ aūt actibꝰſe habent fines ſicut principia in ſpeculatiuis. vt dicit̉ invi. ethi. ⁊ ideo ad prudentiā q̄ ē recta ratio agibiliū reqͥritur ꝙ hō ſit bene diſpoſitus circa fines. quod quidē eſt ꝑ