QueſtioXLI
Onſequēter ꝯſiderādum eſt. primo de timore ⁊ ſecundo de audacia: Circa timorem conſideranda ſunt quattuor. Primode ip̄o timore. Secundo de obiecto eiꝰ. Tertio de cā ip̄ius. Quario de effectu. Circa primum queruntur quattuor. Primo. vtꝝ timor ſit paſſio aīe. Secundovtꝝ ſit ſpecialis paſſio. Tertio vtꝝ ſit aliquis timor naturalis. Quarto de ſpēbus timorisAd primum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ timor nō ſit paſſio anime. Dicit. n. Damaſc. inli. iij. ꝙ timor eſt ꝟtus ẜm ſiſtolem .i. contractōnem eſſentie deſideratiua. ſed nulla ꝟtus eſt paſſio. vt ꝓbatur in. ij.cthi. ergo timor nō eſt paſſio ¶ Pre. Omnis paſſio ē eſfectus ex pn̄tia agentis ꝓueniens. ſed timor non ē de aliqͦpn̄ti ſed de futuro. vt Damaſ. dicit in. ij. li. ergo timor nōeſt paſſio. ¶ Pre. Omnis paſſio anime eſt motus appetitus ſenſitiui qui ſequit̉ apprehenſionem ſenſus. ſenſusautem nō eſt apprehenſiuus futuri ſed pn̄tis. cum ergo timor ſit de malo futuro. videt̉ ꝙ nō ſit paſſio aīe. ¶ Sedcontra eſt quod Augꝰ. in. xiiij. de ci. dei. enumerat timorēinter alias anime paſſiones. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ inter ceteros anime motus poſt triſticiam timor magis rōnem obtinetpaſſionis. Vt .n. ſupͣ dictum eſt. ad rōnem paſſionis primo quidem ꝑtinet ꝙ ſit motus paſſiue ꝟtutis. ad quamſcꝫ comparet̉ ſuum obiectum ꝑ modum actiui mouētis.eo ꝙ paſſio eſt effectus agentis. ⁊ ꝑ hunc modum etiā ſentire ⁊ intelligere dicunt̉ pati. Secundo magis ꝓprie d̓rpaſſio motus appetitiue ꝟtutis habentis organum corꝑale. qui ſit cum aliqua tranſmutatōne corꝑali. Et adhuc ꝓprijſſime illi motus paſſiones dicunt̉ qui importantaliquod nocumētum. Manifeſtum eſt autem ꝙ timor cumſit de malo ad appetitiuam potentiam ꝑtinet. que ꝑ ſe reſpicit bonum ⁊ malum. ꝑtinet autem ad appetitum ſenſitiuum. fit .n. cum quadam tranſmutatōne .ſ. cum contractione. vt Damaſ. dicit. ⁊ importat etiam habitudinē admalum. ẜm ꝙ malum habet quodammō victoriam ſuꝑaliquod bonum. vn̄ veriſſime ſibi competit rō paſſionis.tn̄ poſt triſticiam que eſt de pn̄ti malo. nā timor ē de malofuturo. qd̓ nō ita mouet ſicut pn̄s. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ ꝟtus noīat quoddam principium actionis. ⁊ ideo inqͣꝫtuꝫinteriores motus appetitiue ꝟtutis ſunt principia exteriorum actuum dicunt̉ ꝟtutes. ph̓s autem negat paſſionēeſſe ꝟtutem que eſt habitus. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ſic̄ paſſio corporis naturalis ꝓuenit ex corꝑali pn̄tia agentis. ita paſſioanime ꝓuenit ex animali pn̄tia agentis abſqꝫ pn̄tia corporali vel reali. inqͣꝫtum .ſ. malum quod eſt futurum realit̓eſt pn̄s ẜm apprehenſionem aīe. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ ſenſus n̄apprehendit futuruꝫ. ſed ex eo quod apprehendit pn̄s aīalnaturali inſtinctu mouet̉ ad ſperandū futuꝝ bonū. vel timendum futurum malum.Ad ſcd̓um ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ timor nō ſit ſpecialis paſſio. Dic̄. n. Augꝰ. in li.lxxxiij. q. ꝙ quem nō examinat metus. neqꝫ cupiditas eūvaſtat. nec egritudo .i. triſticia eū macerat. nec ventilat geſtiens ⁊ vana leticia. ex quo videt̉ ꝙ remoto timore omnes alie paſſiones remouent̉. non ergo paſſio eſt ſpecial̓.ſed generalis. ¶ Pre. ph̓s dicit in. vi. ethi. ꝙ ita ſe habet īappetitu ꝓſecutio ⁊ fuga. ſicut in intellectu affirmatio ⁊negatio. ſed negatio non eſt aliquid ſpeciale in intellectu
ſicut nec affirmatio. ſed aliquid commune ad multa. ergonec fuga in appetitu. ſed nihil eſt aliud timor qͣꝫ fuga quedam mali. ergo timor nō eſt paſſio ſpecialis. ¶ Pre. Sitimor eſt paſſio ſpecialis. p̄cipue in iraſcibili eſſer. eſt autētimor etiam in concupiſcibili. Dicit. n philoſophus in. ijrhetor. ꝙ timor eſt triſticia quedam. Et Damaſ. dicit. ꝙtimor eſt ꝟtus deſideratiua. triſticia aut em ⁊ deſideriumſunt in concupiſcibi li. vt ſupra dictum eſt. non eſt gͦ paſſio ſpecialis. cum ꝑtineat ad diuerſas potentias. ¶ Sedcontra eſt ꝙ condiuidit̉ alijs paſſionibus anime. vt pꝫ ꝑDamaſ. in. ij. li. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ paſſiones anime recipiuntſpeciem ex obiectis. vnde ſpecialis paſſio eſt que habet ſpeciale obiectum. ſicut ⁊ ſpes. Sicut .n. obiectum ſpei eſt bonum futurum arduum poſſibile adipiſci. ita obiectum timoris eſt malum futurum difficile. cui reſiſti non poteſt.vnde timor eſt ſpecialis paſſio anime. ¶ Ad. i. ergo dd̓.ꝙ omnes paſſiones anime deriuant̉ ex vno principio ſcꝫex amore. in quo habent ad in uicem connexionem. ⁊ rōnehuius connexionis remoto timore remouent̉ alie paſſiones anime. non ideo quia ſit paſſio generalis. ¶Ad. ij. dd̓ꝙ non omnis fuga appetitus eſt timor. ſed fuga ab aliquoſpeciali obiecto. vt dictum eſt. ⁊ ideo licet fuga ſit quoddāgenerale. tamen timor eſt paſſio ſpecialis. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙtimor nullo mō eſt in concupiſcibili. non .n. reſpicit maluabſolute. ſed cum quadam difficultate vel arduitate. vt eireſiſti vix poſſit. Sed quia paſſiones iraſcibilis deriuant̉a paſſionibus concupiſcibilis. ⁊ ad eas terminant̉. vt ſupͣdictum eſt. ideo timori attribuunt̉ ea que ſunt concupiſcibilis. d̓r .n. timor eſſe triſticia inquantum obiectum timoris eſt contriſtans ſi pn̄s fuerit. vnde ⁊ philoſophus dic̄ibidem. ꝙ timor ꝓcedit ex fantaſia futuri mali corruptiuivel contri ſtatiui. Similiter ⁊ deſiderium attribuit̉ a Damaſ. timori. quia ſicut ſpes cauſat̉ vel orit̉ a deſiderio boni. ita timor eſt ex fuga mali. fuga autem mali orit̉ ex deſiderio boni. vt ex ſupra dictis pꝫ.Ad tertium ſic ꝓceditur.Uidet̉ ꝙ timor aliquis ſit naturalis. Dicit. n. Damaſc.in. iij. li. ꝙ eſt quidam timor naturalis nolente anima diuidi a corꝑe. ¶ Pre. Timor ex amore oritur. vt dictumeſt. ſed eſt aliquis amor naturalis. vt Diony. dicit. iiij. c.de di. no. ergo etiam eſt aliquis timor naturalis. Pre.Timor opponitur ſpei. vt ſupra dictum eſt. ſed eſt aliquaſpes nature. vt pꝫ ꝑ id quod d̓r Roma. iiij. de Abraam. ꝙcontra ſpem nature in ſpem gratie credidit. ergo etiam eſtaliquis timor nature. ¶ Sed contra. ea que ſunt naturalia cōmuniter inueniunt̉ in rebus animatis ⁊ inanimatis. ſed timor non inuenit̉ in rebus inanimatꝭ. ergo timornon eſt naturalis. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ aliquis motus d̓r naturalis. quia ad ip̄m inclinat natura. ſed hoc contingit dupl̓r.Uno mō ꝙ totum ꝑficit̉ a natura abſqꝫ aliqua oꝑatōneapprehenſiue ꝟtutis. ſicut moueri ſurſum eſt motus naturalis ignis. ⁊ augeri ē motus naturalis aīalium ⁊ plantarum. Alio mō d̓r motus naturalis ad quem natura inclinat. licet nō ꝑficiat̉ niſi ꝑ apprebenſionem. qꝛ ſicut ſu p̄dictum eſt. motus cognitiue ⁊ appetitiue ꝟtutis reducuntur in naturā ſicut in principiū primū. Et ꝑ hunc moduꝫetiā ip̄i actus apprehenſiue ꝟtutis. vt intelligere. ſentire. ⁊mēorari. ⁊ etiā motus appetitus aīalis qn̄qꝫ dicunt naturales. ⁊ ꝑ hūc modū pōt dici timor naturalis. ⁊ diſtinguit̉ a timore nō naturali ẜm diuerſitatē obiecti. Eſt .n. vtph̓s dic̄ in. ij. rheto. timor de malo corruptiuo. qd̓ natura
G