Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXXXIIII

ſcꝫ ſuꝑ hoc bonū qd̓ eſt oꝑatio ſuꝑuenit aliud bonū quodē delectatio. importat quietatōeꝫ appetitus in bono preſuppoſito. Scd̓o ex ꝑte cauſe agētis. qͥdē directe.qꝛ ph̓s dic̄ in. x. ethi. ꝑficit oꝑatōeꝫ delectatio. ſic̄ medicus ſanū. ſed ſic̄ ſanitas. indirecte aūt inqͣꝫtū .ſ. agēs. qꝛdelectat̉ in ſua actōe. vehemētius attendit ad ip̄am. diligentius oꝑat̉. ẜm hoc d̓r in. x. ethi. delectatōnes adaugēt ꝓprias oꝑatōes impediūt extraneas. Ad i. ergo dd̓. non oīs delectatio impedit actū rōnis. ſed delectatio corꝑalis conſequit̉ actū rōis. ſed actū concupiſcibilis qui delectatōeꝫ auget̉. delectatio aūt conſequit̉actū rōis fortificat rōis vſum. ¶Ad. ij dd̓. ſic̄ d̓r in. ij.phi. ꝯtingit duo ſibi inuicē ſunt. ita vnū ſit efficiens. aliud finalis alterius. hūc modū oꝑatiocauſat delectatōeꝫ ſic̄ efficiens. delectatio aūt ꝑficit oꝑationem modū finis. vt dictum ē. Ad. iij. pꝫ reſponſio ex dictis. Queſtio. XXXIIII.Einde conſiderādūeſt de bonitate malicia delectatōnū. Et circahoc querunt̉ qͣttuor. Primo vtꝝ oīs delectatio ſit mala. Scd̓o dato. vtꝝ oīs delectatio ſit bona.Tertio vtꝝ aliqͣ delectatio ſit optima. Quarto vtꝝ delectatio ſit mēſura vel regula. ẜm quā iudicet̉ bonū vel maſum in moralibus.Ad primum ſic ꝓcediturUidet̉ oīs delectatio ſit mala. Illud .n. qd̓ corrumpitprudentiā impedit rōis vſum. videt̉ ẜm ſe malū. qꝛbonum hoīs ē ẜm rōnem. vt Diony. dic̄. iiij. cap̄. de di.no. ſed delectatio corrūpit prudentiā impedit rōis vſuꝫ tāto magis qͣꝫto delectatōes ſunt maiores. vn̄ in delectatōnibꝰ venereis ſunt maxīe. impoſſibile ē aliqͥd intelligere. vt in. vij. ethi. Et Hiero. etiā dic̄ ſuꝑ Maith.illo tꝑe ꝯiugales actus gerunt̉ pn̄tia ſancti ſpūs dabit̉. etiā ſi ꝓpheta videat̉ qui officio generatōis obſeqͥt̉. delectatio ē ẜm ſe malū. oīs delectatio mala. Pre.illud qd̓ fugit ꝟtuoſus ꝓſequit̉ aliqͥs deficiēs a ꝟtutevidet̉ ẜm ſe malū fugiendū. qꝛ vt d̓r in. x. ethi. ꝟtuoſus ē quaſi menſura regula hūanoꝝ actuū. Et apl̓s dic̄i. ad Corinth. ij. Spūalis iudicat oīa. ſed pueri beſtie inquibus ē ꝟtus ꝓſequunt̉ delectatōnes. fugit autemeas tꝑatus. delectatōnes ẜm ſe ſunt male fugiende. Pre. ꝟtus ars ſunt circa difficile bonum. vt d̓r in. ijethi. ſed nulla ars ordinata ē ad delectationem. delectatio eſt aliqͥd bonum. Sed ꝯͣ eſt qd̓ in pͣs. d̓r. Delectare in dūo. cum igit̉ ad nihil mali auctoritas diuina inducat. videt̉ oīs delectatio ſit mala. Rn̄. dd̓. ſicut d̓r in x. ethi. Aliqui poſuerunt omnes delectatōesmalas. cuius videt̉ fuiſſe qꝛ intentionem ſuam referebāt ad ſolas delectatōes ſenſibiles corꝑales. ſunt magis manifeſte. in ceteris intelligibilia a ſenſibilibusantiqͥ philoſophi diſtinguebāt. nec intellectū a ſenſu.vt d̓r in li. de aīa. Delectatōnes aūt corꝑales arbitrabant̉dicendum omnes eſſe malas. vt ſic homines qui ad delectationes immoderatas ſunt ꝓni. a delectationibus ſe retrahentes ad medium ꝟtutis ꝑueniant. Sed hec exiſtimatio fuit conueniens. cum .n. nullus poſſit viuere ſinealiqua ſenſibili corꝑali delectatōe. ſi illi qui docent omnes delectationes malas dep̄hendant̉ aliquas delectationes ſuſciꝑe magis homines ad delectationes eruntcliues exemplo opeꝝ. ꝟboꝝ docttina p̄termiſſa. In oꝑatio

nibus .n. paſſionibꝰ hūanis in quibꝰ exꝑientia plurimūvalet. magis mouēt exempla qͣꝫ ꝟba. Dicendum ē aliqͣs delectatōes bonas aliquas malas. Eſt .n. delectatio quies appetitiue ꝟtutis in aliquo bono amato.ſequens aliquam oꝑationem. Un̄ huius duplex accipi pōt. Una quidem ex ꝑte boni in quo aliquis quieſcensdelectat̉. bonū .n. malū in moralibꝰ d̓r ẜm conuenitni vel diſcordat ab ea. vt ſupͣ dictum ē. Sic̄ in rebꝰ naturalibus aliquid d̓r naturale ex eo nature conuenit. innaturale vero ex eo ē a natura diſcordans. Sic̄ igit̉ in naturalibus ē quedam quies naturalis. que .ſ. ē ex eo quoduenit nature. vt cum graue quieſcit deorſum. quedā innaturalis que ē in eo quod repugnat nature. ſic̄ cum graue quieſcit ſurſum. Ita in moralibus ē delectatio bōa.ẜm appetitus ſuꝑior aut inferior requieſcit in eo quodconuenit rōi. quedam mala ex eo quieſcit in eo quoda rōe diſcordat a lege dei. Alia accipi pōt ex ꝑte oꝑationum. quaꝝ quedam ſunt male. quedam bone. oꝑatōnibus aūt magis ſunt affines delectatōnes que ſunt eisconiuncte qͣꝫ ꝯcupīe que tꝑe eas p̄cedunt. vn̄ cum ꝯcupīebonaꝝ oꝑotionum ſint bone. malaꝝ vero male. multo magis delectationes bonaꝝ oꝑationum ſunt bone. malaꝝ vero male. Ad. i. dd̓. ſic̄ ſupͣ dictum ē. Delectationesque ſunt de actu rōnis non impediunt rōnem. neqꝫ corrūpunt prudentiā. ſed delectatōnes extranee cuiuſmōi ſuntdelectationes corꝑales. que qͥdem rōnis vſum impediūtſicut ſupra dictum ē. contrarietatem appetitus quieſcit in eo quod repugnat rōni. ex hoc habet delectatioſit moraliter mala. vel ẜm quādam ligationem rōnis. ſic̄in concubitu coniugali. delectatio qͣꝫuis ſit in eo quod conuenit rōni. tamen impedit rōis vſum ꝓpter corꝑalem trāſmutationem adiunctam. ſed ex hoc non ꝯſequit̉ maliciāmoralem. ſic̄ nec ſomnus quo ligat̉ vſus rōnis. moraliterē malus ſi ſit ẜm rōnem receptus. nam ip̄a hoc habetvt qn̄qꝫ rōnis vſus intercipiat̉. dicimus tamen hmōi ligamentum rōnis ex delectatione in actu cōiugali. ſihabeat maliciam moralem. qꝛ ē peccatum mortale necveniale. ꝓuenit tamen ex quadeꝫ morali malicia .ſ. ex peccato primi parentis. nam hoc in ſtatu innocentie non eratvt pꝫ ex his que in primo dicta ſunt. Ad. ij. dd̓. tꝑatus non fugit omnes delectatiōes. ſed immoderatasni conuenientes. aūt pueri beſtie delectatōes conſequunt̉. on̄dit eas vl̓r eſſe malas. qꝛ in eis ē naturalisappetitus a deo qui mouet̉ in id quod ē ei conueniēs. vAd. iij. dd̓. oīs boni ē ars. ſed exterioꝝ factibiliū. vtinfra dicet̉. Circa oꝑationes autem paſſiones que ſuntin nobis magis ē prudentia ꝟtus qͣꝫ ars. tamen aliqͣars ē factiua delectationis .ſ. pulmentaria prgmentariavt d̓r in. vij. ethi.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ oīs delectatio ſit bona. Sic̄ .n. in principio dictum ē. bonū in tria diuidit̉ .ſ. honeſtum vtile. delectabile. ſꝫ boneſtū omne ē bonū. ſil̓r omne vtile. omnis delectatio ē bona. Pre. Illud ẜm ſe ē bonū qd̓ querit̉ꝓpter aliud. vt d̓r in i. ethi. ſꝫ delectatio q̄rit̉ ꝓpter alid̓ridiculū .n. videt̉ ab aliqͦ querere qͣre vult delectari. delectatio ē ſe bena. ſed quod ſe p̄dicat̉ de aliquo. vl̓rdicat̉ de eo. ergo omnis delectatio ē bona. Pre. Id qd̓ab oībus deſiderat̉ videt̉ eſſe ſe bonum. nam bonum ēqd̓ oīa appetūt. vt d̓r in. i ethi. ſꝫ omnes appetūt aliquamdelectatōeꝫ. etiā pueri beſtie. igit̉ delectatio ē ẜꝫ ſe bonū