Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Sapien.Glo. ordi.Ca. XIIIINico. de lyra

nus aūt qd̓ fit idolū: maledictū ēa ⁊ ip̄m: ⁊ qui fecit illud: qꝛ ille quidem oꝑatꝰ eſt: illud aūt cū eēt fragile deꝰ cognoīatꝰ eſt. Similiteraūt odio ſūt deo: impius ⁊ impietas eiꝰ. Etenī qd̓ factuꝫ ē cū illo bb qͥ fecitꝭ tormēta patiet̉. Propterehͦ ⁊ in idolis nationū non erit redſpectus: qm̄ creaturę dei in odiū efactę ſūt: ⁊ ī tētationē aīę hoīm: s⁊ in muſcipulam pedibus inſipientium. Initiuꝫ enī fornicatiōis iē exqͥſitio idoloruꝫ: ⁊ adinuentioᵏd illorū corruptio vitę eſt. Non enī merāt ab initio: neqꝫ erūt in ꝑpetu na §oſtendit vnde ꝓceſſerunt idola.um. Suꝑuacuitas enī hominum ohęc adinuenit in orbē terrarū: et pideo breuis illorū finis ē inuētꝰ.Acerbo enī luctu dolēs pater ci­ 4to ſibi rapti filij fecit imaginē: et rillū qui tūc qͣſi homo mortuꝰ fuerat: nūc tanqͣꝫ deuꝫ colere cepit:⁊ cōſtituit īter ſeruos ſuos ſacraset ſacrificia. Deinde īterueniēte:tꝑe cōualeſcēte ātiqͣ cōſuetudīe:hic error tāqͣꝫ lex cuſtoditꝰ ē: ⁊ tyrannorū imꝑio colebant̉ figmenta. Et hos quos in palā homīes xhonorare non poterant propterhoc qd̓ lōge eſſent: a longinquofigura eorum allata euidentemimagineꝫ regis: quem honorarevolebāt fecerūt: vt illum qui aberat tāqͣꝫ pn̄tem colerent ſua ſollicitudinē. Prouexit aūt ad horūculturā: ⁊ hos qui ignorabāt: artificis eximia diligētia. Ille em̄cvolens plus placere illi qͥ ſe aſſūſit: elaborauit arte ſua vt ſimili-

ad reſtaurationē orbis ſeruarēt̉. cū genꝰ humanū proiniqͥtate ſua diluuio deleret̉. Un̄ Petrꝰ: In qͣ pauci .i.octo aīe ſalue facte ſūt ꝑ aquā: ꝙ ⁊ nos nunc ſil̓is forme ſaluos fecit baptiſma ⁊cͣ. Arca de lignis leuigatisꝯſtructa eccl̓iaꝫ ſignificat: q̄ fit de collectiōe fideliū artificio p̄dicatorum. Pauci .i.octo aīe ſalue facte ſūt ꝑ aquāmūdo ꝑeunte: qꝛ ad cōꝑationē reproboꝝ paruꝰ numerꝰ eſtelectoꝝ. Pauci enī ſūt qͥ viaꝫvite īueniūt. aquā diluuij extra poſitos occidit: qꝛ hereticū lꝫ habentē baptiſmi ſacramentū: ip̄e aque demergūt adinferos: q̄ arcā leuauerunt adcelos. Octonariꝰ quoqꝫ ſignificat eccleſiam ꝙ ī ſacramentodn̄ice reſurrectionis ꝑcipit lauacrū baptiſmi: Vt ſic̄ ipſe reſurrexit a mortuis ꝑ gl̓iaꝫ patris: ita ⁊ nos ī nouitate viteambulemꝰ aqͣ regenerationisabluti. Hīc Hieremiaſ. Stultus factꝰ eſt oīs hō a ſcīa ſua:confuſus ē factor ī ſcuptili: qmēdax ꝯflator eiꝰ: nec ē ſpūs īeis. Uana enī ſūt oꝑa ⁊ dignariſu. ⁊ ī tꝑe viſitatiōis ꝑibūt.a Et qͥ fecit illud. Simulacꝝ⁊ cultores falſoꝝ deoruꝫ. Diabolꝰ enī inde puniet̉ ꝙ ſibi diuinū honorē vſurpat. et hō qꝓ creatore creaturā honorat.Lignū ꝟo ſepe hoīem ſignificat. Bn̄dictꝰ gͦ hō qͥ ꝟitatē d̓cit ⁊ facit. Hereticꝰ āfigmēta ſua colit: maledictꝰ ē: ⁊ ꝑdtioni deditꝰ: ⁊ opꝰ .i. doctrinaeius.Propter hoc ⁊cͣ.Nō ē ignoſcēdū idolis. vl̓ eorū inhabitatoribus .i. demonbus: qꝛ hoīes ad imaginē defactos ab ip̄o retrahūti. ⁊ ī erroris muſcipula ſubuertūt. heretici qͦꝫ qͥ hoīes ſeducunt: diſtrictū non euadēt iudicium.c Initium. Peſſimuꝫ enī genus ē fornicatiōis: qͦ aīa recedit a deo ⁊ fornicat̉ cū idolis:vel diuini dogmatꝭ ꝟitatē relinqͥt: ⁊ ſequit̉ falſitatē heretice prauitatꝭ vl̓ opinionis. HīcPaulꝰ auariciā idoloꝝ ẜuitutem appellat. Un̄ ꝯſtat omneꝫmalā ꝯcupiſcētiā fornicatiōevocari: qͣ aīa relicta ſuꝑiori lege īferioꝝ voluptate turpi naturarum qͣſi mercede ꝓſtratavel ꝓſtituta corrumpit̉.d Non enī ⁊cͣ. Diſꝑdat dn̄vniuerſa labia doloſa. ⁊ oēsloquunt̉ mendaciū.Hieremias: Dij qͥ celos ⁊ terramnō fecerūt: pereāt de terra ⁊cͣ.TLactantiꝰ. Propter hoīm ſtulticiā: ⁊ prauitatē quiagreſtem vitam ſine vllo rectore viuebant: hoīes ip̄mregē: totāqꝫ gentē ſūmis laudibꝰ extulerūt: vt etiā deos appellaret: vel ꝓ inſigni ꝟtute ꝯualeſcēte: vl̓ adu̓latione: vel ꝓ bn̄ficijs. Deinde .i. pꝰ mortē reges amicis ſuis magnū deſideriū reliquerūt. Id̓o hoīes ſimulacra eorū finxerunt: quorū ꝯtemplatione aliqd̓ haberent ſolatium. Progreſſiqꝫ lōgius: ꝑ amorem memoriam defunctoꝝ colere ceperunt. vt bene meritis gr̄aꝫreferrent: ⁊ ſucceſſores eorum ad bene imparandū allicerēt. Vnde Cicero. Suſcepit ante vitam hominū conſuetudoqꝫ cōmunis: vt beneficijs excellētes viros ī celum fama et voluntate tollerent. hinc Hercules. hincCaſtor. hinc Pollux. hinc Eſculapius. hinc Liber. EtI alio loco

a Maledictū ē ⁊ ip̄m ⁊ qͥ fecit illud. ⁊ ſubdit̉ cauſa cū d̓r: Sil̓r autēodio ſūt deo impiꝰ ⁊ eiꝰ impietas .i. fabricator idoli ⁊ idolum ab eo factum. nā vtrūqꝫ ē cauſa idolatrie. b Etenī qd̓ factuꝫ ē cū il. qͥ fecittor. patiet̉. hoc nō pōt ītelligi de idolo abſolute: cū ſenſū nō habeat ꝑquē poſſit tormētū ſentire: ꝓpter qd̓ ītelligit̉ de demone qͥ colebat̉ inidolo: ⁊ ibi reſponſa dabat aliqn̄: ꝓpter quoddicit̉ Matth̓. .xxv. Diſcedite a me maledicti inignem eternū qͥ paratus eſt diabolo ⁊ angeliseius. c Propter hoc ⁊ ī idolis nationū .i.in demonibꝰ in idolis habitantibꝰ. d Nōerit reſpectus .ſ. miſericordie diuine. naꝫ peccatum demonū eſt irremiſſibile. e Qm̄ creature dei .i. demones a deo creati qͣꝫtum ad naturam: f In odiū facte ſunt. ꝑ eoꝝ culpamq̄ non eſt a deo actore: ſed a liberi arbitrij defectibilitate. g Et in tētationē aīe ho. naꝫ decelo deiecti ſtudēt hoīes īpedire a ſua ſalute.h Et in muſcipulā pedibꝰ inſipientiū. qͥ vincūtur tentationibꝰ demonū. ſapientibꝰ autem qͥviriliter reſiſtunt hmōi tentationes non ſunt īmuſcipulā: ſed magis in victoriam ⁊ coronaꝫ.i Initiū enī. Hic ꝯſequēter ponit̉ idolatrie īchoatio. cuius pͥmo ponit̉ initiū. ſcd̓o ꝓcedēsinde malum. ibi: Et nō ſuffecerat. pͥma ī duasẜm duplicem inchoationis cauſam. ſecūda ponit̉ ibi: Deinde interueniēte. prima ꝟo cauſafabricatiōis idoloꝝ ⁊ idolatrie fuit affectꝰ inordinatꝰ hoīm ad ꝓpinquos ſuos defunctos:qͥbus fecerunt imagines ad ſuā ꝯſolationem:vt ſic ī aſpectu imaginū defunctoꝝ ꝯſolarēt̉.vnde de Nino rege aſſyrioꝝ ſcribit̉ ꝙ mortuoBelo patre ſuo imaginē ſua fecit: cui tantā reuerentiā exhibuit: vt ſuis delinquētibꝰ ꝓpterrefugiū ad imaginē patris parceret: ꝓpter qd̓hoīes illi imagini impendere ceperūt diuinoshonores. ⁊ huiꝰ exēplo alij potētes ceperūt facere ſuis charis defunctis imagines: qͥbꝰ ſimilem reuerentiā exhibebāt. Et ſicut a Belo inchoata ē fabricatio idoloꝝ: ſic ⁊ ab eiꝰ noīe denoīatio alioꝝ: ꝓpter qd̓ aliqui idolū ſuū noīauerunt bel: alij baal: alij beelcebub: ẜm varietatem idiomatū. ⁊ ſicut Ninꝰ ad ſui ꝯſolationē fecit idolū patri ſuo. ita patres aliqͥ pͥmogenitis ſuis an̄ eos morientibꝰ fecerunt idola: etex eadē cauſa. ſic gͦ dicit̉: Initiū enī fornicationis .i. idolatrie: q̄ eſt fornicatio ſpiritualis.k Eſt exqͥſitio idoloꝝ .i. fabricatio eorum.l Et adinuētio illorū corruptio vite ē .ſ. ſpiritualis q̄ ꝯſiſtit in vnione ad deū: quā interrūpit idolatria. m Non enī erāt ab initio. nāa creatiōe mundi vſqꝫ ad diluuiū: ⁊ etiaꝫ poſtꝑ magnū tp̄s nō legit̉ fuiſſe aliquod idolum:n Neqꝫ erūt in ꝑpe. iā enī ceſſauerūt idola qͣſi ꝑ totum mūdū. o Suꝑuacuitas enī ho.id ē defectꝰ ſapīe eorū. p Hec adinuenit. etſubdit̉ modus. cū d̓r: Acerbo enī luctu .i. irrationabili. q Dolens pr̄ rapti ci. ſibi filij .ſ.an̄ mortē patris: r Fecit imaginē. ad ſuaꝫꝯſolationē. s Et ꝯſtituit īter ſer. ſuos ſa. ⁊ſacri. illi imagini exhibēda. t Deinde. Hicponitur cauſa ſcd̓a inuentionis imaginū. naꝫaliqui potentes ⁊ tyrāni volētes honorari nōſolum in ſua p̄ſentia ſed etiam in ſua abſentiafecerunt ſuam imaginem: mittentes eaꝫ ad loca remota vt venerarent̉ in ea ſicut refert Ioſephus libro antiqͥtatisiudaice. xviij. ⁊ in libro de iudaico bello de Caio ceſare: ꝙ imagineꝫſuam miſit ꝑ imperiū romanum vt adoraret̉ in ea. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit̉:Deinde ⁊cͣ. et ptꝫ ex dictis lr̄a paucis exceptis. v Colebant̉ figmenta .i. imagines tyrannorū. et ſubdit̉ cauſa: x Hos quos ī paProuexit aūt. vbi ponit̉ alia cauſa q̄ eſtlam ⁊cͣ. et ptꝫ vſqꝫ ibi:adulatio artificum ⁊ cupiditas. Nā volentes placere regibus ⁊ tyrannis fecerūt eis imagines pulchriores qͣꝫ eſſent eoꝝ ꝑſone. ⁊ ex tali pulchritudine fuerunt ſimplices magis inducti ad colenduꝫ talesimagines. ⁊ hͦ ē qd̓ dicit̉: Prouexit aūt .i. induxit: z Ad hoꝝ cul.ſcꝫ regū ⁊ tyrānoꝝ ī ſuis imaginibꝰ. a Et hos qui igno .i. ſimplices. h Artificis exi. dili. circa pulchritudinē imaginis. c Illenī. artifex. d Volēs plus pla. illi qͦ ſe aſſūpſit .i. regi qͥ eū ad faciendū ſibi imaginē elegit. e Elaborauit .i. ꝑfecte laborauitUt ſimili.

i. Pe. 3. d.

B

Hie. 10. c.

C

Coloẜ. 3. a

Hie. 10. b

Lactā. li. i

Tuliꝰ d̓ natura deoꝝ.

ii 3