Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Additio PſalmusCXL.VIII UAdditio

tionibꝰ exp̄ſſe aſſerūt: ꝙ iſti psͣ. ſūt facti ab ipſo dauid. vn̄ minus vere dicit̉ ꝙ ẜm hebreos nomē illiꝰ qͥ hos psͣ. compoſuitignorat̉: īmo ex hoc ſumit̉ ratio ꝓ opinione Augꝭ. circa auctoritatē pſalmorū: vt ſepe dictū fuit. sͣ. Itē circa declarationēhuiꝰ psͣ. ⁊ duorū ſequētiū attendendū eſt: ꝙ hi tres psͣ. ꝓpriepoſſunt applicari tribꝰ ſtatibꝰ eccleſie principalibus: in qͥbuslaus dei cōſiderat̉ in ſingulis ſuo modo. Primꝰ em̄ ſtatꝰ eccleſie cōſiderat̉ ī lege antiqͣ: in qua diuina veritas ī ſeipſa nōdūmanifeſtata erat: nec adhuc via ſanctoꝝ ꝓpalata: ad Heb̓. ix.Erat tn̄ excellētior ſtatꝰ ille reſpectu ceterarū nationuꝫ in ſex.Primo in hͦ ꝙ cognoſcebat deū eē creatorē mūdi: qd̓ qͥdē creationis bn̄ficiū celebrabāt: ī cuiꝰ memoria ſabbatū ſeruabat̉:vt ptꝫ Exo. xx. Et ad iſtū ſtatū referri poſſet psͣ. iſte .ſ. Laudate dn̄m d̓ celis ī qͦ fit mētio exp̄ſſa de creatiōe mūdi corrn̄dent̉ad ea q̄ cōtinēt̉ Gen̄. j. lꝫ nō oīno eodē ordine. Exprimūt̉ etiā īhͦ psͣ. angeli qͥ nō fuerūt exp̄ſſi ī creatiōe mūdi ꝓpt̓ ppl̓i ruditatē: ſꝫ includūt̉ ī hͦ ꝙ dixit: Fiat lux. ẜm Augꝭ. de qͥbꝰ creaturꝭdixit: Quia ip̄e dixit ⁊ facta ſūt: ip̄e mādauit ⁊ creata ſūt ꝓfitēdo ip̄arū creationē. Scd̓o iſte ſtatꝰ p̄fert̉ ceteris ī hͦ ꝙ nō ſolū deū ꝓfitebat̉ eē creatorē mūdi: ſꝫ etiā cōſeruatorē reꝝ creatarū: qͣrū q̄dā ſic ab eo cōſeruāt̉ vt habeāt ꝑpetuitatē etiā ẜmindiuidua: ſic̄ ſūt celeſtia. d̓ qͥbꝰ dicit: Statuit ea ī eternū ⁊cͣ. q̄dā vero ꝑpetuitatē a deo habēt ẜm ſpeciē: ſicut iſta inferiora d̓qͥbꝰ dicit: Laudate dn̄m de terra ⁊cͣ. exponāt̉ cetera ſicut ī poſtil. C.quēter facit mētionē d̓ regimīe politico. hūano eo ꝙderiuat̉ a lege naturali a deo pͥmordialiter inſtituta: in qͦ regimine principales ſūt reges tāqͣꝫ capita ⁊ ppl̓i tāqͣꝫ corꝑa. d̓ qͥbus dicit: Reges terre ⁊ oēs ppl̓i: pͥncipes ⁊ oēs iudices terre.Minꝰ ꝟo pͥncipales ī hmōi regimīe ſūt illi qͥ nō habēt ꝑfectārōnē ad regēdū: ſicut illi qͥ nōdū attingūt ꝑfectā etatē. de qͥbꝰdicit. Iuuenes ⁊ virgines. Sil̓r ⁊ illi q̄ iā trāſierūt etatē virilē⁊ ex ſenectute debilitāt̉ d̓ qͥbꝰ dicit: ſenes. Tertio p̄fert̉ iſte ſtatꝰ ī hͦ ꝙ ꝓfitebat̉ vnitatē dei excluſa pluralitate deoꝝ: quā cetere natiōes ꝑnicioſe eſtimabāt: ⁊ d̓ hͦ dicit. Laudēt nomē dn̄iqꝛ exaltatū ē nomē eiꝰ ſoliꝰ. Quarto p̄fert̉ iſte ſtatꝰ ī excluſione idolatrie: vt pꝫ Exo. xx. Multi em̄ philoſophātes ⁊ alij credebāt tm̄ vnū deū eē: q̄ tn̄ aliqͣs creaturas colebāt tāqͣꝫ deos:vt ptꝫ. iiij. Regꝭ. xvij. de his qͦs rex aſſyrioꝝ habitare fecit ī ciuitatibꝰ ſamarie: ⁊ qꝛ hmōi idolatre colebāt vt deos qn̄qꝫ creaturas celeſtes qn̄qꝫ terrenas. iō ſubdit: Cōfeſſio eius .ſ. fideivnitatis dei ē. Suꝑ celū ⁊ terrā. ꝓfitebāt̉ eī ꝙ nullus aliꝰ deꝰerat ī celo nec ī terra: vt hr̄ Deūt. iiij. Scito gͦ hodie ⁊ cogita īcorde tuo ꝙ dn̄s ip̄e eſt deꝰ ī celo ſurſū ⁊ in terra deorſū ⁊ nonſit aliꝰ. Quinto p̄fert̉ iſte ſtatꝰ qꝛ ſub fide ⁊ cultū vniꝰ dei miraculoſe exaltatū fuit cornu ppl̓i dei .ſ. ꝑ regiā ptātē ſublimemmultis miraculis acqͥſitā: vt ptꝫ ī hiſtoria dd̓. j. et. ij. Regꝭ. Exaltatio em̄ cornu ī hͦ loco nō ē neceſſariū vt ītelligat̉ de regnoxp̄i ſpūali: ꝓut ī poſtil: ſꝫ de regia ptāte ſublimi. Deut̓. xxxiij.de ep̄hraim legit̉: Cornua rhinocerōtis cornua illiꝰ: qd̓ d̓r ꝓpter regnū decē tribuū qd̓ ab eo deſcēdit nō ꝓpter regnū xp̄i:qꝛ nō deſcēdit d̓ tribū ioſeph ⁊ ep̄hraim. ſil̓r cū d̓r: Threno. ij.Cōfregit ī ira furorꝭ ſui oē cornu iſrl̓. ītelligit̉ ad lr̄am d̓ oblatione regie ptātis a iudeis tꝑe Hieremie nō d̓ regno xp̄i. Sexto p̄fert̉ iſte ſtatꝰ: qꝛ nō ſolū adepti fuerūt filij iſrl̓ regiā ptātēmo p̄dicto: ſꝫ etiā quādā ſctītatē ſortiti ſūt. vn̄ Exo. xix. legit̉:Uos eritis mihi ī regnū ſacerdotale ⁊ gens ſctā. ⁊ de hͦ dicit:Hymnꝰ oībꝰ ſāctꝭ eiꝰ. ⁊ ſeqͥt̉: Filij iſrl̓ ppl̓o appropīquāti ſibi:eo ꝙ nō fecit taliter oī natiōi: vt dictū ē ī fine p̄cedētꝭ psͣ. Secūdꝰ vero ſtatꝰ eccl̓ie cōſiderat̉ ſub lege euāgelica: ad quē q̄dē ſtatū ꝓprie applicat̉ ſequēs psͣ .ſ. Cātate dn̄o ⁊cͣ. qd̓ ſic ptꝫnā hic ſtatꝰ p̄fert̉ p̄cedenti in ſex. Primo ī ip̄ius nouitate: hiceī ſtatꝰ nouꝰ d̓r: tu reſpectu antiqͥ qͥ vetꝰ ē: d̓ qͦ apl̓us ad Heb̓.viij. dicēdo: Nouū veterauit priꝰ. tū reſpectu legiſlatoris de qͦad Eph̓e. iiij. Induite nouū hoīem qͥ ẜm deū creatꝰ ē: tū reſpectu mādati pͥncipalis. vn̄ Ioh̓. xiij. Mādatū nouū do vobis:tū reſpectu cuiuſcūqꝫ legē euāgelicā ſuſcipiētꝭ ad Gal̓. vl. Neccircūciſio aliqͥd valet nec p̄putitū ſꝫ noua creatura Et iō ī ſtatuno. teſta. merito cāticū nouū cantari debet. vn̄ Eſa. xlij. vbi dexp̄o ī primo ſui aduētu ad lr̄am agit d̓r: Cātate dn̄o cāticū nouū: laus eiꝰ ab extremis t̓re. qd̓ ꝓprie ꝯcordat ī forma verborū cū pͥmo verſu huiꝰ psͣ .ſ. Cātate dn̄o cāticū nouū: laus eiꝰ īeccl̓ia ſctōrū: niſi qꝛ vbi d̓r hic: Laus eiꝰ ī eccl̓ia ſctōrū. ibi d̓r:Laus eiꝰ ī extremis terre. Ex qͦ ītelligit̉ ꝙ eccl̓ia ſctōꝝ .ſ. euāgelica d̓ qͣ ibi ⁊ hic agit̉: diffundēda erat ī extremis terre .ſ. ꝑ orbē terrarū. Scd̓o p̄fert̉ hiuꝰ reſpectu primi in pn̄tiaxp̄i: fuerat em̄ xp̄s ī antamēto ſub figura mō ē in reali p̄ſentia. ⁊ de hͦ dicit psͣ. Letet̉ iſrl̓ ī eo qͥ fecit illū: ⁊ filie ſion exultēt ī rege ſuo. q. d. ſtatꝰ nō ſolū letat̉ ī deū qͥ fecit eū .ſ. tāqͣꝫ ī

creatorē ꝓut ī primo ſtatu: ſꝫ etiā tāqͣꝫ ī regē ſuū .ſ. ī regē ſaluatorē. iuxta illud Eſa. xxxiij. Dn̄s rex nr̄ ip̄e ſaluabit nos.Tertio p̄fert̉ ī exultatione humiliū. In veteri em̄ licet cōmēdet̉ humilitas nō tn̄ ſic laudat̉ ſicut ī nouo: vbi xp̄s qͣſi totādoctrinā ſuā in hͦ fundauit Matth̓. xj. Diſcite a me qꝛ mitisſum ⁊ humilis corde. ſil̓r ⁊ p̄miū vltimū qͣſi totuꝫ humilitatiattribuit. d. Luce. xiiij. Qui ſe humiliat exaltabit̉: ⁊ de hͦ dicit psͣ. Quia bn̄placitū ē dn̄o: in ppl̓o ſuo ⁊ exaltabit māſutos ī ſalutē. hͦ ē dicere. ppl̓s huiꝰ noui ſtatꝰ in qͦ bn̄placitū eſtdeo ſūt māſueti qͥ exaltabūt̉ ī ſalutē. Quarto p̄fert̉ hic ſtatꝰreſpectu primi in purificatione interioris hoīs .ſ. conſcientię.In primo em̄ ſtatu vt Augꝰ. dicit manꝰ ꝓhibebāt̉ nō animꝰſcꝫ vt in pluribꝰ. in ſtatu vero nouo tota gl̓ia iuſtorū ī cōſciētia interiori cōſiſtit: vn̄. ij. Coꝝ. j. Gloria nr̄a hec eſt teſtimonium cōſciētie nr̄e. de qͣ gloria dicit psͣ. Exultabūt ſancti ī gl̓ialetabūt̉ in cubilibꝰ ſuis .ſ. ī cōſcientijs ſuis purificatis vn̄ inglo. Iuſti de actibꝰ ſuis bonis nō letant̉ extra .ſ. in ppl̓ari fauore: ſꝫ in cubilibꝰ ſuis .ſ. in cōſcientijs. vn̄ Matth̓. vj. Intracubiculū tuū: ⁊ ora patrē tuū. Quinto vero p̄fert̉ hic ſtatꝰ p̄cedēti in ptāte duplici ſibi data .ſ. tꝑali ⁊ ſpūali: ꝓut exponitur illud verbū euāgelij Luce .xxij. Ecce duo gladij. ⁊ de hocdicit: Et gladij ancipites in manibꝰ eoꝝ .ſ. gladiꝰ tꝑalis: quiapud imperialē ptātē prīcipaliter reſidet: ⁊ gladiꝰ ſpūalis .ſ.ligādi ⁊ ſoluēdi qͥ reſidet apud Petrū ⁊ eiꝰ ſucceſſores. cumprimo em̄ gladio qn̄qꝫ fit: Uindicta ī nationibꝰ. cū ſcd̓o: Increpationes ī ppl̓is. Et ex hoc ꝓuenit ꝙ qn̄qꝫ: Alligant̉ reges eoꝝ ī cōpedibꝰ: qꝛ ẜm glo. in p̄ceptis dei q̄ dicunt̉ vincula ferrea q̄ qͣſi dura ſunt ⁊ inſolubilia: vt cū d̓r: Qd̓ deꝰ cōiūxit hō nō ſeꝑaret: Matth̓. xix. Alligatꝰ es vxori: noli querereſolutionē. j. Coꝝ. vij. His em̄ vinculis ligant̉ gētiū reges etnobiles ſeculi ab infirmis huiꝰ mundi: quos elegit dn̄s: vtfortia queqꝫ cōfunderet ⁊ hec in glo. ⁊ ſequitur: Vt faciantin eis iudiciū cōſcriptū: qꝛ oīa iſta in primo ſtatu fuerūt conſcripta ſaltē ī figura ⁊ mō cōplent̉. Sexto p̄fert̉ hic ſtatꝰ p̄cedēti: qꝛ primꝰ ꝑtinebat tm̄ filijs iſrl̓ populo appropinquantiſibi: vt in fine p̄cedētis psͣ. cōcludit̉: Gloria tn̄ huiꝰ ſtatꝰ: Eſtoībus ſanctis .ſ. ꝑ oēs gētes ⁊ ꝑ totū mūdū vt in glo. Tertiꝰvero ſtatꝰ eccl̓ie cōſiderat̉ in lege beatifica ⁊ eterna .ſ. in ſtatuglorie: ad quē qͥdē ſtatū ꝓprie applicat̉ psͣ. vltimꝰ .ſ. Laudate dn̄m ī ſanctis eiꝰ: ⁊ exponat̉ ſicut vltimo loco exponit̉ ī poſtilla ad iſtud ꝓpoſitū reducēdo vſqꝫ ibi. cum d̓r: Oīs ſpūslaudet dn̄m. qd̓ verbū p̄ter expoſitionē poſtil. q̄ ſatꝭ cōpetēseſt pōt etiā aliter exponi ⁊ forte magis ꝓprie. Ad qd̓ ſciēdumꝙ ẜm Greg. ī eccl̓ia pn̄ti īmolat̉ deo ſacrificiū cōpūctiōis: iuxta illud: Sacrificiū deo ſpūs cōtribulatꝰ. ī celeſti vero ſacrificiū laudis. vn̄ psͣ. Dirupiſti vincula mea: ⁊ tibi ſacrificabohoſtiā laudis. cuiꝰ rō eſt: Nā in hac vita retardat̉ ſpūs: ne ferat̉ totꝰ in ip̄m deū. qn̄qꝫ ex grauedine pctōꝝ: qn̄qꝫ ex īpedimēto molis carnalis q̄ ſūt vincula aīe: qͥbus diruptis ī ſtatugl̓ie ſacrificat̉ deo hoſtia laudis: ī qua quidē hoſtia nihil reperit̉ qͥn ferat̉ ī deū. iō d̓r: Oīs ſpūs laudet dn̄m .i. totꝰ ſpūs:dictio em̄ hebraica in hoc loco poſita vtrūqꝫ ſignificat indifferēter .ſ. totū et oē. Notādū ē etiā ꝙ vltimꝰ ꝟſus huiꝰ psͣ.vltimi correſpondet primo verſui primi psͣ. ſicut vltima ꝑfectio alicuiꝰ rei prime inchoate ꝑfectioni ip̄ius. Beatitudo eīde qua intelligit̉ illud: Beatꝰ vir qͥ nō abijt in cōſilio impioꝝeſt beatitudo vie nōdū ꝑfecta ſed incipiēs ꝑ receſſuꝫ a malo.Sed in hoc verbo vltimo intelligit̉ ꝑfecta ⁊ cōſūmata beatitudo q̄ terminat̉ ī totali adheſionē ad deū ꝑ clarā cognitionē ⁊ ꝑfectū amorē in qͥbꝰ cōſiſtit ſummū gaudiū ⁊ vera lausdei: de quibꝰ Eſa. lj. Gaudiū ⁊ exultatio reperient̉ in ea gratiarū acͣt⁊ vox laudis ad qd̓ nos ꝑducat dei filiꝰ Amen.In psͣ. Laudate dn̄m de celis. vbi poſtill̓.AOll. CA. dicit ex titulo nō eſſe notū nomen auctorisapud hebreos. Burg. vult ꝙ dauid ſit auctor huiꝰ psͣ. ſicutet oīm aliorū ẜm opinionē beati Augꝭ. de qua opinione vide correctoriū circa psͣ. primū. Sed ꝓbatio Burg. eſt ꝓbatio ignoti ꝑ ignotius: qꝛ nitit̉ ꝓbare ꝑ orationes quaſdā qͣsnūc facit ſynagoga: q̄ orationes nobis ſunt magis ignote: ⁊dato ꝙ eſſent nobis note: nō eſſent tn̄ autentice: ⁊ abſit eiusorationes eſſe autenticas et efficaces: qꝛ ꝑ ſynagoge orationes iudei ſingulis diebus eccl̓ie chriſti ⁊ chriſtianis maledicunt: vt dicit̉ in gloſa ordinaria Eſaie. Circa illū aūt paſſuꝫ:Et exaltauit cornu populi ſui. quē poſtil. exponit de incarnatione chriſti in qua exaltauit nobis cornu ſalutis ꝓut auctoritatibus ꝓbat poſtillator. Burgen̄. exponit de poteſtate regia in veteri teſtamēto miraculoſe data populo iſrael: in quoBurgen̄. multipliciter peccat. Primo quia dicit poteſtatē regiam īter

sͣ. 30.sͣ. 113.