Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

AdditioAdidtio PſalmusIX

a ſconcluſio quo tendit totum.noſter: qͣꝫ admirabile eſt nomentuum in vniuerſa terra.a ſ chriſtum.b 5 id eſt de.Iſcꝫ dei vel ipſiꝰdauid de quoniatus eſt chriſtgͦIn finem pro occultis filij:a Floquentis in perſona eccleſie.IXPſalmus dauid.qͥcūqꝫ detrahat ego F laudabo.Ic Onfitebor tibi domine aCa § qꝛ in nullo ⁊p̄uidentia dubitoed oīa recte agiiſio q̄ ſulti teme: ⁊ caſu agiutātI nō ī parte. Alijs. § Omnia narrviſibilibus adquiiuiſibilia tranſit: vt qͥ lazarū in corpore: paulumſuſcitauit in mer: qd̓ maius eſt.§ generaliterviſibilia et inuiſibilia. § vel q̄cūqꝫ dico: ſūt miin totō corde meo: narrabo oīaʰ

pli ſocietate vel collegio qͣꝫ de ceteris magiſtris ꝓpter aliquā p̄eminētiā officij: vel alicuiꝰ ſingularitatis ad magiſtrū ꝑtinentis: ī qͦ caſu ī hebraica lingua cū d̓r: magiſter venit: ſine additione intelligit̉ de quocūqꝫ indifferēter ſicut in lingua latina fitcōiter: ſꝫ cū addit̉ ī hebreo hͨ ſyllaba ha huic dictioni magiſtertūc nō ꝟificat̉ niſi d̓ illo mgr̄o notiori mō p̄dicto vt dictū eſt:ita ꝙ exiſtētibꝰ multꝭ mgr̄is ī eodē collegio qͦꝝ vnꝰ eēt notiorrōne p̄dicta falſū eēt dicere: magiſter venit: cū additione huiꝰſyllabe ha: niſi ille mgr̄ qͥ ſingulariter mō p̄dicto determinat̉veniſſet: ⁊ īde ē q̄dā regula grāmatical̓ ī līgua hebraica ꝙ nūqͣꝫ noī ꝓprio ſit additio illiꝰ ſyllabe ha. lꝫ etiā ꝓpria noīa varient̉ ꝑ caſus cuiꝰ rō ptꝫ ex dictis: qꝛ illud qd̓ ſignificat̉ noīe ꝓprio nō exijt aliqd̓ ſignū ꝑ qd̓ diſtinguat̉ ab alijs: cum nihil ſignificet̉ ꝑ nomē ꝓpriū niſi aliqd̓ ſingulare: niſi forte ſumat̉ eqͥuocē: qd̓ ē alteriꝰ rōnis. Cōtingit tn̄ qn̄qꝫ ꝙ p̄ponit̉ hͦ ſyllabaha ſuꝑ flue ſine hac ꝓpria ſignificatiōe: ſicut ⁊ ī ꝓpheticis locutiōibꝰ qn̄qꝫ ponūt̉ plura ꝟba vbi pauca ſufficeret ẜm modūcōem hūanū: ⁊ iſta ſūt diligēter attēdēda ī expoſitiōe multoꝝpaſſuū ſacre ſcripture ad habendū verū ſenſū lr̄alē. ſicut Eſa.vij. vbi dicit̉: Ecce ꝟgo cōcipiet. ī hebraico addit̉ huic dictioni virgo hec ſyllaba ha: qd̓ nō modice attētionis eſt: vt ibidēdeo dante videbit̉. His viſis hͦ nomē gͣuitit ī hebraico ẜm ſuāplanā ⁊ verā acceptionē nō ſignificat̉ torcular: Un̄ Ra. abenGlo. ordiIn finē ꝓ occultis filij pſal. FilijNec addit̉ cuiꝰ ꝑ excellētiā ē vnigentꝰ dei. h Occultis. Quia alia eiꝰſunt manifeſta. Duo gͦ ſūt aduētꝰ. primꝰ occultꝰ iudeis: qͥ gentibꝰ ꝓfuit vn̄cecitas cōtigit in iſrl̓: vt plenitudo gētiū intraret. Scd̓s manifeſtus oībus.Duo etiā ſūt iudicia dei. Occultū qd̓nūc agit: qd̓ incipit a domo dei .i. pena: qͣ quiſqꝫ vel exercet̉ ad purgationc̄: vel monet̉ ad ꝯuerſionē: vel ſi contēnit excecat̉ ad dānationē. Manifeſtū aūt erit in vltimo. cū cuiqꝫ retribuet ẜm merita. Hic gͦ agit de humili aduentu: qͥ cecatis iudeis ꝓfuit gentibꝰ⁊ de pena qua iudicat purgādo conuertendo: excecando.Psͣ IXOnfitebor. tibi ꝯn̄e ī toto corde meo. Propheta letꝰ pſallitr cultura diaboli aduētu xp̄id̓ſtruit̉: ⁊ xp̄s r̄gnat: iudicat: adiuuat. In cōuertēdoMico. de lyraUOnfitebor tibi dn̄e. Huic pſal. p̄ponit̉ talis Psͣ. IXc titulꝰ ī hebreo. Ad victoriā almūt labē psͣ. dauid. Adcuiꝰ intellectū ſciēdū ꝙ hec dictio almūt ab aliqͥbꝰ induas ꝑtes diuidit̉: ⁊ ſic eſt ſenſus ſuꝑ mortē. laban īportat filiationē: ⁊ hͦ mō accepit Hiero. ī trāſlatione iuxta hebraicū dicēs ſic: Uictori ſuꝑ mortē filij pſal. dd̓. ⁊ ẜm hͦ aliqͥ expoſitoresnr̄i dixerūt ꝙ dd̓ fec̄ hūc pſal. ꝓ morte filij ſui abſalō. Sꝫ beatus Aug. hͦ reprobat ⁊ merito vt videt̉: qꝛ dd̓ ī morte abſalonnō cecinit carnē leticie: ſed magis carmē lugubre d. Fili mi abſalō qͥs mihi tribuat vt ego moriar ꝓ te ⁊cͣ. ij. Reg. xviij. In hͦaūt pſal. expͥmit̉ carmē leticie: qꝛ ī ſcd̓o ꝟſu d̓r: Letabor ⁊ exutabo in te ⁊cͣ. ⁊ circa mediū pſal. Exultabo ī ſalutari tuo. Alijdixerūt ꝙ dd̓ fecit hūc pſal. gr̄as agēs d̓ morte primogenitoꝝegypti ī exitu iſrl̓ de egypto: vt hr̄ Exo. xij. ⁊ ſic eſt p̄dicti tituli ſenſus: Ad victoriā ſuꝑ mortē filij ⁊cͣ .i. filiorū accipiēdo ſingulare ꝓ plurali: ſic̄ Exo. viij. Venit muſca grauiſſima .i. multitudo mūſcarū. Sed iſta expoſitio nō habet magnā apparentiā: qꝛ in toto pſal. iſto nō fit mētio aꝑta d̓ iſta ꝑcuſſiōe pͥmogenitoꝝ egypti: nec de exitu filioꝝ iſrl̓ d̓egypto. Itē hͦ expoſitio⁊ p̄dicta īprobant̉ ꝑ hͦ ꝙ p̄dicta dictio hebraica almūt in oībꝰbiblijs hebraicis qͣs ego vidi ſcribit̉ ꝓ vna dictione: ⁊ ſic nōpoteſt ſignare: ſuꝑ mortē. Accipiēdo igit̉ almūt ꝓut ē vna dictio adhuc ẜm hebreos habet triplicē ſignificationeꝫ: qꝛ vnomō ē nomē inſtrumēti muſici ī quo cātabat̉ iſte psͣ. vt dicūt aliqͥ hebrei. Sꝫ hāc expoſitionē vt incōueniētē dimittit Ra. Sa.Alio modo ſignat iuuētutem: ſicut alma in hebreo ſignat iuuēculā: ⁊ hāc ſequit̉ Ra. Sa. dicēs: ꝙ dauid in ſpūſancto p̄uidit iuuenes fortes de iſrl̓ captiuādos ꝑ romanos: ⁊ poſtea permaximū tēpus releuādos lꝫ nō in eiſdē numero: ꝑ regē meſſiāquē ī aduētu

hagra: qͥ inter ceteros expoſitores hebraicos ꝓprius lr̄am ſequit̉: ad ridiculū reputat dicere ꝙ hic ſequit̉ gͣuitit ꝓ torculari ſeu torcularibꝰ: hͦ em̄ magis ꝑtinet ad Etymologiā ſeu allegoriā qͣꝫ ad ſenſuꝫ lr̄alē: vn̄ ẜm illū ⁊ alios nō mediocris auctoritatis hͦ nomē guitit ſignificat inſtrumentū muſicū ſic dictū: eo ꝙ fuit datū ad decātandū obedēdon getheo: qͥ fuit leuita: ⁊ ſic guitit eſt nomē adiectiuū: ac ſic diceret̉ in latino: inſtrumētū getheū: vel iō forte ẜm alios iſtud inſtrumētū muſicū fuit intitulatū a geth: eo ꝙ dd̓ inuenit eū: cū habuit victoriā de golia: qͥ cognominabat̉ d̓ geth: Un̄. j. Reg. xvij. Apparuit vir ille ſpuriꝰ aſcēdēs goliath noīe philiſteꝰ d̓ geth: maximꝰ eī robur philiſtinoꝝ: qͥ iſraelē adu̓ſabāt̉ reſidebat ī geth:qͣ ꝓpter dd̓ ī lamētationē ſaulis ⁊ ionathe: cū dixiſſet: quō ceciderūt fortes. ſubdit: Nolite nūciare ī geth. ij. Reg. j. q. d. illi robuſti de geth hͦ audiētes deridēt de fortibꝰ iſrl̓: vn̄ in memoriā illiꝰ maxime victorie quā dauid habuit auxilio diuinode illo robuſtiſſimo philiſteo de geth īpoſuit hoc nomē alicuinotabili inſtrumēto muſico: cū quo laudes deo decantarent̉in recognitionē tāte victorie: ⁊ ẜm hoc addit̉ iſta ſyllaba haiſti dictioni guitit ad denotādū ꝙ illd̓ inſtrutit eratnotiꝰ īter alia inſtrumēta taliilia aliaꝝeꝝ: vel forteqꝛ aliqd̓ ſingulare īſtrumētūnotiꝰ ⁊ excellentius reſpectu alioꝝ ī ſua ſpecieabāt̉ hmōi pſalmi. Nico. de lyraquē ī aduētu ſuo dicit ſubiecturū orbē terraꝝ iudeis: ⁊ ſic ē ſenſus tituli p̄dicti: Suꝑ iuuentutē filij .i. filioꝝ ⁊cͣ.Sꝫ hͦ expoſitio ſupponit falſuꝫ ⁊ erro.neū .ſ. xp̄m eē vētuꝝ: ⁊ iō total̓r ē vitāda. Tertio almūt ſignat occultationē: ⁊ ẜm hoc ponit̉ titulus huiꝰ pſalcōmuniter in biblijs noſtris: In fineꝓ occultis filij psͣ. dauid: quā ſignificationē ſequūt Augꝰ. ⁊ Caſſiodorusꝓpter qd̓ intendo eā ſequi. Ad cuiusintellectū ſciendū ꝙ duplex eſt iudicium diuinū: vnū eſt iudiciuꝫ diſcretionis quo diſcernūt̉ fideles ab infidelibus: ⁊ hoc potiſſime incepit a p̄dication chriſti apoſtolorū: qꝛ iuſto dei iudicio: licet occulto nobis aliqͥ cōuerſiſūt ad fidē: ⁊ alij inindurati. Cuiilta:vn̄ cū apl̓ivultmiſeret̉: ⁊ quē vult indurat. Enitatem et ſeueritatē dei: in eos quidtatꝭin te aūt bonitē dei: ſi ꝑmāſeroſtea ſialtituddiuitiarū ſapientie ⁊ ſcientie dehenſibilia ſunt iudcia eiꝰ. Et pſal. xxxv. Iudicia tua abyſſus multa: aliud autēeſt iudiciū dei: qd̓ dicit̉ iudiciū diſcuſſiōis: qd̓ erit in fine mūdi: ⁊ licet illud iudiciū futurū ſit valde clarū: qꝛ tūc manifeſtabunt̉ etiā occulta cordiū: tn̄ eſt modo nobis valde occultū: ẜm ꝙ dicit ſaluator. Matth̓. xxiiij. De die aūt illa ⁊ horanemo ſcit: neqꝫ angeli in celo: niſi ſolus pater. Utrunqꝫ autēiudiciū datum eſt ipſi chriſto: ẜm ꝙ ipſe dicit Ioh̓. v. Pateromne iudicium dedit filio. Et de iſto iudicio duplici ſibi dato qd̓ p̄uidit dauid in ſpiritu ſancto fecit hūc pſal. ⁊ ſic eſt ſenſus tituli p̄dicti. In finē ꝓ occultis ⁊cͣ. i. iſte pſal. factus eſt adauid ꝓ occultis filij .i. ꝓ duplici iudicio p̄dicto dato filio.In finem .i. dirigens nos ad cōſiderationem finis mundi etbeatitudinis: que tūc retribuet̉ iuſtis tanqͣꝫ vltimus finis.Et ſic iſte pſal. eſt de iudiciaria poteſtate chriſti ſicut p̄cedēspſal. de ſua exaltatione qͣꝫtum ad ſenſuꝫ litteralē. Nō em̄ omnis expoſitio pſalmoꝝ de chriſto eſt myſtica: ſicut ſupra oſtēſum eſt pſal. ij. ⁊ .viij. Et idem dicendum eſt de iſto. Plura eī⁊ expreſſius ꝓphetauit dauid de xp̄o qͣꝫ alij ꝓphete: ppt̓ qd̓dicit̉ eximiꝰ ꝓphetarū: ſicut dictū fuit in principio huiꝰ libriIgit̉ ẜm hoc iſte pſal. diuidit̉ in duas ꝑtes. qꝛ primo dd̓ ſe cātare p̄dicit. ſcd̓o materiā ſui cātꝰ ſubiūgit. ibi: In cōuertēdoCirca primū dicit ſic: Cōfitebor tibi dn̄e .ſ. cōfeſſiōe laudis.In toto corde meo .i. intellectu et affectu. c Narrabooīa ⁊cͣ .i. excellentia mirabilia tua: que ſunt in duobus iudicijs tuis nobis valde occultis: ⁊ h̓ eſt hypbolica locutio. ſicut dicit̉: Tota ciuitas currit ad tale ſpectaculū ad denotandū multitudinē euntiū: qͣꝫuis multi nō vadant: ſic ſūt multac pſal. tn̄ d̓r: Omnia mirabidei mirabilia: q̄ nō narrāt̉lia: ad denotandū magnitudinbiliū.Lerabhor

S

. jͣ. o. ca.3