Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Additio PſalmusVIII

Domine dn̄s noſter ⁊cͣ. Senſus lr̄aMOrA LILEI. lis huiꝰ pſalmi eſt de triūpho chriſtiſed myſtice pōt exponi de ſuo corpore myſtico qd̓ eſt eccleſia:cuiꝰ eſt duplex ſtatus: militās ⁊ triūphans: ⁊ licet ẜm vtrūqꝫpoſſit accipi magnificentia dei ẜm illud Pſal. cx. Confeſſio etmagnificētia opus eius: tn̄ magis ꝓprie dicit̉ de triūphante.ſcd̓m hͦ ergo dicat̉. Dn̄e dn̄s noſter qͣꝫ admirabile eſt nomētuū i. valde admirabile. In vniuerſa terra §. q. d. multoplus ē admirabile in celeſti gloria. iō ſubdit̉: Qm̄ eleuataeſt magnificentia tua ⁊cͣ. ſed quoniā ciuitas celeſtis ſi fuiſſettm̄ ex viris ꝑfectꝰ: nō eſſet ſic laudabilis ſicut eſt ꝑ hoc ꝙ pueri ſunt cū eis. ideo ſubdit̉: Ex ore infantiū ⁊ lactentiū ꝑfeciſti laudē. ⁊ iſti pueri ſunt in triplici differentia. nā aliqui cōfeſſi ſunt chriſtū morte ſed nō ore: ſicut innocētes occiſi ab herode: aliqͥ ꝟo ore ſed nō morte. ſcꝫ pueri clamātes chriſto oſanna filio dauid ⁊cͣ. vt habetur Matth̓. .xxj. aliqui vero vtroqꝫmodo: ſicut beatꝰ Pancratiꝰ qͥ cōfitens xp̄m paſſus eſt annoetatis ſue. xij. ⁊ beata Agnes anno. xiij. ⁊ ſimiles qͥ ſunt in ciuitate celeſti deū laudātes. Ut deſtruas inimicū ⁊ vltorē.li vt tenet̉ cauſaliter ⁊ cōſecutiue. Nā ꝓpter primos deſtructꝰfuit herodes: ⁊ ꝓpter ſcd̓os ſcribe ⁊ ſacerdotes pueros increpantes: ⁊ ꝓpter tertios tyranni gentiles. Quoniā videbocelos. HHic oſtendit̉ qualiter hō ad triūphantē eccleſiam eleuat̉. cū dicit̉. Quoniā videbo celos tuos ⁊cͣ. que ſunt creature incorruptibiles ⁊ valde excellētes reſpectu corporis humani. iō ſubdit̉: Quid eſt hō. corpore fragilis ⁊ corruptibilis. q. d. nihil videt̉ reſpectu ipſarū. Et tn̄ memor es eiꝰ Iad eleuādū ip̄m ſuꝑ celū ſydereū in empyrreo qd̓ eſt locus angelorū: ⁊ rn̄det̉ ad hoc cū dicit̉: Minuiſti eū paulo minusab angelis. Iq. d. licet rōne corporis ſit fragilis: tn̄ rōne aīe adimaginē dei facte nō multū diſtat ab angelica natura: ⁊ ex deibeneficio equalis efficit̉ ī gloria. ideo ſubdit̉: Gloria ⁊ honore coronaſti eū. domine. Matth̓. xxij. Erūt ſicut angeli deiin celo. Et ꝓpter dignitatē aīe a principio creationis. homo p̄latꝰ eſt ceteris corporalibꝰ creaturis. Gen̄. j. Faciamus hoīemad imaginē ⁊ ſimilitudinē noſtrā: ⁊ p̄ſit piſcibꝰ maris ⁊ volatlibus celi ⁊ beſtijs terre: vniuerſeqꝫ creature ⁊cͣ. ideo ſubdit̉.At cōſtituiſti eū. a principio creationis. Suꝑ oꝑa manuum tuaꝝ ⁊cͣ. et patet ex dictis. ideo cōcludit̉ qd̓ in prīcipiofuit ꝓpoſitū de magnificētia dei relucēte in creaturis cum diDomine dn̄s ⁊cͣ. jIn pſal. viij. Dn̄e dn̄s noſter.AAA TlO. j. exceptis paucis: in qͥbus videt̉ aliqd̓ vlHic pſal. ſatis bene exponit̉ in poſtillateriꝰ addendū: primū eſt: qꝛ cū dicit: Admirabile eſt nomē tuum in vniuerſa terra: innuit nobis ꝙ nomē xp̄i d̓ quo agit̉ nōin iudea tm̄ erat publicādū admirabile ſicut nomē dei tꝑe ve.teſta. de qͦ in pſal. Notꝰ ī iudea deꝰ: ⁊ ī iſrl̓ magnū nomē eiꝰ: ſꝫetiā in vniuerſa terra: qd̓ factū fuit ꝑ apl̓os qͥbus iniunctū fuit Actt̉ .j. ca. Eritꝭ mihi teſtes ī iudea ⁊ ſamaria: vſqꝫ ad extremū terre. qd̓ ⁊ fecerūt: qꝛ ī oēm terrā exiuit ſonꝰ eorū. Scd̓m ēqꝛ cū dicit: Eleuata ē magnificētia ⁊cͣ. intelligit̉ magnificētiaꝓprie de humanitate xp̄i. nā ẜm ph̓m in. iiij. Ethico. ꝑtinet adlagnificū p̄parare cōueniētē habitationē. Cōſtat aūt ꝓut d̓read Coloſ. ij. ꝙ ī xp̄o habitat oīs plenitudo diuinitatis. ⁊ hoceſt ꝙ dicit glo. ī hͦ loco. Magnificētia tua .i. filiꝰ tuꝰ deꝰ homo.Eleuata ē de terrena hūilitate. Suꝑ celos: ⁊ ſic magnificentiadei ī hͦ loco ē ipſe xp̄s. Tertiū eſt ꝙ cū d̓r: Ex ore infantiū ⁊ lactentiū ꝑfeciſti laudē: lꝫ in hͦ ꝙ dicitis: Ex ore infantiū: intelligant̉ pueri in tēplo: vt ip̄e allegat Matth̓. xxj. tn̄ hͦ ꝙ dicit lactentiū: nō ꝓprie applicat̉ ipſis pueris: qͥ iā trāſcēderāt etatēlactētiū: vt de ſe patet: ſed habet intelligi de ſimplicibꝰ fidē catholicā tꝑe apl̓oꝝ recipiētibꝰ: de qͥbꝰ. j. Petri. ij. Sicut mō geniti infantes lac cōcupiſcit. ⁊ .j. Coꝝ. iij. Hac vobis potum dedi: nō eſcā. Un̄ ſicut in pueris ſeu infantibꝰ laus dei videt̉ ꝓceſſiſſe a ſpūſancto linguas eoꝝ mouēte: ꝓut d̓r in poſtilla: ſicin lactētibꝰ qͥ licet vſum rōnis habētes: nō tn̄ altā doctrinā ꝓpter ſimplicitatē ſuā capere poſſent: laus dei ſeu confeſſio fideividet̉ ꝓcedere a ſpūſancto mentes eoꝝ illumināte: ⁊ ſic ex orevtrorūqꝫ laus ꝑficit̉ in corde .ſ. ⁊ in ore: qꝛ corde credit̉ ad iuſticiā: oris aūt cōfeſſio fit ad ſalutē. ad Roma. x. Quartū ē qꝛcū dicit: Celos tuos opera digitorū tuoꝝ: intelligendū eſt deempyrreo: qd̓ eſt celuꝫ ſpirituale: ⁊ ideo dicit̉: Opera digitoꝝtuoruꝫ qd̓ denotat operis ſubtilitatē: celi aūt ſiderei: quia corporei ſunt nō dieunt̉ opera digitorū: ſed potius opera manuūinxta illud. Opera mannū tuarū ſunt celi. Quintuꝫ quereneſt cum pſal. dicit: Lunā et ſtellas que tu fundaſti. cur p̄termiſit facere mentionē de ſole: qui maxime principalior eſt inter

ſidera: vnde ⁊ in ſcripturis ſacris ſemꝑ eis prefert̉: ⁊ de eo fitprincipalis mentio: vt in pſal. ſolem in poteſtatē diei: et lunāet ſtellas in poteſtatem noctis: ⁊ ſic d̓ multis alijs. Ad quoddicendum ꝙ in hoc loco pſal. loquit̉ de celo empyrreo: vt dictū eſt: in quo ꝑ lunam deſignat vniuerſalis eccleſia: ꝓut inglo. et ſic per ſtellas debent intelligi ſingule beatorū perſonetam angelice qͣꝫ humane: ſcd̓m quā cōſiderationē chriſtus deſignari debet per ſolem: qui eſt verus ſol iuſticie: iuxta illudMalach̓. vlti. ca. Orietur vobis timentibꝰ nomen meū ſol iuſticie ⁊cͣ. qui quidē ſol eſt magnificētia dei ſuꝑ celos: vt dicit̉in primo verſu huiꝰ pſal. idcirco de ſole nō facit hic cum luna⁊ ſtellas mentionē: que tantū in celo empyrreo ſunt nō ſupracelos ſicut ſol: qui eſt magnificentia dei: vnde ⁊ rationabiliter admirat̉ videns excellentiā huiuſmodi lune ⁊ ſtellarum.Quid eſt homo ꝙ memor es eius. Sextum aduertēdum eſtꝙ hic pſal. notabiliter ⁊ ꝓprie correſpōdēt auctoritati apoſtoli ad Phil̓. ij. ꝑ poſtillatorē allegate .ſ. Propter qd̓ ⁊ deꝰ exaltauit illum ⁊cͣ. primo quia ſicut ibi habet̉ ꝙ per meritū humilitatis paſſionis chriſti eius humanitas fuit exaltata intātū ꝙ dedit ei nomē qd̓ ē ſuꝑ omne nomē ⁊cͣ. pari forma pſal.cū p̄miſit in ti. Uictori ſuꝑ torcularibꝰ quod paſſionem denotat ſubdit: Ꝙͣ admirabile eſt nomē tuū ⁊cͣ. Huic etiā qd̓ dicitapl̓us. Propter quod ⁊ deus exaltauit illum. correſpondetpſalmiſta dicēs: Exaltata eſt magnificētia tua ⁊cͣ. Similiterhuic qd̓ dicit apl̓us. Dedit illi nomē quod eſt ſuꝑ ꝯmne nomen correſpōdet pſal. dicēs: Ꝙͣadmirabile eſt nomē tuū. Huic etiam qd̓ dicit apl̓us. In nomine ieſu omnē genu flectat̉: celeſtium: correſpōdet pſal. dicēs: Oues ⁊ boues ⁊cͣ. Huic aūtquod dicit: Infernorum: correſpōdet pſal. dicēs. Piſces maris qui ꝑambulant ſemitas maris: licet em̄ terra ſit infimū elementū: tn̄ ẜm modū loquēdi ſacre ſcripture: maria dicunt̉ eēſubtus terrā: eo ꝙ flumina fluunt cōiter verſus mare. vn̄ legitur. Quia ipſe ſuꝑ maria fundauit eam. Huic autem quoddicit apl̓us. Et omnis lingua cōfiteat̉ ⁊cͣ. correſpōdet pſal. decēs. Exore infantiū ⁊ lactentiū ⁊cͣ. in quo comp̄hendit omnēlinguā .ſ. corporalē ⁊ mētalē modo ſupradicto: Septimū pſalmiſta in vltimo verſu reſumit primū verſum: p̄termittēdo tn̄id quod dixerat: Eleuata eſt ſuꝑ me magnificētia: ⁊ ſic poteſtintelligi nomē dei in hoc vltimo verſu ſumptū de diuinitatetm̄ ꝓut in glo. ad Phil̓. ij. nā nomē diuinitatis cepit cognoſci in vniuerſa terra per exaltationem xp̄i: ſicut in infirmitatepaſſionis dicit̉ eſſe exinanita.In eodem pſal. viij. vbi dicit̉ in poſtilla hec ſyllaba ha q̄ p̄ponit̉ huic vocabulo gͣuitit.Hec ſyllaba ha iuxta verā ⁊ cōem heAdAITIO. li. braice lingue grāmaticā nec eſt articulare accuſatiui nec alicuiꝰ alteriꝰ caſus: qꝛ indifferenter p̄ponit̉ cuilibet caſui. qd̓ ſic patet. nā ibi habemꝰ Gen̄. j. Terra autem erat inanis et vacua: in quo loco terra eſt manifeſte nominatiui caſus: ibi p̄ponit̉ hec ſyllaba ha: vt ibidem patet: ſimiliter in eodē ca. vbi dicit̉: Congregationeſqꝫ aquarū appellauit maria: in quo loco li aquarū eſt genitiui caſus: ibi etiāp̄ponit̉ huic dictioni aquarū hec ſyllaba ha. ſimiliter Gen̄. ij.ca. vbi tranſlatio noſtra habet. Precepitqꝫ ei dicens: In hebraico habet̉. Precepitqꝫ homini dicens quod idem eſt ī ſententia cū ibidem de homine loquit̉: in quo loco huic dictioni homini que eſt manifeſte datiui caſus p̄ponit̉ hec ſyllabaha. ſimiliter Gen̄. j. vbi dicit̉. Diuiſitqꝫ aquas que erant ſubfirmamēto. huic dictioni aquas que eſt manifeſte accuſatiuſcaſus p̄ponitur hec ſyllaba ha: vt ibidē patet. ſimiliter Deut̓.xxxij. vbi dicit̉: Audite celi que loquor: in quo loco li celi eſtvocatiui caſus: vt eſt manifeſtum eidem p̄ponitur hec ſyllaba ha. ſimiliter Gen̄. ij. vbi dicit̉: Compleuitqꝫ deus die ſeptimo: vbi li ſeptimo eſt manifeſte ablatiui caſus: p̄ponit̉ ei hecſyllaba hā: ⁊ ſic ī alijs qͣꝫplurimis ⁊ īnumerabilibꝰ locis. Exquibus patet ꝙ hec ſyllaba ha nō eſt in hebreo articulare accuſatiui nec alicuius alterius caſus: vt dictū eſt: vnde apparet ꝙ hoc habuit poſtillator ab aliquo minus ſufficienter docto in grāmatica hebraice lingue. Sed videndum eſt quid ſignificet hec ſyllaba ha in hebraica lingua: cū alicui dictionip̄ponatur. Ad quod ſciendum ꝙ cum nomina cōmunia ſeuappellatiua in ꝓpoſitionibus ꝓponunt̉ ſine ſigno vniuerſaliintelligunt̉ indifferenter ꝓ quocūqꝫ vno qd̓ illo noīe poſſetappellari: vt cū dicit̉ magiſter venit. intelligit̉ indifferent̉ dequocūqꝫ qͥ magiſter dicit: ⁊ ad verificandū talē ꝓpoſitioneꝫſufficit ꝙ vnꝰ magiſter venit qͥcunqꝫ ſit ille: ſꝫ cōtingit ſepe ꝙinter multos magr̄os qͥ cōueniūt ī aliqͣ ſocietate ſeu collegioſit aliqͥs mgr̄ notior: vtputa de quo frēquentiꝰ fit ſermo in tali ſocieta-